Te nderuar zoterinj Ministra !

Kesh sha vazhdon te mbetet nje nga shoqerite shteterore me ndikim mjaft te madh ne te drejtat ekonomike dhe interesat e ligjshme te qytetareve. Kjo kompani me aksioner te vetem shtetin, megjithe veprimtarine e saj funksionale te sigurimit, transmetimit, shperndarjes dhe faturimit te energjise elektrike nuk ka mundur t`i shpetoje nje niveli te larte keqadministrimi ne raport me interesat e qytetareve. Gjate gjithe kesaj periudhe kjo korporate eshte kritikuar ne vazhdimesi per punen e saj dhe per shkeljet e shumta te kontrates se furnizimit me energji apo te ligjit “Per Sektorin e Energjise Elektrike”. Per kete shoqeri shteterore gjate ketij 5 vjeçari jane depozituar prane Zyres se Avokatit te Popullit 241 ankesa.

Konkretisht Avokati i Popullit ka bere mjaft rekomandime per te permiresuar kontraten e furnizimit me energji, per te ulur tarifat e energjise apo per te permiresuar sherbimet qe Kesh sha ofron ndaj klienteve dhe per te rritur standartet e mireadministrimit te kesaj shoqerie. Te metat dhe fenomenet negative, te cilat jane evidentuar ne Kesh sha jane pasqyruar ne menyre te detajuar si me poshte vijon:

1.Refuzimi i vazhdueshem i Kesh sha dhe Entit Rregullator te Energjise per te bashkepunuar ne lidhje me uljen e tarifave te energjise sipas rezultateve te ekspertizes nga nje grup akademikesh dhe shkencetaresh me asistencen ligjore te Avokatit te Popullit.

Megjithe rekomandimet e Avokatit te Popullit dhe angazhimit te nje sere organesh dhe organizmash te tjere si Akademia e Shkencave, Profesoriati i Universiteteve etj, deri me sot nuk eshte bere e mundur qe tarifat e energjise elektrike te ulen sipas perllogaritjeve te nxjerra nga nje studim i veçante dhe mjaft real i nje grupi ekspertesh te mbledhur nga organet e siperpermendura. Kjo iniciative e vene edhe ne vemendje te Kuvendit dhe Keshillit te Ministrave ngelet ende nje mision qe duhet te vazhdoje me kembengulje, me qellim zbatimin e tarifave te arsyeshme konforme legjislacionit ne fuqi, kostos dhe nivelit te varferise dhe fuqise paguese te shtetasve.

Sipas te dhenave nje kilovat energji elektrike nga hidrocentralet tona prodhohet jo me shume se 1.5 leke, kurse nje kilovat energji elektrike nga importi eshte blere dhe blihet rreth 4 leke. Per shitjen, tarifat per popullsine jane rreth 5 leke kw per 200 kw e para dhe rreth 9 leke kw mbi sasine 200 kw ne muaj. Keto çmime jane pa TVSH. Duke patur parasysh se 2-3 vitet e fundit ka patur rreshje me bollek ne kohen e duhur, energjia e importuar ka qene ne sasi jo te medha. Duke qene se nje pjese jo e vogel e popullates dhe bizneseve vazhdon te mos paguaje energjine elektrike, barren e tyre e paguajne konsumatoret e ndershem dhe te ndergjegjshem. Po te menaxhohet me mire prodhimi dhe shperndarja e energjise elektrike dhe te paguajne te gjithe konsumatoret, Avokati i Popullit mendon se ka vend per t`i rishikuar tarifat e energjise drejt uljes se tyre, per te bere nje politike sociale me efektive.

2.Keqadministrim i proçedurave ligjore te faturimit te qytetareve dhe vazhdimi i aplikimit ne disa zona te faturimit afrofe.

