Tiranë, më 12/01/2006

Toleranca Ndaj Tjetrit Fillon nga Intoleranca ndaj Vetes

Lidhur me ngjarjen e dites se Marte, date 10 Janar 2006, kur rreth ores 15:30, ne vendin e quajtur “Kodra e Zef Janes”, komuna Bushat e Rrethit te Shkodres, eshte shenuar incidenti i rende i dhunimit te nje simboli fetar, dhe konkretisht i nje kryqi, te vendosur atje pa leje, Avokati i Popullit, z. Ermir Dobjani shpreh vleresimin e tij si me poshte:

Ngjarja ne fjale eshte nje veprim provokativ, rezultat i prirjes per t’i zgjidhur mosmarreveshjet e kesaj natyre me vetegjyqesi, me pasoje risku eventual prishjen e klimes se tolerances fetare ne vend. Pasojat e ketij akti te denueshem behen me te renda po te marrim parasysh faktin se incidente te tilla qe komprometojne harmonine fetare ne vendin tone po shenojne perseritje te kohepaskohshme.

Avokati i Popullit ka ndjekur me vemendje njoftimet e paraqitura nga media lidhur me impaktin negativ qe po krijojne ne komunitetet fetare te ndryshme, ndertimi i objekteve te kultit, si kryqet, teqete, xhamite, varrezat, si vende te shenjta etj, vend e pa vend, me ose pa leje. Keto jane sulme ndaj shendetit dhe interesit publik ne teresi, te garantuara si nga Kushtetuta e vendit, ashtu edhe nga Kartat dhe Konventat nderkombetare per te drejtat e njeriut ne teresi dhe per lirine fetare ne veçanti.

Jo shume dite me pare, Avokati i Popullit ka vene ne dijeni Kryeministrin e Shqiperise lidhur me nje Rekomandim te tij drejtuar Ministrit te Puneve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit si dhe Kryetarit te Komitetit Shteteror te Kulteve, ku parashtrohet kerkesa per nxjerrjen  e nje ligji te ri ose plotesimin e atij ekzistues per dhenien e lejeve te ndertimit per objektet fetare.

Ne kemi shprehur mendimin se procedura e dhenies se lejes per ndertime te tilla, dokumentacioni qe duhet te plotesohet si dhe organi qe duhet te jete kompetent per miratimin e lejes se ndertimit, duhet t’i pershtaten nje rregulli specifik ligjor, dhe konkretisht kemi propozuar plotesimin e Ligjit “Per Urbanistiken”, duke parashikuar qe KRTRSH-ja te jete organi i vetem qe duhet te miratoje vendimin per dhenien e lejes se ndertimit per objekte kulti, pasi te kete marre edhe mendimin e Komitetit Shteteror te Kulteve.

Kete kufizim te te drejtave te organeve te pushtetit vendor, por edhe te komuniteteve fetare, Avokati i Popullit e argumenton duke u bazuar ne nenin 17 te Kushtetutes, pika 1 e te cilit justifikon kufizime te tilla me ligj per “nje interes publik ose mbrojtjen e te drejtave te te tjereve … ne perpjestim me gjendjen qe e ka diktuar kete kufizim”.

Avokati i Popullit terheq vemendjen se veprimet arbitrare nuk mund te zgjidhen me kunderveprime po arbitrare. Pra, kunderligjshmeria nuk mund te luftohet permes kunderligjshmerise apo me veprime vetegjyqesie.

Avokati i Popullit eshte i ndjeshem ndaj aktit te rrezimit te Kryqit, po aq sa eshte dhe ka qene i ndjeshem edhe ndaj aktit te dhunimit te Xhamise se Tabakeve ne ditet e para te vitit. Per kete arsye u kerkon organeve te policise dhe prokurorise te zbardhin ngjarjet dhe te vene para pergjegjesise autoret dhe ideatoret e ketyre akteve te denueshme penalisht. Ne kushtet kur solidariteti brendafetar perben nje norme te respektueshme te besimit, shteti duhet te konsideroje kete fakt per te ballafaquar dhe parandaluar pasojat reale qe mund te sjellin akte te tilla per te sotmen dhe te ardhmen e vendit dhe te qytetareve te tij. Avokati i Popullit bashkohet me deklaratat e drejtuesve fetare se besimi ruhet ne shpirt e ne ndergjegje dhe shfaqet brenda institucioneve dhe ndertesave te kulteve. Por shteti shqiptar dhe Administrata Publike nuk duhet te qendrojne indiferente.

Prandaj, Policia Ndertimore duhet te zbatoje pa hezitim ligjin dhe te prishe çdo simbol fetar te ngritur pa leje, qofte ne Shkoder, Sarande, Elbasan apo gjetke. Per kete Avokati i Popullit i rekomandon edhe drejtuesve fetare te bashkepunojne me Policine Ndertimore per prishjen e çdo simboli fetar te ngritur pa leje.

Avokati i Popullit i ka derguar, qe me daten 9 Dhjetor 2005, Qeverise nje rekomandim te perseritur prej kater vjetesh, permes te cilit e konsideron te papranueshem faktin qe pas shtate vitesh nga miratimi i Kushtetutes, dhe gjashte vitesh nga krijimi i Komitetit Shteteror te Kulteve, ende rezultojne te palidhura marreveshjet midis shtetit dhe bashkesive fetare, sikunder ato parashikohen sipas nenit 10, pika 5 te Kushtetutes se Republikes se Shqiperise.

Avokati i Popullit nuk ka munguar te trajtoje ankesa qe lidhen me respektimin e lirise se shprehjes dhe te besimit privatisht dhe publikisht,

dhe ne çdo rast ka mundur te arrije zgjidhje me mirekuptim te ketyre rasteve, te bera keto publike jo si qellim ne vetvete, por per te krijuar shembullin pozitiv te trajtimit te tyre konform ligjit dhe ne frymen e kartave nderkombetare.

Me kete rast, Avokati i Popullit shpreh gadishmerine e tij per te dhene kontributin modest per marreveshjet e panenshkruara deri tani mes bashkesive fetare dhe shtetit, duke nenvizuar nderkohe edhe nevojen e zgjidhjes se problemit te pronave te te gjitha bashkesive fetare ne vend, konform dispozitave kushtetuese.

Avokati  Popullit shpreh mirenjohjen e tij per besimtaret e thjeshte e te devotshem shqiptare, por edhe drejtuesit perkates fetare, te cilet udhehiqen ne jeten e tyre nga parimi qe buron nga vete filozofia e besimit se toleranca ndaj tjetrit fillon nga intoleranca ndaj vetvetes.

Zëdhënësi i Avokatit të Popullit