Tiranë, më 27/02/2009

Te Ç’regjistrohen nga Listat e Zgjedhesve Personat e Vdekur dhe Ata qe  kane lene Shtetesine Shqiptare

Avokati i Popullit u ben thirrje autoriteteve shteterore te ushtrojne kompetencat e tyre ligjore per ç’regjistrimin nga regjistrat e gjendjes civile te personave te vdekur prej vitesh dhe personave qe ju eshte hequr shtetesia shqiptare dhe per pasoje kerkon pastrimin sa me shpejt te Regjistrit Kombetar te Zgjedhesve.

Ne permbushje te misionit te tij, Avokati i Popullit ka qene dhe mbetet i angazhuar per realizimin e standarteve qe duhet te sjellin zgjedhje te lira, te drejta e te ndershme ne Shqiperi. Duke qene i ndjeshem per çdo element qe eventualisht do te komprometonte procesin zgjedhor dhe mund te sjelle kontestime, Avokati i Popullit ka vene re kohet e fundit qe ne disa disa media eshte ngritur shqetesimi, se ne regjistrat e gjendjes civile figurojne ende emrat e personave te vdekur prej vitesh, fakt i cili le shteg per abuzime ne votime.

Kete problem e ben me shqetesues fakti se ne prononcimet mediatike te ndonje Prefekti Qarku (Gjirokaster), eshte shprehur pretendimi se “Zyrat e Gjendjes Civile nuk mund t’i ç’regjistrojne ata me inisiativen e tyre dhe se e vetmja menyre ligjore per te bere ç’regjistrimin e ketyre personave eshte rruga gjyqesore qe duhet te ndjekin familjaret e tyre”.

Avokati i Popullit terheq vemendjen se ky pretendim eshte tashme i vjeter. Institucioni i Avokatit te Popullit eshte investuar per kete problem qe ne vitin 2002. Pas rekomandimit te bere Qeverise Nano, nga institucioni yne ne vitin 2002,  u be e mundur qe ligji e ri nr. 8950, date 10.10.2002 “Per gjendjen civile”,  te lejoje  qe  vete sherbimi i Gjendjes Civile, per personat e vdekur faktikisht, te  vihet ne levizje me inisiative per ç’regjistrimin e tyre nga regjistrat e Gjendjes Civile. Sipas  pikes 7, te nenit 51 te ketij ligji, qe eshte ne fuqi, sherbimi i Gjendjes Civile ka te drejte qe t’i drejtohet gjykates me kerkese padi per te vepruar. Konkretisht, ne kete dispozite thuhet se: “Sherbimi i gjendjes civile, kur ka te dhena se persona te vdekur qendrojne te registruar ne rregjistrin themeltar, mund te ngreje padi ne gjykate per te vertetuar vdekjen”. Kuptohet, kjo do te behet, kur familjaret nuk e kane bere kete prej vitesh.

Sa me siper do te thote se rruga ligjore ekziston. Vetem se zyrat e Gjendjes Civile duhet te urdherohen qe te ngrene sa me shpejt padi ne gjykatat perkatese, megjithese edhe pa patur ndonje urdher, qe nga viti 2003, ato duhet ta kishin perfunduar kete proces pastrimi.

Avokati i Popullit ka konstatuar edhe nje problem tjeter shqetesues lidhur me regjistrat e Gjendjes Civile. Ky problem ka te beje me faktin e mos ç’regjistrimit nga regjistrat e gjendjes civile te nje pjese te 6345 personave qe e kane lene shtetesine shqiptare gjate viteve 1991-2008. Ky fenomen ndodh per faktin se personat qe lene shtetesine shqiptare nuk paraqiten ne Zyrat e Gjendjes Civile dhe nuk kane bere pagesen e nje takse prej 700 lekesh, e percaktuar kjo ne ligjin nr. 9975, date 29.07.2008 “Per taksat kombetare”, shtojca nr. 3, pika 5, ku parashikohet  pagesa  700 leke per regjistrimin e lenies se shtetesise.

Institucioni i Avokatit te Popullit mendon se ne kete çeshtje ka nje perplasje ligjore, pasi dekreti i Presidentit te Republikes, ne çdo rast te heqjes se shtetesise, ne nenin 2 percakton se: “Ky dekret hyn ne fuqi menjehere”. Rrjedhimisht, keta persona, qe nga momenti i nxjerrjes se dekretit, nuk jane me shtetas shqiptare. Nderkohe, atyre faktikisht nuk iu behet ç’regjistrimi i shtetesise nga regjistri, pa qene te pranishem si dhe pa paguar taksen prej 700 lekesh.

Sqarojme se ligji “Per shtetesine”, neni 23, detyron vetem personin qe fiton shtetesine shqiptare qe te paraqitet para nepunesit te Gjendjes Civile per te bere betimin. Ndersa, personat qe e kane lene shtetesine nuk kane arsye te paraqiten prane ketyre zyrave, per me teper, duke marre parasysh faktin se, pothuajse te gjithe keta nuk jetojne ne Shqiperi.

Me sa jemi ne dijeni, nga praktika e punes se institucionit te Presidences lidhur me keto raste, Ministrise se Brendshme (ose ish Ministrise se Pushtetit Vendor dhe Decentralizimit), i jane derguar rregullisht dekretet perkatese, te cilat, per çdo eventualitet, gjenden ne arkivin e kesaj ministrie. Ka qene dhe eshte detyrim i Ministrise se Brendshme percjellja e ketyre dekreteve prane zyrave te Gjendjes Civile, ku jane te regjistruar personat qe u eshte hequr shtetesia.

Avokati i Popullit sugjeron qe ky problem mund te zgjidhet duke u bazuar po ne ligjin nr. 9975, date 29.07.2008 “Per taksat kombetare”, neni 9, “Perjashtimet nga pagimi i taksave kombetare”, pika 3/b ku percaktohet se: “Perjashtohen nga pagimi i takses se akteve dhe te pulles regjistrimi i lindjeve dhe i vdekjeve, si dhe shenimet ne regjistrat e gjendjes civile” . Ne keto raste, punonjesit e Gjendjes Civile duhet thjesht te vene shenim ne keto regjistra, siç e percakton shprehimisht edhe neni i lartpermendur, per perjashtimin nga pagesa te taksave.

Problemet qe trajtojme ne kete rekomandim jane me shume rendesi per faktin se, mos ç’regjistrimi i ketyre personave nga regjistrat e Gjendjes Civile, krijon premisa per abuzime te mundshme ne emer te tyre si “votues”. Ne kete kontekst, krijohen premisa per pretendime per nje proces zgjedhor te padrejte dhe te kontestuar si nga subjektet politike, ashtu dhe nga vete votuesit.

Kete rekomandim, Avokati i Popullit ua ka derguar me date 26.02.2009, perkatesisht Drejtorit te Pergjithshem te Gjendjes Civile prane Ministrise se Brendshme, z. Armand Teliti, gjithe prefekteve te Qarqeve te Republikes se Shqiperise si dhe Kryetarit te Komisionit Qendror te Zgjedhjeve, z. Arben Ristani.

Sa me siper, ne zbatim te kompetencave te tij kushtetuese dhe ligjore, Avokati i Popullit kerkon angazhimin e autoriteteve shteterore.

Zëdhënësi i Avokatit të Popullit