Tiranë, më 12/02/2004

Avokati i Popullit referon konkluzionet mbi tarifat e reja te KESH

- Fjala e Avokatit të Popullit në Konferencën e Shtypit -

          Siç jeni në dijeni, në zbatim të detyrave të vëna nga neni 60 i Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë dhe neni 55 i ligit nr.9135 datë 11.09.2003 “Për mbrojtjen e konsumatorëve” pas ankesave masive, Avokati i Popullit ka ndërmarrë një proçes hetimi në lidhje me tarifat e caktuara me vendimin nr.22 datë 30.12.2003 të Entit Rregullator të Energjisë (ERE).

Bordi prej 5 komisionerëve të ERE është organ i cili zgjidhet nga Kuvendi i Shqipërisë për një afat 5-vjeçar. Siç është ndërtuar ligji përkatës ky Bord nuk varet nga Qeveria.

Sipas pikës 2.b të nenit 8 të ligjit nr.9072 datë 22.05.2003 “Për sektorin e energjisë elektrike” ERE-ja përcakton dhe rregullon tarifat e shitjes me shumicë dhe me pakicë, afatet dhe kushtet e shërbimit të energjisë elektrike, të propozuara nga i liçensuari ose i rishikon ato në përputhje me rrethanat”. Gjithashtu ky Ent ka për detyra të mbrojë edhe interesat e konsumatorëve të energjisë elektrike për tarifat, kushtet e shërbimeve si cilësia, efiçenca, siguria e furnizimit etj.

Me vendimin nr.22 datë 30.12.2003 ERE ka caktuar çmimet dhe tarifat e shitjes me pakicë të energjisë elektrike për vitin 2004. Sipas këtij vendimi çmimi për konsumatorët familjarë deri në 220 kvh nga 4.10 lekë është bërë 4.50 lekë, ose 9.8% rritje dhe mbi220 kwh nga 8.80 lekë është bërë 8.90 lekë ose 1.1% rritje në krahasim me çmimet e zbatuar deri në 31 dhjetor 2003.

Duke qenë se ky proçes kërkon njohuri të posaçme, në përputhje me të drejtën që kemi në bazë të ligjit nr.8454 datë 04.02.1999 “Për Avokatin e Popullit”, ne caktuam një grup prej 4 ekspertësh të përbërë nga akademikë dhe profesorë (inxhinierë dhe ekonomistë) nga Akademia e Shkencave dhe Universiteti i Tiranës, për të na ndihmuar me mendimin e tyre nëse ky proçes i rritjes së tarifave të energjisë elektrike ishte i justifikuar dhe i bazuar nga pikëpamja teknike dhe ekonomike.

Nga shqyrtimi i dokumentacionit ligjor përkatës, si dhe duke patur parasysh mendimin e ekspertëve konstatohet se:

1. Me vendim të Këshillit të Ministrave nr.647 dat1 11.09.2003 është miratuar plani i veprimeve për zbatimin e strategjisë kombëtare të energjisë për periudhën 2003-2005. Në kreun 3.3 të titulluar Masat qeveritare, në pikën 1-Rritje progresive e tarifës së elektricitetit caktohet:

- viti 2003: +5% për konsumatorët jo familjar dhe +10% për konsumatorët familjar kundrejt 2002.

- vitit 2004: +5% për konsumatorët jo familjarë dhe +10% për konsumatorët familjarë kundrejt 2003, si dhe për vitin 2005 e njëjta rritje kundrejt 2004.

Po të krahasosh këtë detyrë plan me vendimin nr.22 datë 30.12.2003 të ERE del sikur ky Ent ka zbatuar në mënyrë rigoroze planin, duke e rritur çmimin nga 4.10 në 4.50 lekë ose 9.8% për kufirin deri 220 kwh dhe nga 8.80 lekë në 8.90 lekë ose 1.1% mbi 220 kwh. Në fakt ky vendim i ERE ka bërë një ndryshim tjetër të rëndësishëm në Tabelën e tarifave (çmimit) të energjisë për vitin 2004 sepse për familjarët ka ulur kufirin nga 300 kwh në 220 kwh.

Duke bërë llogaritë përkatëse 80 kwh x (8.9-4.1= 4.8) lekë = 384 lekë del se vetëm nga ky ndryshim çmimi i energjisë për konsumatorin që harxhon deri 300 kwh, rritet me 384 lekë.

Duke bërë llogaritë e mëposhtme del se:

Ndryshimet e pagesës së konsumatorëve familjarë për kufirin deri në 300 kwh në muaj janë:

Deri më datën 31.12.20003 pagesa ka qenë si më poshtë:

Deri në 300 kwh në muaj, çdo kwh kushtonte 4.10 kwh pa TVSH.

300 x 4.10 = 1230 lekë pa TVSH. Me gjithë TVSH 300 x 4.10 x 1.20 = 1476 lekë.

Pra deri më 31.12.2003 një konsumator familjar për 300 kwh paguante gjithësej në muaj 1476 lekë ose për 1 kwh të konsumuar paguante 4.92 lekë/kwh.

