Shoqerite e ujesjellesve dhe kanalizimeve jane shoqeri anonime teresisht shteterore dhe ofrojne sherbimin publik te furnizimit me uje dhe mirembajtjen e kanalizimeve ne vend. Ato jane duke u transformuar gradualisht ne shoqeri private, ne zbatim te nje strategjie afatshkurter te Qeverise shqiptare per dhenien e ketij sherbimi publik me konçesion. Forma tranzitore te privatizimit te ketij sektori kane filluar te aplikohen ne Elbasan, Durres etj dhe miratimi i dokumentacionit te tyre po vazhdon edhe per qytete te tjera me te largeta. Pavaresisht ketyre evenimenteve, sherbimi i furnizimit me uje gjate kesaj periudhe ka patur te meta ne kuader te mungeses se administrimit korrekt dhe serioz. Per keto çeshtje gjate 5 vjeçarit 2000-2004 jane depozituar prane Zyres se Avokatit te Popullit 32 ankesa.

Ne vijim do te parashtrojme mangesite qe kane bashkeshoqeruar ofrimin e ketij sherbimi nga ana e Ndermarrjeve te Ujesjelles-Kanalizimeve.

1.Faturimi afrofe per konsumin e ujit ne mjaft zona te vendit nuk shoqerohet me furnizimin 24 ore me uje te banesave te ketyre shtetasve, duke sjelle cenim jo vetem te interesave te tyre ekonomike por edhe probleme me shendetin, higjenen dhe ne pergjithesi per cilesine e jetes.

Ne kuader te permbushjes se sherbimeve te furnizimit me uje, Ujesjelles Kanalizime sha nuk ka arritur te kryeje nje sherbim furnizimi 24 oresh ne mjaft qytete e zona te vendit, duke faturuar ne menyre afrofe per konsumin  mujor te ujit. Kjo shkakton pakenaqesi te dukeshme tek konsumatoret, e cila eshte pasqyruar edhe ne ankesat e tyre. Ne kete situate eshte nderhyre ne vazhdimesi qe ky sherbim te jete i vazhdueshme dhe te bashkeshoqerohet me nje sere masash te tjera ne kuptim te rritjes se volumeve te investimeve dhe cilesise se ujit te pijshem.

2.Mungesa e instalimeve te plota te matesave te ujit neper banesa dhe menaxhim i dobet i sherbimeve ndaj klientit.

Ujesjelles Kanalizime sha vazhdojne te vuajne nga mangesi te theksuara ne drejtim te proçedurave te faturimit dhe zgjidhjes se ankesave te ligjshme te klienteve te tyre. Kjo gje eshte vene re ne trajtimin e mjaft ankesave, te cilat kane qene lehtesisht te zgjidhshme nga vete strukturat e Ujesjelles-Kanalizimeve. Kjo tregon se tek keto ndermarrje ka mungese efiçense dhe profesionalizimi per administrimin e problemeve qe krijohen nga ky sherbim. Nje tjeter çeshtje ka qene mos instalimi i plote ne rang vendi i matesave te furnizimit me uje. Ka patur nje plan qe ka ngelur deri me sot ne leter dhe nuk ka gjetur per mjaft arsye zbatim ne praktike. Ky problem ka shkaktuar ne terren parregullsi te matjeve te konsumit real dhe veçanerisht abuzime nga nepunesit e ketyre ndermarrjeve. Avokati i Popullit ka rekomanduar ne menyre te vazhdueshme per pershpejtimin e instalimit te matesave te furnizimit me uje ne disa zona problematike. Por realizimi i ketij rekomandimi eshte kondicionuar gjithmone nga gjendja financiare. Gjithsesi perpjekjet tona do te vazhdojne edhe ne te ardhmen, pasi pa realizuar matjen e ujit nuk mund te flitet per permbushje te standarteve ne sherbim te konsumatoreve.

3.Mungesa e nje kontrate efiçente dhe te paanshme qe te parashikoje maredhenie korrekte midis Ujesjelles-Kanlizimeve dhe klientit. 

