Nr.  K3/R16-5   Prot.                                 Tiranë, më 02/12/2004

Nr. Dok. 200401309/5        

Lenda:        Rekomandim per eleminimin e praktikave antikushtetuese qe aplikohen gjate ekzekutimit te vendimeve gjyqesore ne Ministrine e Financave dhe rivenien ne vend te te drejtave te Z.Robert Rrapo.

Drejtuar:    MINISTRIT TE FINANCAVE

                             Z. Arben MALAJ

                                                                          TIRANE

Prane Institucionit te Avokatit te Popullit, shtetasi Z.Robert Rrapo me banim ne Elbasan ka paraqitur nje ankese me ane te se ciles ngre shqetesimin se ekzekutimi i vendimeve gjyqesore qe kane si debitor Ministrine e Financave kryhet me parregullsi te dukshme. Konkretisht me ane te Vendimit Nr.509 dt.10.02.2004 te Gjykates se Shkalles se Pare Tirane eshte ngarkuar Ministria e Financave (pala e paditur) qe te kompesoje per burgim te padrejte Z.Rrapo ne shumen 4.130.600 leke. Gjithashtu Ministrise se Financave i jane ngarkuar edhe shpenzimet gjyqesore ne shumen 73.493 leke. Pasi ky vendim ka marre forme te prere dhe jane kryer te gjitha formalitetet e duhura, Z.Rrapo ka terhequr si kreditor prane Bankes se Kursimeve Tirane ne numrin e llogarise 317/1700 dhe me numrin e çekut AA 069497 shumen prej 3.717.540 leke si detyrim te levruar nga Ministria e Finances ne zbatim te vendimit gjyqesor te mesiperm.

Pasi ka ardhur ne dijeni te kesaj vlere, Z.Rrapo ka pretenduar se nga shuma e caktuar me vendimin gjyqesor Nr.509 dt.10.02.2004, Ministria e Financave ka mbajtur 10% te vleres ne formen e nje tatimi te paqarte dhe nuk ka rimbursuar shpenzimet gjyqesore te parapaguara nga ky shtetas.

Avokati i Popullit, pasi u njoh me këtë ankesë, kërkoi të informohej nga ana e Ministrise se Financave, lidhur me vertetesine e pretendimeve te Z.Rrapo dhe arsyet e mbajtjes se shumave perkatse nga ana juaj.

Ne pergjigjen me ane te shkreses Nr.7665/1 Prot dt.2.11.2004 te Zv.Ministres se Financave Zj.Adriana Berberi, jemi vene ne dijeni se per masen 10% te vleres se vendimit gjyqesor te mbajtur nga Ministria e Financave eshte zbatuar neni 9 i Ligjit Nr.8438 dt.28.12.1998 “Per Tatimin mbi te Ardhurat” ku percaktohet si çdo shperblim apo e ardhur tjeter e tatueshme edhe e ardhura personale qe buron nga vendimi gjyqesor. Krahas kesaj Zj.Berberi ka sqaruar se rimbursimi i shpenzimeve gjyqesore te parashikuara ne vendimet perkatse nuk eshte i mundur te realizohet, pasi ne fondin e buxhetit te shtetit per ekzekutimin e vendimeve gjyqesore nuk jane parashikuar shpenzimet gjyqesore.

Avokati i Popullit, pasi eshte njohur me kete ankese dhe me prononcimin zyrtar te Zj.Berberi, ka arritur ne perfundimin se qendrimi (mosveprimi) i Ministrise se Financave ndaj ekzekutimit te plote te vendimeve gjyqesore eshte nje praktike administrative antikushtetuese, e cila cenon rende parimet e shtetit te se drejtes dhe te drejtat e njeriut.

Konkretisht ju veme ne dijeni se vendimet gjyqesore te formes se prere dhe urdhrat ekzekutive te dale nga gjykata, ne baze te teorise te se drejtes jane ligj per çeshtjen apo konfliktin qe ato shqyrtojne. Veçanerisht ne kete aspekt ekzekutimi i vendimit gjyqesor i referohet dispozitivit te vendimit, ku jane te shprehura ne formen detyruese rregullimi i mardhenieve, rivenia ne vend e te drejtave dhe rehabilitimi ekonomiko-financiar i paleve ( Neni 310 i Kodit te Procedures Civile). Kjo forme detyruese e dispozitivit te vendimit gjyqesor perfshin ne vetvete edhe shpenzimet gjyqesore, si nje detyrim i cili njihet dhe vendoset nga gjykata rast pas rasti, duke ngarkuar njeren nga palet per rimbursimin e pales tjeter (qe ka kryer parapagim).

