I dashur zoti Jaeger.
Tė falenderoj
pėr ndihmėn dhe mbėshtetjen qė i keni dhėnė institucionit tonė.
Me kėnaqėsi po ju pėrgjigjem pyetjeve Tuaja, bazuar nė
legjislacionin shqiptar dhe praktikėn tonė tė punės.
1. Sipas ligjit nr.8454 datė 04.02.1999 Pėr Avokatin e
Popullit, Ombudsmanit nuk i ndalohet tė marrė pėrsipėr raste
(ankesa) pėr tė cilat ēėshtja (rasti) ėshtė nė gjykatė apo nė
prokurori. Por kjo ėshtė lėnė nė diskrecionin e Avokatit tė
Popullit. Kjo del nga neni 14 i ligjit nr. 8454 datė 04.02.1999, pika
b e nenit 18, pikėn c nė nenin 25, dhe pikėn 2 tė
nenit 31 tė ligjit nė fjalė qė po ju dėrgojmė bashkėlidhur.
Nga
pika 2 e nenit 31 del pėrsėri qė seksioni i dytė merret edhe me
ankesa pėr pushtetin gjyqėsor. Por shtojmė se Ombudsmani nuk mund
ta ndalojė apo pezullojė gjithė proēedurėn pėr njė ankesė nė
tė njėjtėn kohė qė rasti ka shkuar pėrpara gjyqtarit apo gjykatės.
P.sh. ne vetėm e nxitim gjykatėn qė tė shpejtojė proēedurat nėqoftėse
konstatohen zvarritje ose tė riparojė shkeljet e tė drejtave tė
njeriut. P.sh. nėqoftėse gjykata po shqyrton njė rast ku i akuzuari
nuk mbrohet me avokat, ne kėrkojmė qė atij ti sigurohet njė
avokat. Pas vendimit tė gjykatės, Ombudsmani ka rol vetėm qė tė kėrkojė
ekzekutimin (zbatimin) e vendimit gjyqėsor por nuk mund ta kundėrshtojė
atė nė themel.
2. Sipas praktikės sonė zakonisht ne
nuk i fillojmė veprimet tona ose i ndėrpresim ato kur vihemi nė
dijeni se rasti (ankesa) ndodhet nė tė njėjtėn kohė nė gjykatė
apo prokurori. Nė raste fare tė pakta ne vazhdojmė ta shqyrtojmė
ankesėn paralelisht me prokurorinė apo gjykatėn. Njė rast i tillė
shumė i suksesshėm ka qenė nė janar 2003 kur policia dhe
prokuroria e Korēės deklaruan se njė person (Gazmend Tahirllari)
kishte vdekur nga pija alkoolike dhe jo nga dhuna e policisė. Ndėrhyrja
jonė bėri qė kufoma tė ekzumohej dhe tė riekspertohej. Komisioni
i dytė mjekoligjor i ngritur mbi bazėn e kėrkesės sonė konkludoi
se personi kishte vdekur nga dhuna e policėve. Si rrjedhojė, 5 policė
u dėnuan pėr kėtė krim. Pėrqindja e rasteve tė tilla ėshtė
fare e vogėl nė raport me rreth 2000-2500 ankesa nė vit qė ne
pranojmė pėr shqyrtim. Por nėqoftėse rasti (ankesa) ndodhet pėr
shqyrtim tek njė organ mė i lartė administrativ, ne e vazhdojmė
proēedurėn e verifikimit tė ankesės. Ligji jonė nuk na pengon
aspak pėr tė ndėrhyrė nė ēdo shkallė tė administratės publike
shqiptare.
3. Sipas ligjit
tonė nuk ka afate kohore pėr tė bėrė ankim kundėr njė vendimi
administrativ tek Ombudsmani. Kurse, pėr tė bėrė ankim nė gjykatė
apo nė organe mė tė larta administrative nė raste tė veēanta ka
afate tė veēanta, nga 5 ditė deri nė 30 ditė.
4. Nė Shqipėri nuk ka gjykata tė veēanta
administrative. Por pranė gjykatave shqiptare veprojnė seksione tė
posaēme ku mund tė bėhet kėrkesė padi pėr vendime apo akte
administrative. Sipas Kodit tė Proēedurės Civile afati i shqyrtimit
tė ēėshtjes nė shkallė tė parė ėshtė 30 ditė. Por ky afat nė
shumė pak raste mund tė respektohet. Nėqoftėse vendimi nuk
ankimohet nė Gjykatėn e Apelit, ēėshtja mund tė pėrfundojė edhe
pėr 2-4 muaj. N.q.s. bėhen ankesa nė Gjykatėn e Apelit apo nė
Gjykatėn e Lartė, ēėshtja mund tė zgjasė deri 2 apo mė tepėr
vite.
5. Nėqoftėse
bėhet njė ankim nė zyrėn tonė, ne kur e hetojmė ēėshtjen,
zakonisht pas rreth 2 muajve mund tė bėjmė njė rekomandim. Por
mund tė bėhet edhe mė shpejt ose edhe mė vonė.
6. Nė lidhje me nenet XX dhe XXX te
draft dispozitat e paraqitura pėr mendim, mendimi ynė ėshtė se janė
tė gabuara. Nėqoftė se pranohen kėto variante, Ombudsmani i vendit
ku ato do veprojnė do tė kishte pak shanse pėr tė ndėrhyrė me
sukses nė rastet e ankesave pėr shkeljet e tė drejtave tė njeriut.
Ombudsmani nė atė vend nuk do jetė i suksesshėm. Mendoj se
dispozitat pėrkatėse tė ligjit tonė i lėnė mjaft fleksibilitet
Ombudsmanit pėr tė qėnė energjik nė mbrojtje tė njerėzve qė
ankohen tek ai. Ligji shqiptar ėshtė mjaft i mirė dhe pėrbėn njė
nga avantazhet tona qė institucioni i Ombudsmanit nė Shqipėri ka
sukses. Prandaj bashkėlidhur po ju dėrgoj edhe ligjin tonė komplet.
Me sa njoh unė legjislacionet e mjaft vendeve, Ombudsmani polak ka njė
ligj akoma mė tė mirė, sidomos kur konstaton vendime tė gabuara tė
gjykatave. Edhe Maqedonia nė ligjin e ri tė shtatorit 2003 ka futur
tė drejtėn e Ombudsmanit pėr tė pezulluar aktet administrative qė
shkelin tė drejtat e njeriut. Pra edhe Maqedonia ka bėrė njė ligj
shumė tė mirė.
Duke ju
falenderuar pėr bashkėpunimin,
Shihni edhe
faqen tonė tė internetit nė gjuhėn angleze.
www.avokatipopullit.gov.al
AVOKATI I POPULLIT
ERMIR
DOBJANI