Tiranë, më 21/10/2004

Nr.   K3/T6-6   Prot.

Nr. Dok 200400593/6  

Lenda:        Rekomandim per eleminimin e praktikave te gabuara gjate vjeljes se takses vendore per zenien e hapesirave publike, te cilat cenojne te drejtat e pronareve legjitim.

Drejtuar:    Kryetarit te Bashlise

                                    Z. Edi RAMA

                                                                                          TIRANË

                    Z. Kryetar !

Avokati i Popullit, gjate veprimtarise se tij kushtetuese ne mbrojtje te te drejtave dhe lirive themelore te individeve ka konstatuar me kenaqesi se pergjithesisht modeli qeverises i Bashkise Tirane ka perftuar elementet baze te standarteve mireadministruese ndaj publikut. Ky opinion motivohet nga nje sere veçorish, ku nje vend te veçante ze riorganizimi i pritjes se popullit, garantimi i te drejtes se informimit per dokumentat zyrtare, respektimi i afateve administrative per paraqitjen e dokumentacionit te kerkuar etj. Kjo veprimtari pozitive ka lene nje shije te mire ne opinionin publik, duke gjetur perkrahje te hapur dhe mbeshtetje serioze nga nje sere institucionesh qe synojne rritjen e pergjegjshmerise administrative ndaj publikut. Gjithsesi perpjekjet tuaja konform kesaj fryme mendoj se kane nevoje per nje oponence konstruktive te vazhdueshme, e cila ju garantoj se do t`ju serviret me profesionalizem e objektivitet nga Zyra e Avokatit te Popullit.

            Konkretisht ne kete kuader, deshiroj te ndalem ne nje çeshtje e cila per vete specifikat e saj pergjithson nje praktike te gabuar ligjore qe ndiqet nga Drejtoria e Pergjithshme e Taksave dhe Tarifave Vendore, prane Bashkise Tirane.

Pranë Institucionit të Avokatit të Popullit, është paraqitur ankesa e Z. Tahsim Demneri me banim në Tiranë, i cili pasi ka sqaruar pozitën e tij si pronar i ligjshëm në zonën përballë Institutit të Lartë Bujqësor Kamëz ku është hapur dhe funksionon një treg, ka ngritur shqetësimin se nëpunës të Bashkisë Tiranë, e konkretisht të Drejtorisë së Tregje-Taksave vjelin çdo muaj “Taksën e Vendit” ndaj biznesmenëve të atjeshëm, duke shkelur të drejtën e pronarit për të përfituar në bazë të legjislacionit në fuqi. Pronësia në fjalë e ka burimin nga një titull i hershëm i njohur dhe kthyer me anë të Vendimit Nr.606 dt.24.06.1996 të Komisionit të Kthimit e Kompesimit të Pronave Tiranë dhe rregjistruar në Zyrën e Rregjistrimit të Pasurive të Paluajtshme Tiranë me Nr.Rregj Hipotekor 6361 dt.09.09.1996.

Avokati i Popullit, duke vlerësuar në tërësi problematikën që shfaqte përmbajtja e kesaj ankese, me ane te shkreses Nr.K3/T6-3 Prot dt.13.05.2004 ka kerkuar shpjegime prane Drejtorise se Pergjithshme te Taksave dhe Tarifave Vendore. Keto shpjegime per vete karakterin specifik te ankeses, kishin qellimin te evidentonin qendrimin e ketij organi ndaj te drejtave te pronarit te truallit ku vilej taksa vendore per zenie hapesire publike.