Pra duke identifikuar dispozitivin e vendimit dhe shpenzimet gjyqesore si pjese e te njejtit element detyrues imperativ, kemi te drejte t'ju kujtojme se ekzekutimi i dispozitivit te vendimeve gjyqesore kryhet “en block”. Nga ky perfundim merr kuptim fakti se zeri ne buxhetin e shtetit, i cili pasqyron ekzekutimin e vendimeve gjyqesore eshte i pandare nga shpenzimet gjyqesore, si pjese perberese e dispozitivit te vendimit gjyqesor.

Ne keto kushte justifikimi i mos rimbursimit te shpenzimeve gjyqesore nga Ministria e Financave ne favor te pales gjyqfituese, duke e konsideruar shpenzimin gjyqesor si ze me vete ne buxhet (pa parashikim fondi), eshte nje praktike e gabuar, e cila pengon ekzekutimin e plote te vendimit gjyqesor.

          Si rrjedhim, ju kujtoj se detyrimi për njohjen dhe ekzekutimin e vendimeve gjyqesore, buron veçanerisht nga aktet ndërkombëtare dhe kushtetuta e Shqiperise si vijon:

-     Neni 3 i Protokollit Nr.7 të Konventës për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive Themelore, parashikon të drejtën për zhdëmtim në rast gabimi gjyqësor, ku është përcaktuar detyrueshmëria e Shtetit që të zhdëmtojë individin për arsye të dëmit që ka pësuar konformë ligjeve dhe zakoneve në fuqi.

-     Neni 142, Paragrafi Nr.3 i Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë ku thuhet se: “Organet e Shtetit janë të detyruara të ekzekutojnë vendimet gjyqësore”.

          Në këtë kontekst gjejmë rastin të nënvizojmë faktin që zbatimi i plote i vendimeve gjyqësore të formës së prerë nuk duhet konsideruar si çështje dëshire apo argumentim se nuk kemi fonde etj, por duhet konceptuar si një detyrim ligjor që duhet respektuar me përpikmëri në funksion të përmbushjes së detyrës funksionale të çdo organi të Administratës Publike.

              Mosekzekutimi i vendimeve gjyqësore të formës së prerë, si rezultat i neglizhencës, mungesës së predispozicionit, mosimpenjimit dhe vlerësimit si duhet të këtij problemi të mprehtë social dhe ekonomik, sjell pasoja veçanërisht në këto drejtime:

              1.Ndikon në mosfinalizimin e proçesit të dhënies së drejtësisë, efektivitetit të vendimeve gjyqësore dhe mosbesimin në organet e drejtësisë.

              2.Thellon gjithnjë e më shumë detyrimin e shtetit ndaj shtetasve, mbasi interesat bankare llogariten nga data që vendimi merr formë të prerë deri në ekzekutimin e tij.

              3. Legjitimon ekzistencën e gjendjes së paligjshmërisë duke cënuar të drejtat dhe liritë themelore të shtetasve të mbrojtura nga Kushtetuta dhe ligji.

              4.Cënon rëndë autoritetin e Shtetit dhe krijon një imazh negativ ne mireadministrimin e qeverisjes vendore e lokale duke ulur besimin e qytetarëve tek qeverisja.

              Për të gjitha arsyet e përmendura dhe në përputhje me Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë, Neni 63/3, ku përcaktohet se:

              “Avokati i Popullit ka drejtë të bëjë rekomandimet dhe të propozojë masa kur konstaton shkelje të të drejtave dhe lirive të njeriut nga Administrata Publike...”, si dhe ne baze te Nenit 21/b të Ligjit Nr.8454 dt.04.02.1999, “Për Avokatin e Popullit”, ku përcaktohet se: “Avokati i Popullit paraqet rekomandime për vënien në vend të së drejtës së shkelur tek organi administrativ që sipas tij ka shkaktuar shkelje të të drejtave dhe lirive”:    

                                                JU REKOMANDOJME

1.Eleminimin e kesaj praktike jo ligjore, duke njohur dhe perfshire zerin buxhetor “Shpenzime Gjyqesore” si pjese perberese e buxhetit te “Ekzekutimit te Vendimeve Gjyqesore”.

2.Rivenien ne vend te te drejtave te Z.Robert Rrapo, duke e rimbursuar per shumen e parapaguar te shpenzimeve gjyqesore.

Lidhur me qëndrimin që do të mbani ndaj këtij rekomandimi, në zbatim të nenit 22 te Ligjit Nr.8454 dt.4.02.1999 “Për Avokatin e Popullit” lutemi të vihemi në dijeni brenda afatit 30 ditor.

          I bindur ne bashkepunimin Tuaj,