Problem kryesor vazhdon te mbetet leximi dhe faturimi i energjise elektrike nga ana e filialeve te Kesh sha. Nga te dhenat e Avokatit te Popullit, megjithe instalimin e matesave ne rreth 87% punonjesit e KESH sha vazhdojne te faturojne ne disa zona ne menyre afrofe, duke shkaktuar ne kete menyre nje shqetesim te ligjshem tek mjaft abonente. Nga ana e Avokatit te Popullit jane bere rekomandime ne dy drejtime; se pari ne instalimin e sistemit automatik te faturimit “Billing System”, i cili shmang faturimin nga manipulimet perkatese dhe se dyti; ne evidentimin e shkeljeve dhe denoncimin e tyre prane strukturave te Kesh sha. Por kete keqadministrim te ketij proçesi mjaft te rendesishem, jane marre masa disiplinore gjate vitit 2003-2004 per gati 250 faturues. Sipas Kesh sha vazhdon puna per instalimin e sistemit automatik te faturimit. Avokati i Popullit do te vazhdoje te mbaje ne vemendje keto fenomene deri ne eleminimin e tyre te plote.

3.Mos realizimi i planit deri ne fund te vitit 2004 te pajisjes se te gjithe konsumatoreve me matesa te rinj.

Gjate vitit 2004 Kesh sha u angazhua te instalonte te gjitha matesat ne shkalle vendi duke plotesuar nevojat e abonenteve me nje nga elementet kryesor te sherbimit me energji elektrike. Realizimi i ketij angazhimi u ndoq me mjaft vemendje nga Avokati i Popullit dhe ne perfundim te vitit 2004 u konstatua se Kesh sha nuk mundi te mbaje dot premtimin e dhene. Kjo mangesi u pasqyrua edhe ne raportin e vitit 2004 te Avokatit te Popullit dhe do te vazhdoje te ndiqet si nje detyre mjaft e rendesishme qe i takon te permbushet nga ana e Kesh sha ne kuader te permiresimit te sherbimeve ndaj klienteve.

4.Ne disa aspekte kontrata e furnizimit me energji elektrike nuk i ve ne pozita te barabarta palet ne kontrate (Kesh sha—klient).

Gjate viteve 2003-2004 vazhdon nje proçedure teper e gabuar qe ndjek Kesh sha ne arketimin e faturave te vendosura ne menyre afrofe. Ne keto raste Kesh sha, pasi kryen verifikimin e ankeses se qytetarit per faturim afrofe, pranon gabimin e kryer me leximin ne mates dhe urdheron zbritjen e konsumit te energjise te muajve ne vazhdim me efekt rimbursimi. Mos kthimi i menjehershem i shumave ne leke, por rimbursim i ngadalte i energjise shtese te faturuar ne menyre te padrejte, krijon nje pozite te disfavorshme te te drejtave ekonomike te klientit dhe passjell pagesa te pajustifikuara qe ndonjehere vlefta e tyre eshte llogaritur te permbushe nevojat jetike te tij. Ne keto raste megjithese Avokati i Popullit ka nderhyre gjate vitit 2002 per miratimin e nje kontrate te re te energjise, konstatohet me keqardhje se kjo pjese e saj ka mangesi te dukeshme ne zbatimin ne praktike. Prandaj duhen bere ndryshime per te barazuar palet ne te drejtat, detyrimet dhe pozitat qe duhet te gezojne.

5. Mungese e lidhjes se kontratave tip te reja me abonentet e vjeter te cilet kane nenshkruar vetem kontratat e vjetra. Lidhja e kontratave te reja te Kesh sha behet vetem me abonentet e rinj.

Nga te dhenat qe disponon Avokati i Popullit ka dale se kontrata e re e Kesh sha lidhet vetem me abonentet te cilet pajisen per here te pare me kontrate, ndersa me abonentet e vjeter kjo kontrate nuk eshte lidhur ende. Ne kete aspekt vlen per t`u permendur se me mos lidhjen e kesaj kontrate, midis paleve vazhdojne te mbeten ne fuqi mardheniet e percaktuara ne kontraten e vjeter te furnizimit me energji. Ne kete rast per t`i ardhur ne ndihme kuadrit ligjor dhe kontraktual midis paleve ne interes te respektimit te dispozitave te reja ne favor te klienteve, Avokati i Popullit ka vazhduar te nderhyje prane Kesh sha per te sqaruar parimisht kete problem, i cili me tej do te ndiqet me ane te veprimeve perkatese.

6.Mungesa e efektshmerise se kontrollit ndaj denoncimeve te qytetareve per aparatet mates te energjise, duke zvarritur dhe shmangur evidentimin ne vend te shkeljeve dhe nxjerrjen e pergjegjesive perkatese.