Me ane te shkreses Nr.298 Prot dt.27.05.2004 Drejtoria e Pergjithshme e Taksave dhe Tarifave Vendore shpjegon se ajo ka zbatuar me perpikmeri dispozitat e Ligjit Nr.8982 dt.12.12.2002 “Per Sistemin e Taksave Vendore” dhe Vendimin e Keshillit Bashkiak Nr.7 dt.07.03.2001 “Per Sistemin e Taksave dhe Tarifave Vendore ne Qytetin e Tiranes”. Taska vendore per zenien e hapesirave publike, sipas prononcimit te mesiperm, aplikohet per te gjithe subjektet, te cilet shfrytezojne hapesirat publike per te kryer aktivitet tregetar dhe baza e kesaj takse eshte siperfaqja ne meter katror qe vihet ne shfrytezim prej tyre. Per ankesen konkrete sqarohet se prane Drejtorise se Pergjithshme te Taksave dhe Tarifave Vendore nuk eshte paraqitur ndonje qytetar, i cili te beje te njohur me ane te dokumentacionit pronesine e tij mbi truallin ku vilet taksa per zenie te hapesires publike. Ne kete rast kjo drejtori ka treguar gadishmerine per te pritur çdo pretendim te dokumentuar pronesie nga qytetaret, i cili do t`i hape rrugen nje mardhenie te re kontraktore.

Ne nje kuader te pergjithshem verehet lehtesisht se veprimtaria e Drejtorise se Pergjithshme te Taksave dhe Tarifave prane Bashkise Tirane mundohet te vihet ne funksionim konform dispozitave ligjore dhe akteve te tjera administrative. Por nga nje analize me e thelle dhe e detajuar e praktikes qe ndiqet nga ky organ per te identifikuar dhe trajtuar ligjerisht pronaret e trojeve ku vilen taksa per zenien e hapesirave publike, rezulton se brendia e ketyre proçedurave ka elemente te parregullsive administrative qe derivojne ne shkelje te te drejtave dhe interesave te ligjshme te qytetareve.

Avokati i Popullit ka bindjen e plote se proçesi i caktimit te zonave apo hapesirave publike ku ushtrohet veprimtari tregtare per efekt te aplikimit dhe vjeljes se taksave duhet te kryhet nepermjet nje verifikimi paraprak nga Bashkia e Tiranes dhe nga organet ne varesi te saj. Konkretisht ky verifikim paraprak duhet te konsistoje ne evidentimin e mundshem nepermjet Zyres se Rregjistrimit te Pasurive te Paluajtshme te te gjithe pronareve te truallit brenda zones ku ushtrohet aktivitet tregtar. Ky verifikim duhet te konsiderohet si pjese e pandare e detyrimit pozitiv te organeve shteterore per te mos cenuar te drejtat e pronesise mbi qytetare te ndryshem.

Ne çeshtjen e Z.Demneri, i cili njihet si pronar i ligjshem i truallit qe nga viti 1996, nuk eshte aspak habi qe Bashkia e Tiranes te pesoje humbje gjyqesore te te ardhuave te saj si pasoje e vjeljes se taksave ne kundershtim me ligjin. Kjo per arsyen e thjeshte se Ligji Nr.8982 dt.12.12.2002 “Per Sistemin e Taksave Vendore” shprehet ne menyre eksplicite per hapesira publike ku aplikohen taksat vendore. Si rrjedhim askush qofte edhe me autoritet shteteror nuk mund te vjele taksa pa patur juridiksion territorial si dhe pa e verifikuar me pare kete atribut ligjor me dokumentacionet perkates. Kjo analize vlen per te shkulur nga mendja e ndonje burokrati mentalitetin se çdo hapesire apo truall ne dukje i lire dhe i pa rrethuar eshte ne pronesi apo juridiksion fiskal te Bashkise Tirane.

Kjo analize forcohet me tej kur veren se pas nderhyrjes se Avokatit te Popullit dhe insistimit te vazhdueshem te Z. Demneri prane Drejtorise se Pergjithshme te Taksave dhe Tarifave, kjo e fundit ka pranuar se jo vetem qe tregu perballe Universitetit Bujqesor te Kamzes nuk ndodhet ne hapesira publike, por ai ne te njetjen kohe ka qene edhe i pamiratuar si zone per aktivitet tregtar.