Ne mardheniet Ujesjelles-Kanalizime-konsumator evidentohet se kontrata e furnizimit me uje ne teresine e saj eshte nje kontrate e vjeter qe nuk permbush kriteret e sotme per mardheniet e paleve ne ekonomine e tregut. Ajo vazhdon te mbetet ne atavizmat e monopolit shteteror te sherbimit dhe nuk ka barazi ne palet respektive. Ne keto kushte, pas nderhyrjes se Avokatit te Popullit, nga ana e Drejtorise se Pergjithshme te Ujesjelles-Kanalizimeve eshte premtuar hartimi i nje kontrate te re dhe pajisja me te e te gjithe konsumatoreve. Kjo ka ne realitet pengesat e veta, por edhe me asistencen tone, ashtu si edhe ne rastet e tjera te ngjashme pritet nje bashkepunim i ngushte per nje realizim sa me te shpejte te ketij projekti ne te ardhmen. Mendojme se efekt pozitiv per arritjen e ketyre objektivave ka edhe prezenca e investitorit te huaj ne kete sherbim, e cila sjell veç te tjerash eksperiencen e vendeve me te perparuara ne kete fushe.

Nga sa u trajtua me lart del si detyre e Zyres se Avokatit te Popullit qe te rrite dhe intensifikoje maredheniet me ndermarrjet e Ujesjelles-Kanalizimeve ne kuader te mbrojtjes se te drejtave te konsumatoreve. Ne vijim veprimtaria e Avokatit te Popullit do te fokusohet me teper ne drejtim te permiresimit te sherbimit te faturimit ne ato ndermarrje te ujesjelles-kanalizimeve ku ka probleme, sidomos ndryshimin e kushteve te kontrates ekzistuese te furnizimit me uje. Ministrise se Puneve Publike, Transportit dhe Telekomunikacionit dhe sektorit te ujesjellesve u ngelet detyre, sipas programit te Qeverise qe te realizoje objektivin themelor te çdo vendi qe eshte furnizimi i popullates me uje te pijshem, te paster dhe mundesisht te pakufizuar ne kohe.

4.Problemet qe kane dale nga ankesat per punet publike per rruget.

Per institucionet shteterore te rrugeve gjate viteve 2000-2004 jane depozituar prane Zyres se Avokatit te Popullit 53 ankesa, lidhur me perpilimin, evidentimin dhe miratimin e dokumentacionit paraprak te personave qe do te shpronesohen per interes publik, ne kuader te punimeve publike ne infrastrukturen rrugore. Eshte konstatuar mjaft here se veprimet e nxituara te komisioneve te posaçme te shpronesimeve ne Ministrine e Transporteve dhe Telekomunikacioneve si dhe trajtimi i shkujdesur i dokumentacionit nga Drejtoria e Pergjithshme e Rrugeve kane shkaktuar mohim te se drejtes se shpronesimit per interes publik. Edhe pse ky numer ankesash ka qene i paket, vlen te permendet si fenomen, pasi rendesia e respektimit te te drejtave te pronesise eshte e nje karakteri prioritar ne permbushjen e standarteve te shtetit te se drejtes. Avokati i Popullit disa here ka nderhyre me rekomandimet perkatse per te rivene ne vend te drejtat dhe interesat e ligjshme te individeve te demtuar nga nje proçes i parregullt administrativ ne kuadrin e shpronesimit. Nderhyrja e Avokatit te Popullit ne kete aspekt vazhdon te insistoje ne nje formatizim te veprimeve dhe proçedurave per verifikimin paraprak te prones, çka do ta bente me te lehte gjetjen e gjuhes se perbashket me individet qe kerkojne nje te drejte kushtetuese. Bashkepunimi me i ngushte ne te ardhmen midis Komunave, Bashkive, Komisioneve te Tokave ose Kthimit e Kompesimit te Pronave, ZRPP dhe organeve te transportit gjate proçedurave te shpronesimit per interes publik, do te ndikoje ne minimizimin e mosmarrevshjeve. Gjithashtu, e drejta e apelimit administrativ ndaj vendimeve qe merr Komisioni i Posacem i Shpronesimeve duhet tu garantohet individeve konforme Kodit te Procedurave Administrative, per te mos lene shkaqe te panevojshme qe bejne te precipitojne mosmarreveshjet ne konflikte gjyqesore, te cilat kerkojne nje kohe relativisht te gjate, shpenzime financiare qe demtojne pozitat ekonomike te individit dhe njekohesisht ngadalesojne projektet dhe investimet per rruget.

          Ne keto raste ka rol te madh edhe parregullsia ne dokumentacionin e pronesise qe paraqesin vete qytetaret, prandaj duhet bere nje pune e madhe verifikuese qe ne fazen e pare te shpronesimeve.

Duke besuar se ky informacion do ju vleje per permiresimin e punes ne sektoret e mesiperm.

 Me respekt

AVOKATI  I  POPULLIT

        Ermir  DOBJANI