Dihet se një nga prioritetet e Ministrisë së Jashtme gjatë ushtrimit të veprimtarisë së saj është jo vetem mbrojtja e interesave të shtetit shqiptar, por dhe të shtetasve shqiptarë që punojnë e jetojnë jashtë vendit. Institucioni i Avokatit të Popullit me ndërhyrjet e tij, pas shqyrtimit të ankesave, ka synuar të ndikojë për mirëqeverisje, jo vetëm tek administrata shqiptare brenda vendit, por edhe tek ajo pjesë e saj që funksionon jashtë Shqipërisë. Bashkëpunimi ynë ka qënë në nivel të kënaqshëm dhe përmendim sidomos:

- Çeshtje e cila eshte vleresuar e rendesishme nga ana e Institucionit te Avokatit te Popullit kane qene te drejtat e te burgosurve shqiptare jashte vendit. Gjatë vitit 2002, në bashkëpunim me Ministrinë e Jashtme dhe atë të Drejtësisë u realizua projekti i botimit në shqip të përmbledhjes së instrumentave kryesore juridike ndërkombëtare, lidhur me të drejtat e njeriut dhe rrugët për mbrojtjen e rivendosjen e tyre në institucionet e sistemit penitenciar jashtë vendit, ku vuajnë dënimin rreth 5000 shtetas shqiptarë. Një botim i tillë u bë me qëllim që të ndihmojë të burgosurit shqiptarë jashtë vendit, të cilët janë një grup i veçantë i pambrojtur që nuk kanë mundësi për të patur një rrjet lidhjesh dhe mbështetje, sikundër të burgosurit e tjerë. Kjo bëhet më e theksuar kur i burgosuri nuk lexon e kupton gjuhën e vendit ku është burgosur. Dihet se literatura në gjuhën shqipe në burgjet jashtë vendit për shumë arsye mungon. Rekomadimi nr.89 i Këshillit të Europës, që bën fjalë mbi edukimin në burgje, në pikën 10 të tij përcakton të drejtën e të burgosurve për të pasur një shërbim të bibliotekës të paktën një herë në javë.

Institucioni i Avokatit të Popullit, duke parë se kjo e drejtë të burgosurve shqiptarë jashtë vendit pothuajse ju mohohej, në mbështetje të akteve të sipërcituara, duke kërkuar dhe bashkëpunimin e Ministrisë së Drejtësisë dhe të Ministrisë së Punëve të Jashtme, inicioi projektin për botimin e një përmbledhje të tillë. Tashme rezulton se ky libër është shpërndarë në disa shtete si: Greqi, Slloveni, Angli, Danimarkë dhe Itali.

- Është fakt që nga Mediat ka jo pak raste të informimit të opinionit për shkelje të shumta të të drejtave dhe lirive të shtetasve shqiptarë, deri edhe në vrasje të tyre, nga individë apo segmente të caktuara shtetërore në Greqi apo Maqedoni, të keqtrajtimit të shtetasve shqiptarë të burgosur në këto vende etj.

Avokati i Popullit i ka patur këto çështje ndër prioritetet e tij, ka bashkëpunuar dhe ka ndikuar që institucionet e diplomacisë shqiptare të vihen më shumë e më cilësisht në lëvizje për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive të shtetasve shqiptarë. Për këtë kemi siguruar edhe gatishmërinë e zyrës së Ombudsmanit të Greqisë, te Ombudsmanit te Maqedonisë, të Kosovës dhe së fundi edhe të 15 zyrave të Difensore Civico në Itali.

- Në funksion të realizimit të funksioneve tona kushtetuese e ligjore, veprimtaria jonë nuk është fokusuar vetëm në trajtimin e rasteve konkrete. Veprimtaria jonë, ndërhyrjet dhe konkluzionet e nxjerra kanë qënë pjesë e proçesit të raportimit në organizmat e O.K.B.-së .

Tashmë bashkëpunimi me grupin e punës të ngritur pranë kësaj Ministrie, për hartimin e raporteve për zbatimin e Konventave në të cilat vendi ynë ka aderuar ka rezultuar i frytshëm. Përmendim këtu kontributin e dhënë nga Institucioni ynë në mbrojtjen e Raportit Kombëtar për zbatimin e Paktit Ndërkombetar për të drejtat civile e politike si dhe per Konventen per te drejtat e femijeve.

Per periudhen 2000-2004 për Ministrinë e Punëve të Jashtme dhe ambasadat apo konsullatat në varësi të saj ka patur rreth 50 ankesa ose kërkesa.

