I nderuar z. Braho.

Mbi kërkesën tuaj, studjuam projektligjin “Për organizimin dhe funksionimin e gjykatave për krime të rënda”, ndaj të cilit kemi këto mendime:

1. Neni 3 pika 1, në të cilin bëhet fjalë për emërimin e kryetarit, zëvendëskryetarit, të gjyqtarëve gjykatës së faktit si dhe të gjyqtarëve të gjykatës së Apelit, të kenë një mandat 9-vjeçar, vendosja e këtij afati, vjen në kundërshtim me nenin 138 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë. Kjo, për faktin se, sipas këtij neni, “Koha e qëndrimit të gjyqtarëve në detyrë nuk mund të kufizohet”. Kufizime në kohë, për ushtrimin e detyrës, sipas nenit 136 pika 3 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, ka vetëm për anëtarët e Gjykatës së Lartë.

2. Neni 7 pika 2, i jep mundësi gjyqtarëve që veç rasteve të parashikuara në nenin 340 të Kodit të Procedurës Penale, për zhvillimin e gjykimit me dyer të mbyllura, një gjykim të tillë ta kryejë edhe në rastet kur nga ana e gjykatës, një gjë e tillë çmohet e domosdoshme, “në interes të sigurisë kombëtare, rendit publik, të drejtësisë si dhe të mbrojtjes së pjësëmarrësve në proçes”. Një zgjerim i tillë i rasteve për tu zhvilluar gjykimet në mënyrë të mbyllur, jo vetëm se vjen në kundërshtim me Kushtetutën tonë në tërësi, mbasi si rregull, gjykimi bëhet në mënyrë publike, por edhe me Konventën Europiane për të drejtat e njeriut, neni 6 i saj. Dhënija e një kompetence të tillë gjykatës, për të gjykuar “në mënyrë të mbyllur”, tej rasteve të parashikuara në nenin 340 të Kodit të Procedurës Penale, përjashtimin, do ta kthejë në rregull. Për pasojë, parimi i shprehur se “seanca gjyqësore është publike”, do të mbetet thjesht deklarative.

Në anën tjetër, medias dhe opinionit shoqëror, duke i hequr mundësinë e pranishmërisë në zhvillimin e gjyqeve të tilla, efektivisht i hiqet e drejta për të dhënë opinionin e vet.

3. Neni 8. Kjo dispozitë, nuk duhet të ekzistojë fare, mbasi vjen në kundërshtim si me Kushteuttën e Republikës së Shqipërisë, e në veçanti me nenin 31 gërma “d” të saj, si dhe me parimet e përgjithshme të Kodit të Proçedurës Penale, mbi kuptimin, objektin, rrugën e çmuarjes së provave. (nenet 149-152 të këtij Kodi).

Sipas nenit 131 gërma “d” të Kushtetutës, i pandehuri ka të drejtë: “t’u bëjë pyetje dëshmitarëve të pranishëm…”. Pra, jo vetëm që dëshmitarit i bëhen pyetje nga i pandehuri, por ato bëhen kur ai është i pranishëm. Nëse të pandehurit do ti heqësh mundësinë vizuale për të parë dëshmitarin, por vetëm ti krijosh mundësinë e dëgjimit të zërit të tij, efektivisht, atij i ke hequr të drejtën që shpjegimet e dëshmitarit të bëhen në prani të tij, duke e parë njëri tjetrin.

Në anën tjetër, moskumunikimi të pandehurit e mbrojtësit të tij, identitetin e dëshmitarit si dhe burimin e të dhënave nga të cilat ai i ka marrë, informacionin jo vetëm se vjen në kundërshtim me nenet 149-152 të Kodit të Procedurës Penale, mbi kuptimin, objektin, rrugën e çmuarjes së provave, por mosdhënia e burimit të provës, krijon arbitraritet. Që një fakt (dëshmi) të shërbejë si provë, duhet domosdoshmërisht të përmbajë dhe burimin e saj. Heqja e këtij detyrimi ligjor, cënon rëndë objektivitetin në dhënien e një vendimi gjyqësor.

4. Neni 2 pika 7, formulimi në këtë mënyrë, të krijon përshtypjen e gabuar se krimet e rënda, shqyrtohen vetëm nga gjykata për krime të rënda dhe jo e Apelit, dhe jo edhe nga Gjykata e Lartë. Në mënyrë që ky keqkuptim të mënjanohet, ndoshta do të ishte e drejtë që në këtë dispozitë kjo të përmendej.

Këto ishin mendimet tona.

                                                           Me respekt

AVOKATI  I  POPULLIT

        Ermir  DOBJANI