|
Tirane, me 31/12/2003
Nr. K1/I6-8
Prot.
Lenda:
Rekomandim ne lidhje me revokimin e paragrafit
qe parashikon formularin e ”Autorizimit te Prodhuesit”, ne
kapitullin e trete te Udhezimit te Keshillit te Ministrave nr.1
date 1.01.1996 “Per prokurimin publik”, ndryshuar me UKM
nr.3 date 10.07.2003 “Per disa ndryshime ne UKM nr.1 date
1.01.1996 “Per prokurimin publik”.
Drejtuar:
Kryeministrit te Republikes se Shqiperise
Z.
Fatos Nano
TIRANE
Prane
Institucionit te Avokatit te Popullit, perfaqesuesi i shoqerise
tregtare “Infosoft Systems” sh.a, ka paraqitur nje ankese
lidhur me ndryshimet me te fundit te bera ne Udhezimin e
Keshillit te Ministrave nr.1 date 1.01.1996 “Per prokurimin
publik”, ku midis te tjerave ne pjesen e pergjithshme te
dokumentave te tenderit, eshte shtuar edhe formulari
“Autorizimi i Prodhuesit”.
Sikunder
shprehet ne ankese, ky formular nuk pasqyron formen aktuale te
marredhenieve tregtare nderkombetare, pasi duke ju referuar
permbajtjes se paragrafit te trete te ketij formulari, kerkohet
qe firmat nderkombetare te autorizojne vetem nje kompani lokale
per te ofruar dhe lidhur kontrate, per mallrat e prodhuara prej
tyre.
Nje
kerkese e tille, siç shprehet me tej ne ankese, vjen ne
kundershtim me ligjin “Per konkurencen”, me parimet e
tregtise se lire dhe praktiken nderkombetare te biznesit dhe si
e tille, ajo nuk mund te pranohet nga firmat nderkombetare
prodhuese, te cilat ne nje vend te caktuar kane te autorizuar
disa kompani lokale dhe jo vetem nje.
Lidhur
me kete problem, ankuesi shkruan se i eshte drejtuar Agjencise
se Prokurimit Publik, por megjithese shqetesimi i ngritur eshte
vleresuar pergjithesisht i drejte nga ana e kesaj te fundit,
perseri vleresohet se ende nuk eshte ndermarre asnje hap per
rregullimin e kesaj situate.
Per
sa me siper eshte kerkuar nderhyrja e Avokatit te Popullit, per
zgjidhjen e kesaj çeshtje.
Lidhur
me sqarimin e trajtimit qe i eshte bere kesaj çeshtje, nga ana
jone jane kerkuar paraprakisht sqarime prej Ministrise se
Ekonomise dhe Agjencise se Prokurimit Publik.
Ne
pergjigjen e dhene me ane te shkreses nr.11987/1 date 5.11.2003,
Agjencia e Prokurimit Publik ne baze te nje ankese te meparshme
qe “Infosoft Systems” sh.a, ka paraqitur tek kjo e fundit ne
lidhje me problemin e ndeshur me Formularin e Autorizimit te
Prodhuesit, si pjese e dokumentave standarte te tenderit, sqaron
se;
Modulet
e dokumentave standarte te tenderit, te cilat do t’i vijne ne
ndihme enteve prokuruese qe do te kryejne prokurimet publike ne
perputhje me ligjin e prokurimit publik dhe aktet nenligjore te
tij, jane miratuar nga Keshilli i Ministrave, me UKM nr.3 date
10.07.2003 “Per disa ndryshime ne UKM nr.1 date 1.01.1996
“Per prokurimin publik”.
Keto
akte nenligjore siç edhe dokumentat standarte ne kete rast,
jane fryt i bashkepunimit ne grupe pune nderdikasteriale, te
cilat sipas pergjigjes, futen ne fuqi pas miratimit qe i behet
nga Keshilli i Ministrave.
Keshtu
ne kuader te projektit te Bankes Boterore “Per reformen ne
Administraten Publike”, eshte firmosur kontrata me firmen
konsulente ILI per hartimin e dokumentave standarte te tenderit,
te cilat pasi jane rishikuar nga kjo firme, jane diskutuar
gjeresisht ne grupin e punes te ngritur me perberjen e
specialisteve te Agjencise se Prokurimit Publik dhe te enteve
qendrore prokuruese.