Problematika e konstatuar nga shqyrtimi i ankesave qe lidhen me kete organ ka qenë për:

- Refuzimet për pajisje me vizë nga përfaqësite e huaja në vendin tonë. Ankesa të tilla kërkojnë një angazhim më të madh të Drejtorisë Konsullore pranë Ministrisë së Punëve të Jashtme, me qëllim që shtetasit tanë të paktën të sqarohen për motivet e refuzimit të vizës

- Përfshirjen apo ndihmen e organizmave të Ministrise se Puneve te Jashtme në rastet e humbjes apo vdekjes së shtetasve shqiptarë jashtë shtetit;

- Veprime apo mosveprime te paligjshme apo te parregullta të konsullatave apo sektorëve konsullorë në ambasadat tona në ato vende ku ka mjaft shtetas shqiptarë;

- Mbrojtjen e te drejtave te burgosurve shqiptare qe vuajne denimin ne shtetet e huaja;

- Ankesa nga qytetarët te cilët paraqesin shqetesimin lidhur me radhët e gjata dhe vonesat në realizimin e proçesit të legalizimit të dokumentave nga ana e strukturës përkatëse të Ministrise së Punëve të Jashtme;

- Mosbotimin e teksteve zyrtare ne gjuhen shqipe te akteve nderkombetare te ratifikuara nga vendi yne;

- Mosekzekutim te vendimeve te formes se prere ndaj punonjësve të Ministrisë apo ndaj qytetarëve të ndryshëm;

- Për lëvizje të pamotivuara të personelit diplomatik ose stafit ndihmës ose mostrajtimi ligjor i kërkesave të tyre.

Ndër problemet që duhen ndjekur nga Ministria e Punëve të Jashtme për zgjidhje në përputhje me rekomandimet tona janë:

1. Zbatimi i proçedurës së përgatitjes dhe botimit në gjuhën shqipe të teksteve zyrtare të akteve ndërkombëtare të ratifikuara nga vendi ynë, të cilat nuk janë botuar në Fletoren Zyrtare, me qëllim që të kenë mundësi të gjithë organet që janë të detyruara t’i zbatojnë ato të njihen me to. Kjo detyrë ligjore duhet të bëhet sëbashku me  Ministrinë e Drejtësisë.

Të dy dikasteret kane qene dakort në përgjigjet e tyre që na kanë dërguar, por asnjë hap nuk eshte ndermarre ne zbatim te rekomandimit te mesiperm.

2. Në  raportet tona vjetore, Institucioni ynë ka nxitur rritjen e vëmendjes së Ministrisë së Punëve të Jashtme për forcimin e konsullatave apo sektorëve konsullorë në ambasadat tona, sidomos në Greqi, Itali, Gjermani, Angli etj, ku jeton një numër i konsiderueshëm i shtetasve shqiptarë, në funksion të rritjes së cilësisë së shërbimit konsullor. Për këtë është sugjeruar që numri i personelit konsullor duhet të rritet në sasi e cilësi, pasi është e pamundur që numri aktual i punonjësve konsullorë që janë, të mund t’u përgjigjen dhe t’u shërbejnë si duhet dhe në një kohë sa më të shpejtë, rreth një milion shtetasish shqiptarë që jetojnë e punojnë jashtë vendit. Personeli konsullor që rekrutohet i ri mendojmë se duhet të jetë diplomuar patjetër në fushën e ligjeve, sepse vetëm kështu mund të kryejë me cilësi detyrën.

3. Në funksion të vënies në shërbim te shtetasve shqiptare qe jetojne jashte vendit, nga Ministria e Jashtme eshte mundësia e krijimit të një sistemi të quajtur “shërbim me një ndalesë”, (“one stop service”) për lehtësimin e procedurave konsullore, e cila mund të bëhet qoftë dhe me një person të caktuar jashtë konsullatës.

“Shërbimi me një ndalesë”, krijon mundësinë e ofrimit të shërbimeve publike nga një zyrë për disa shërbime konsullore. Kjo mund të zbatohet në rastin e procedurave që ndjekin qytetarët pranë zyrave konsullore për probleme të ndryshme që lidhen me ta. Krijimi i këtij shërbimi jashtë shtetit do të rriste mundësinë dhe cilësinë e marrjes së shërbimeve nga shtetasit tanë që punojnë e banojnë jashtë shtetit, me qëllim që ata të paguanin dhe të mos ishte nevoja të vinin fizikisht në Shqipëri për të marë çertifikata, dëshmi, lenie shtetesie etj, ashtu siç është rregulluar problemi i marrjes së pasaportave pranë ambasadave apo konsullatave.

4. Per personelin e ambasadave dhe konsullatave jashte vendit është detyrim zbatimi i dispozitave te Kodit te Proçedurave Administrative, konkretisht te nenit 70 tij që parashikon se:

1. Peticione mund të paraqiten edhe në përfaqësitë diplomatike, zyrat konsullore ose përfaqësi të tjera të vendosura në vendin ku palët e interesuara banojnë ose ndodhen fizikisht.

2. Përfaqësitë diplomatike apo zyrat konsullore ia dërgojnë peticionin organeve të cilave ai iu drejtohet, duke treguar datën në të cilën ka mbërritur peticioni në zyrat e tyre.

Pra pavaresisht kuadrit ligjor ky sistem ende nuk funksionon ne menyre te plote, dhe si pasoje lind si detyre immediate permiresimi i vazhdueshem i tij.

          Duke besuar në mirëkuptimin dhe bashkëpunimin Tuaj,

 Me respekt

AVOKATI  I  POPULLIT

        Ermir  DOBJANI