Ky perfundim, qe drejtoria ne fjale ia ka komunikuar z. Demneri, mendojme se nxjerr ne pah edhe me shume praktiken e gabuar qe ndiqet per caktimin dhe vjeljen e taksave pa kryer verifikime paraprake. Kjo sepse te pranosh se tregu eshte i paligjshem kur Avokati i Popullit disponon kopje te “Takse Vendi” Nr.005936 dt.27.06.2003 leshuar nga Drejtoria e Tregje-Taksave prane Bashkise Tirane ne kembim te vjeljes se kesaj takse ne shumen 3000 leke ne territorin e ketij tregu, tregon per nje mungese organizimi dhe disipline ne njohjen e sakte te burimeve te ligjshme nga perfitohen te ardhurat vendore.

Keto proçedura kemi mendimin se jo vetem cenojne hapur interesat e ligjshme te pronareve, por nganjehere formojne mendimin se Bashkia Tirane me qellim mbushjen e arkes se saj po motivohet ne veprime te paligjshme per te perfituar sa me shume ne kete kuader. Kuptohet se ne nuk e perkrahim kete mendim.

Avokati i Popullit ka marre shkas nga ky rast, megjithese i mbyllur pozitivisht (pasi z. Demnerit iu kthye trualli dhe tregu u mbyll), per te pergjithesuar nje praktike te gabuar qe vihet re ne trajtimin e zonave publike dhe urbane nga Bashkia Tirane. Te drejtat e pronareve garantuar ne nenet 41 dhe 42 te Kushtetutes mendojme se duhet te prevalojne maksimalisht ndaj nevojave te ngutshme qe mund te kete Bashkia Tirane. “Tagrambledhesit Vendor” dhe gjithe strukturat fiskale duhen te jene koshiente se mbledhja e taksave duhet te justifikoje se pari sherbimin qe ofrohet nga organet vendore dhe se dyti kuptimin ligjor mbi perkatesine e territorit.

Ky proçes nevojitet te permbushet duke patur parasysh vlerat me te mira demokratike nepermjet te cilave synojme te integrohemi ne Bashkimin Europian. Parimet mbi pronen dhe gezimi i lire i saj jane ne themelet e shtetit te se drejtes dhe nuk duhet te cenohen pa nje shkak te ligjshem dhe kundrejt kompensimeve te parashkuara me ligj.

Ne kete situate te re, ku niveli i shkeljeve te te drejtave dhe lirive themelore po shihet si barometer per etiketimin dhe standartizimin ne planet integruese, Avokati i Popullit apelon per me shume kujdes dhe profesionalizem ne marredhenie me individet dhe me te drejtat qe ata gezojne karshi organeve te administrates publike qendrore apo vendore.

Duke e konsideruar natyren e kundraligjshme te praktikes se lartpermendur si shkelje te te drejtave dhe interesave te ligjshme te z.Demneri, Avokati i Popullit ne ushtrim te funksioneve te tij kushtetuese, në baze të nenit 63 pika 3 të Kushtetutës së Shqipërise, në të cilën thuhet se: “Avokati i Popullit ka të drejtë të bëjë rekomandime dhe të propozojë masa kur vëren shkelje të të drejtave dhe lirive të njeriut nga administrata publike” si dhe në bazë të nenit 21 gërma “b” të ligjit Nr.8454 dt.4.02.1999 “Për Avokatin e Popullit” në të cilin parashikohet se: “Avokati i Popullit paraqet rekomandime për venien në vend të së drejtës së shkelur tek organi administrativ që sipas tij ka shkaktuar shkelje të të drejtave dhe lirive”;

Ju Rekomandon:

Eleminimin e praktikave te gabuara gjate vjeljes se takses vendore per zenien e hapesirave publike, te cilat cenojne te drejtat e pronareve legjitim.

          Nga ana juaj, në zbatim të nenit 22 te Ligjit Nr.8454 dt.4.02.1999 “Për Avokatin e Popullit” nevojitet të na paraqitet brenda 30 ditësh një përgjigje zyrtare e arsyetuar, lidhur me qëndrimin që do të mbani ndaj këtij rekomandimi.

          I bindur në bashkëpunimin tuaj.

                                                               AVOKATI  I  POPULLIT

         ERMIR DOBJANI