Megjithate
ne pergjigje thuhet se ndryshimet e nevojshme qe dalin ne pah,
nga zbatimi ne praktike i ketyre rregullave te prokurimit, nuk
mund te behen menjehere pasi kerkojne kohe, debate, proçedura.
Shqetesimin
ne fjale, Agjencia e Prokurimit Publik konfirmon se do ta ngreje
ne debatet dhe seminaret qe do te organizohen me grupet
nderdikasteriale.
Ne
vazhdim ne pergjigjen e Ministrise se Ekonomise per kete
problem, ne pak fjale thuhet se me kerkesen e autorizimit te
prodhuesit si kerkese e dokumentave standarte te tenderit, kjo
ministri ka zbatuar aktet ligjore dhe nenligjore ne fuqi, te
cilat kane te bejne me proçedurat e prokurimit publik.
Paraprakisht
verejme se UKM nr.3 date 10.07.2003 “Per disa ndryshime ne UKM
nr.1 date 1.01.1996 “Per prokurimin publik”, eshte nje nga
llojet e akteve te cilat ne baze te nenit 28/ç, te Ligjit
Nr.9000 date 30.01.2003 “Per organizimin dhe funksionimin e
Keshillit te Ministrave”, jane te cilesuara si akte qe mund te
nxirren nga institucione te pushtetit ekzekutiv.
Ne
Kushtetuten e Republikes se Shqiperise, ne nenin 116/ç, thuhet
shprehimisht se: “Aktet normative qe kane fuqi ne te gjithe
territorin e Republikes se Shqiperise jane:
-
Aktet normative te Keshillit te Ministrave”.
Veç
argumentimit proçedurial per nxjerrjen e UKM-se perkates,
konstatohet fakti se ne te dy pergjigjet e dhena per kete
problem, nuk ka argumentim ligjor per bazueshmerine e Formularit
te Autorizimit te Prodhuesit.
Ajo
çfare te ben pershtypje nga ky formular, eshte pikerisht
paragrafi i 5-te i tij, ne te cilin thuhet shprehimisht se: “Asnje
firme ose kompani tjeter perveç (emri dhe adresa e ofertuesit)
nuk autorizohet te ofroje, negocioje dhe lidhe kontrate per
mallrat tona”.
Ky
deklarim duhet te vije nga prodhuesi direkt i mallit, mall i
cili kerkohet qe te ofertohet ne proçeduren perkatese te
tenderimit.
Per
nga menyra e formulimit te ketij paragrafi, te krijohet idea se
ligjvenesi ka dashur te paraqese dhe afroje perfaqesuesin
eskluziv te perfaqesimit te nje kompanie apo firme prodhuese, ne
nje proçedure tenderimi.
Me
konkretisht ne nenin 20/a, b, d, te Ligjit Nr.8044 date
7.12.1995 “Per konkurencen”, thuhet shprehimisht se:
“Marredheniet
kontraktuese jane te pavlefshme ne qofte se:
-
ato
i kufizojne nje pale ne kontrate lirine e vet per te perpunuar
ose shitur mallra.
-
ato
i kufizojne nje pale ne kontrate lirine e vet per te blere ose
shitur mallra nga nje ose disa pale te tjera.
-
krijohet ose forcohet sundimi i tregut nga
njera prej paleve ne kontrate”.
Ne rastin konkret nepermjet
formularit te autorizimit te prodhuesit, ndodhemi perprara
faktit te nje kerkese apo propozimi per lidhjen e nje kontrate
te mundshme te mevonshme, e cila i pergjigjet levrimit te nje
malli qe ne kuptimin e gjetjes se tij ne treg, eshte i
zevendesueshem per aq sa ai ofrohet nga disa subjekte ne treg
dhe jo vetem nga nje.
Nga ana tjeter, gjykojme se
deklarimi i origjines se mallit nuk ka asgje te keqe ne nje proçedure
tenderimi, perkundrazi krijon kushtet per prokurimin e nje malli
me cilesor dhe me te kontrolluar, si dhe forcon
kontrollueshmerine ne marredheniet e kontraktimit mes paleve.
