Projekt ligji “Per lirine e fese dhe maredheniet e ndersjella me shtetin” eshte nje projekt ligj per te cilin ne vijimesi kemi dhene mendimet tona. Kjo nepermjet pjesemarrjes ne hartimin e ketij drafti. Ne sugjerojme riformulimin e nenit 24 te ketij projektligji.

Konkretisht ne piken 2 te tij parashikohet se:

“Vendosja e objekteve te kultit ne hapesirat publike mund te behet vetem ne baze te kritereve ligjore dhe me miratim te Qarkut, per komunat, te Bashkive te qyteteve dhe ne raste te vecanta ne KRRTRSH”.

Propozimi yne ka te beje me centralizimin e procesit te vendimmarrjes per dhenien e lejeve per ndertimin e objekteve te kultit. Ne kete nen duhet te vleresohet dhe njehere terminologjia qe do te perdoret pasi ajo duhet te jete dhe ne perputhje me ligjet qe jane ne proces miratimi, konkretisht Ligji “Per Urbanistiken” dhe Ligji “Per planifikimin e territorit”.

Ky propozim vjen per faktin se, nje grupim ankesash te shqyrtuara nga ana jone nder vite, ka pasur te beje me impaktin negativ qe po krijojne ne komunitetet fetare ndertimet e objekteve te kultit si kryqet, teqete, xhamite, varreza si vende te shenjta etj, që ngrihen me vend e pa vend, me ose pa leje, si dhe ndalimi i ushtrimit te kompetencave te komunave, bashkive dhe qarqeve per te dhene leje per ndertime te tilla, per te mos rrezikuar respektimin e tolerances fetare në nivel lokal apo kombetar.

Per keto arsye, duke e konsideruar si nje problem shqetesues ndertimin pa kriter te objekteve te kultit te cilat mund te nxisin intolerancen, ne fund te vitit 2005, kemi drejtuar nje rekomandim, ku kemi propozuar qe proçedura e dhenies se lejes per ndertime te tilla, dokumentacioni qe duhet te plotesohet, si dhe organi qe duhet te jete kompetent per te miratuar lejen e ndertimit, duhet t’i pershtaten nje rregullimi specifik ligjor për të drejtat e kultit.

          Konkretisht, kemi rekomanduar nxjerrjen e nje dispozite te posaçme për plotesimin e nenit 9 te Ligjit nr.8405 date 17.09.1998 “Per urbanistiken”, te ndryshuar, per t’i dhene te drejten e miratimit te lejes se ndertimit per objekte kulti, vetem Keshillit te Rregullimit te Territorit te Republikes, pasi të marrë mendimin e Komitetit Shtetëror të Kulteve. Ky parashikim do te sherbente si nje rregullator per te lehtesuar bashkerendimin vertikal ndermjet autoriteteve kombetare dhe atyre vendore te planifikimit, me synim harmonizimin e trajtimit te kesaj çeshtje, tashme si çeshtje e nje rendesie kombetare e vendore ne fushen e planifikimit te territorit. Ministria e Punëve Publike, Transportit dhe Telekomunikacioneve ka qenë dakort me këtë rekomandim, por çuditërisht nuk është përfshirë në projektligj.

Çeshtja e dyte, e cila duhet qe te gjeje shprehje ne kete ligj, ka te beje me ndalimin e shprehjes ne menyre te dukshme te perkatesise fetare ne Institucionet e sistemit te arsimit parauniversitar publik.

          Duke qene se Institucioni i Avokatit te Popullit eshte investuar disa here ne ankesa, te cilat kane patur per objekt cenimin e lirise fetare nga autoritetet drejtuese te shkollave publike, si ndaj personelit mesimdhenes, ashtu dhe nxenesve, shprehim mendimin se ne kete ligj duhet te shtohet nje parashikim, pikerisht ne nenin qe trajton kufizimet e lirise se fese.

          Prandaj propozojme kete permbajtje te nenit që duhet shtuar:

          “Ndalohet mbajtja e shenjave ose veshjeve, ne Institucionet e sistemit arsimor parauniversitar publik nepermjet te cilave mesuesit dhe nxenesit manifestojne ne menyre dukshme perkatesine te tyre fetare”. Ky është modeli francez i miratuar vitet e fundit, propozuar nga Mediatori (Avokati i Popullit) i Francës.

          Duke besuar në mirëkuptimin Tuaj, jemi të gatshëm të marrim pjesë në çdo diskutim të projektligjit.

AVOKATI  I  POPULLIT

        Ermir  DOBJANI