          Sipas Vendimit të Entit Rregullator të Energjisë nr.22 datë 30.12.2003 për rritjen e çmimit të energjisë elektrike për konsumatorët familjarë është caktuar që:

a)     Të ulet kufiri nga 300 kwh në muaj në 220 kwh në muaj.

b)    Çmimi i energjisë deri në 220 kwh/muaj rritet me 9,8% dhe bëhet 4.50 lekë/kwh.

c)     Mbi 220 kwh në muaj çmimi i energjisë rritet 1.1% dhe bëhet 8.90 lekë/kwh.

Pra sipas Vendimit të ERE-së, një konsumator familjar për 300 kwh në muaj nga 1 janari 2004 do të duhet të paguajë:

220 x 4.50 = 990 lekë + 80 x 8.90 = 712 lekë

Pra 300 kwh pa TVSH kushtojnë gjithësej 1702 lekë/muaj.

Me gjithë TVSH = 1.20 x 1702 = 2042 lekë/muaj ose 566 lekë më shumë sepse 2004 – 1476 = 566 lekë. E shprehur në përqindje:

          2042 – 1476 = 566  =0,3847 »38% më shumë

                1476         1476

Pra për kufirin e 300 kwh në muaj, pas 1 janarit 2004 një kwh do të kushtojë:

          2042 = 6.81 lekë/kwh së bashku me TVSH

           300

ose:    6.81 = 1,384 » 38% më shumë

          4.92

Kështu që del se ERE në kundërshtim me planin e veprimeve për zbatimin e strategjisë kombëtare të energjisë për periudhën 2003-2005, të miratuar me VKM nr.647 datë 11.09.2003, e ka rritur çmimin e energjisë elektrike jo 10%, por 38%.

          Në fakt ERE duhet të miratonte një rritje çmimi në total vetëm prej 10% ose 123 lekë pa TVSH ose 146.60 lekë me TVSH, në një kohë që vetëm rritja e çmimit që rrjedh nga ulja e Tavanit nga 300 kwh në 220 kwh sjell një rritje prej 384 lekësh pa TVSH.

          2. Vendimi i Këshillit të Ministrave nr.838 datë 26.11.2003 në pikat 1 dhe 2 të tij ka caktuar kompensimin e rritjes së çmimit të energjisë elektrike 191.500 familje që përfitojnë nga programet e mbrojtjes shoqërore në një vlerë të përgjithshme prej 253.000.000 lekë (253 milion lekë). Vendimi nuk e shpreh por kjo shumë është për vitin 2004.

          Duke bërë llogaritjet përkatëse del se efektet e kompensimit sipas VKM nr.838 datë 26.11.2003 janë:

253.000.000 lekë pjestuar me 191.500 familje = 1321.1488 lekë pjestuar për 12 muaj = 110 lekë në muaj për 1 familje.

          Pas 1 janarit 2004 rritja mujore e çmimit deri në 300 kwh për 1 familje është 566 lekë. Duke zbritur 110 lekë kompensim del se rritja mujore zbret në 456 lekë. Kjo pagesë ose 456 lekë paraqet » 30% rritje të çmimit për familjet që kompensohen.

          Duhet të kemi parasysh se sipas Korporatës Elektroenergjetike klientë (familje) që konsumojnë deri 300 kwh në muaj janë rreth 800 mijë??? Pra del se kompensimi jo vetëm që është i pamjaftueshëm e i pa mbuluar me shumën prej 456 lekë, por edhe sepse mbulon vetëm rreth 25% të familjeve që preken nga rritja e çmimit të energjisë elektrike pas 1 janarit 2004.

          3. Nga studimi i ligjit nr.9072 datë 22.05.2003 “Për sektorin e energjisë elektrike” del se në nenin 29 me titull “Periudha e tranzicionit për rritjen e tarifave” thuhet se “Për të zbutur ndikimet sociale të rritjes së tarifave për klientët familjarë, ERE-ja mund të vendosë një periudhë tranzicioni jo më shumë se katër vjet, për të lëvizur me rritje vjetore drejt tarifave të përcaktuara për të mbuluar kostot e të liçensuarit dhe për të siguruar energji elektrike, sipas dispozitave të këtij ligji”.

          Ne mendojmë se ERE-ja duhet të zbatonte nenin 29 të ligjit si më lart. Duke patur parasysh se KESH sh.a. ka akoma rreth 140.000 konsumatorë pa matësa elektrikë, të cilat pretendon se do t’i vendosë përfundimisht deri në fund të vititi 2004, se shërbimi në cilësi (voltazh më i ulët ose më i lartë se 220 wolt), dhe në sasi (ka ndërprerje për mungesë energjie me orë të tëra) lë shumë për të dëshëruar, të mos bënte rritje çmimesh kaq të mëdha, por t’i vinte detyrë Kesh-it që më parë të plotësonte detyrimet e mësipërme para konsumatorëve.

          Në këto kushte, në bazë të kopetencave tona kushtetuese ne i kemi rekomanduar

ERE të rishikojë tarifat e shitjes të miratuara me vendimin e tij nr.22 datë 30.12.2003, për t’i ulur dhe caktuar ato në përputhje me planin e veprimeve për zbatimin e strategjisë kombëtare të energjisë elektrike për periudhën 2003-2005, miratuar me VKM nr.647 datë 11.09.2003.

          Ky rekomandim gjithashtu sot i është dërguar për dijeni kryeministrit zotit Fatos Nano dhe kryetarit të Kuvendit, zotit Servet Pëllumbi.

Ju faleminderit