Sikurse eshte percaktuar ne nenin 7, te pjeses se Dokumentave
Standarte te Tenderit, (origjina e mallrave), nuk ka kufizime ne
proçedurat e tenderimeve ne kete aspekt veç atyre te
percaktuara me ndonje Rezolute te Asamblese se Pergjithshme te
Kombeve te Bashkuara.
Ne rastin konkret gjykojme se ka
nje rezonance mes percaktimeve per deklarimin e origjines dhe
faktit se kemi nje kerkese per autorizim te nenshkrimit te
kontrates, per levrimin e nje malli qe do te prokurohet ne nje
treg tjeter lokal, mes pjesmarresit ne tender dhe prodhuesit
fillestar te mallit.
Themi kete pasi jo vetem ne ligjin
aktual ne fuqi “Per prokurimin publik”, por edhe ne ligjin
“Per konkurencen”, nuk ka percaktime te cilat e ndalojne nje
konkurence sa me te madhe ne treg dhe ne kushtet e respektimit
te rregullave te konkurences.
Keshtu qe ne nenin 1, te ligjit
“Per prokurimin publik”, thuhet shprehimisht se:
“Ky ligj percakton rregullat
per prokurimet e mallrave, te ndertimeve dhe te sherbimeve dhe
synon:
-
te nxise pjesmarrjen e kandidateve ne proçedurat e prokurimit
publik,
- te nxise konkurencen ne
prokurim ndermjet kandidateve per
furnizimin me mallra, per
ndertime dhe per sherbime.”
Mese i kuptueshem eshte edhe termi
i perdorur ne kete ligj, ne nenin 23 te tij, ne dipozitat baze
per tenderin e hapur ku thuhet shprehimisht se: “Enti
prokurues mund te perdore tenderin e hapur kur mallrat,
sherbimet dhe ndertimet qe do te prokurohen jane te
sigurueshem nga burimet e brendshme dhe me konkurence te
mjaftueshme brenda vendit, duke respektuar ne çdo rast
nenin 9…”.
Ne te njejten fryme eshte edhe
percaktimi i bere ne nenin 36 dhe nenin 37, te Ligjit “Per
konkurencen”, ku thuhet shprehimisht se:
“Ndalohet te kerkosh ose te
besh pagesa per mallra me çmim me te larte si rezultat i kufizimit
ne konkurrence ose shfrytezimit te nje pozicioni ekonomik te
fuqishem”,
“Ndalohet menjanimi ose perpjekja per menjanimin e
konkurrenteve nga shitja, blerja me reklama, me qellim qe te
fitosh nje avantazh ne konkurrence, duke mos i dhene mundesi
perdoruesve te bejne krahasim per mallrat”.
Edhe ne vete UKM nr.1 date
1.01.1996, ndryshuar me UKM nr.3 date 10.07.2003 “Per disa
ndryshime ne UKM nr.1 date 1.01.1996 “Per prokurimin publik”,
ne kapitullin e dyte, pika 2, germa “a”, percaktohet se:
“proçedura e hapur eshte ajo proçedure qe i drejtohet
kryesisht shoqerive vendase, por qe lejon edhe pjesmarrjen e
shoqerive te tjera, pavaresisht nga shtetesia, ku
dokumentat e tenderit do te hartohen vetem ne shqip, ofertat do
te pranohen vetem ne shqip dhe njoftimet do te botohen vetem ne
shtypin vendas”.
Fakti qe ne autorizimin e
prodhuesit jepet nje percaktim sikurse ne paragrafin e peste te
tij, nuk do te thote gje tjeter veçse nje kufizim qe i behet
pjesmarrjes sa me te gjere, nepermjet nje autorizimi nominal
shume strikt, qe ne fund te fundit kushtezon edhe vete
prodhuesin ne marredheniet e tij kontraktore me te tretet.
Ketu del edhe nje problem tjeter
pasi percaktimet ligjore te ligjit “Per prokurimin publik”,
jane te detyrueshme per pjesmarresin direkt ne tender, pra
nenkontraktuesin me prodhuesin perkates, prodhues i cili nuk
eshte shume i interesuar ne llogjike tregtare te kufizoje tregun
e tij lokal vetem ne nje nenkontraktues te caktuar, nderkohe qe
hapja e tregut eshte nje nga kerkesat kryesore te çdo prodhuesi.