Megjithe miratimin e nje rregulloreje te plote dhe konforme parametrave, per zgjidhjen e shpejte te ankesave te qytetareve prane filialeve te Kesh sha eshte vene re se zbatimi i saj ne praktike ka mangesi te dukshme. Ne kete rregullore jane te percaktuara afate konrete per kryerjen e veprimeve verifikuese, eshte mundesuar nje kontroll periodik i kushteve te aparateve mates dhe cilesise se energjise qe ofrohet dhe eshte percaktuar e plote proçedura e ankimit te qytetareve deri ne zgjidhjen perfundimtare te problemit te tyre.

Ne realitet prane Avokatit te Popullit vazhdojne te vijne ankesa te ndryshme per Kesh sha te cilat ne themel parashtrojne shqetesimin per faturime te pasakta, pengim dhe zvarritje te permbushjes te se drejtes se tyre per ankim ne Kesh sha. Madje edhe atehere kur ky ankim eshte bere, nga ana e strukturave te Kesh sha nuk jane marre masat e duhura ose ato kane qene te zvarritura ne kohe dhe nuk kane dhene rezultatin e pritur. Ne keto kushte nga ana e Avokatit te Popullit eshte duke u shqyrtuar ne menyre te pergjithsuar kjo çeshtje per te nxjerre te metat dhe mangesite qe ekzistojne. Ne te ardhmen Avokati i Popullit do te kryeje nderhyrjen e rradhes me qellim permiresimin e procedurave te ankimit dhe verifikimit te tyre konforme standarteve te efekteshmerise dhe transparences se plote.

7.Vonesa ne kthimin e pergjigjeve dhe komunikimeve zyrtare me Zyren e Avokatit te Popullit, duke zgjatur ne kohe zgjidhjen e problemeve te ngritura nga qytetaret.

Bashkepunimi me Kesh sha megjithese ka njohur perparime te dukshme, ka hasur shpesh here pengesa si pasoje e zvarritjeve ne kohe te kthimit te pergjigjeve dhe komunikimit per probleme te ndryshme me interes te ndersjellte. Shpesh here organeve te Kesh sha u eshte bere i njohur detyrimi ligjor per te bashkepunuar me Avokatin e Popullit dhe per kete qellim jane bere edhe takime te posaçme me drejtues te veçante. Ne kete aspekt mendojme se me permiresimet qe ju bene ligjit per Avokatin e Popullit, bashkepunimi me Kesh sha do te kaloje ne nje faze te re dhe te konsoliduar. Per kete qellim Avokati i Popullit do te filloje zbatimin e sanksioneve ligjore rast pas rasti ndaj Kesh sha, per te realizuar nje ndergjegjesim sa me te qarte per konseguencat negative qe rrjedhin si pasoje e mos bashkepunimit ne interes te mbrojtjes se te drejtave te konsumatorit.

Nga keto konstatime kemi percaktuar se puna e Zyres se Avokatit te Popullit duhet te vazhdoje te fokusohet ne problemet me te mprehta qe ngrihen nga qytetaret per Kesh sha, duke kerkuar menyra te reja ligjore dhe administrative per permiresimin e atyre aspekteve te punes se Kesh-it per te cilat ka mjaft pakenaqesi. Konkretisht krahas rekomandimeve qe kemi bere ne lidhje me menyren e leximit te sahateve, tashme duhet te thellohemi me teper ne disa aspekte jo pozitive qe parashikon kontrata e furnizimit, si dhe ne dhenien e oponencave per nje organizim sa me mire te punes te filialeve te Kesh sha me ankesat e qytetareve. Gjithashtu duhet te vazhdojme te insistojme dhe te nxisim Kesh sha per te pajisur brenda vitit 2005 te gjithe abonentet me matesa dhe te kerkojme venien ne pune sa me te shpejte te sistemit automatik te llogaritjes se konsumit te energjise dhe pasqyrimit te tij ne faturat perkatese. Nje tjeter menyre per te permbushur me shume detyrat tona eshte ekspertiza e vendimeve te ERE-s dhe nxitja e Kesh sha per venien e tyre ne zbatim, ne rast se permbajtja e tyre paraqet nje interes te ligjshem per realizimin e te drejtave te qytetareve.

Duke besuar ne mirekuptimin dhe bashkepunimin Tuaj,

 Me respekt

AVOKATI  I  POPULLIT

        Ermir  DOBJANI