Ne letren e tij ankuesi me te
drejte e sheh ekzistencen e ketij formulari ne rastin konkret
per tregtine e mallrave kompjuterike, si kerkese qe vjen ne
kundershtim me parimet e ligjit per konkurencen dhe praktiken
nderkombetare te biznesit, pasi autorizimi vetem ndaj nje firme
qe operon ne tregun lokal nga ana e prodhuesit, jo vetem qe
perben kufizim ndaj ketij te fundit, por edhe perben limitim dhe
reduktim te konkurrences ne nje treg te caktuar, sikurse edhe
tregu yne.
Shqetesimi qe eshte ngritur ne
kete ankese ne parim eshte quajtur i drejte edhe nga vete
Agjencia e Prokurimit Publik, e cila e ka pare rregullimin e
mundshem te tij ne kuadrin e diskutimit ne grupe
nderdikasteriale etj.
Po keshtu gjykojme se pavaresisht
mendimit pozitiv ne lidhje me ndryshimin e ketij momenti ne ligj,
dhene nga ana e Agjencise se Prokurimit Publik, roli qe ajo
sugjeron ne zgjidhjen e problemit, i pergjigjet pjeserisht asaj
çfare realisht kjo agjenci ka mundesi te beje, ne perputhje me
piken 2/a, te nenit 8, te Ligjit “Per prokurimin publik” ku
thuhet shprehimisht se:
“Ne kryerjen e detyrave te saj
Agjencia e Prokurimit Publik:
- paraqet ne Keshillin e
Ministrave propozime lidhur me rregullat e prokurimit.”
Per
sa me siper ne mbeshtetje te pikes 3, te nenit 63, te
Kushtetutes, ku thuhet shprehimisht se:
“Avokati
i Popullit ka te drejte te beje rekomandime dhe te propozoje
masa kur veren shkelje te te drejtave dhe lirive te njeriut nga
administrata publike”,
dhe
ne vijim te nenit 24/a, të Ligjit 8454, dt.4.02.1999 “Per
Avokatin e Popullit”, ku thuhet shprehimisht se:
“Kur
Avokati i Popullit veren se eshte vete permbajtja e ligjit ose e
akteve te tjera normative dhe jo zbatimi i tyre shkaku qe krijon
premisa per shkelje te te drejtave te njeriut, te njohura nga
Kushtetuta ose nga ligjet e tjera, ka te drejte:
-
t’u rekomandoje organeve qe kane te drejten
ligjvenese te bejne propozime per ndryshimin dhe permiresimin e
ligjeve”,
bazuar
kjo edhe ne parashikimet e pikes 1, te nenit 121 dhe pikes 1, te
nenit 124, te Kodit te Proçedurave Administrative,
R
E K O M A N D O J M E
Revokimin
e paragrafit qe parashikon formularin e ”Autorizimit te
Prodhuesit”, ne kapitullin e trete te UKM nr.1 date 1.01.1996
“Per prokurimin publik”, ndryshuar me UKM nr.3 date
10.07.2003 “Per disa ndryshime ne UKM nr.1 date 1.01.1996
“Per prokurimin publik”.
Ne
perputhje me nenin 22, te Ligjit Nr.8454 date 4.02.1999 “Per
Avokatin e Popullit”, ku thuhet shprehimisht se:
“Organet
te cilave Avokati i Popullit u ka drejtuar nje rekomandim, duhet
ta shqyrtojne rekomandimin dhe te kthejne pergjigje brenda 30
ditesh nga data e dergimit te rekomandimit”,
lutemi
te na vini ne dijeni per qendrimin tuaj, ndaj ketij rekomandimi.
Pergjigja
duhet te permbaje shpjegime te arsyetuara per çeshtjen ne fjale,
si dhe çfare veprimesh, mosveprimesh apo masash jane ndermarre
nga ana juaj.
Ky
rekomandim besojme se vlen ne te njejten kohe dhe si vullnet
institucional, qe eshte shfaqur tashme, per ndryshimin dhe
permiresimin e legjislacionit edhe ne kete fushe, nga ana e
institucioneve perkatese ne vend.
Duke
besuar ne mirekuptimin tuaj,
AVOKATI I POPULLIT
ERMIR
DOBJANI
|
