Nr. 113 Prot.                                              Tiranë, më 30/04/2002

Lenda:        Mbi disa probleme qe dalin nga ankesat drejtuar organit te Prokurorise per vitin 2001

Drejtuar:    Prokurorit te Pergjithshem

                Zotit Theodhori  SOLLAKU

                                                                              T I R A N Ë

           Për vitin 2001 në Institucionin e Avokatit të Popullit 110 shtetas të ndryshëm kanë paraqitur 100 ankesa apo kërkesa ndaj organit të Prokurorisë, kurse për vitin 2000 kanë qënë 31 të tilla.

          Pra, konstatohet se numri i ankesave ndaj Prokurorisë, të paraqitura në Institucionin e Avokatit të Popullit është rritur rreth tre herë. Nga 110 ankuesit, 21 persona kanë qënë nga Tirana, ndërsa 79 nga rrethet, 88 ankues janë të seksit mashkull dhe 22 persona të seksit femër.

          Gjatë shqyrtimit të ankesave, janë konstatuar shkelje të të drejtave të shtetasve, të parashikuara nga nenet 28 dhe 31 të Kushtetutës (liritë dhe të drejtat vetjake gjatë procesit penal), neni 42 (proces të drejtë dhe publik brenda një afati të arsyeshëm), neni 142/3 (organet e shtetit janë  të detyruara të ekzekutojnë vendimet gjyqësore), si dhe nga nenet 5 e 6 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (e drejta për liri dhe siguri dhe e drejta për një proces të rregullt).

            Në mënyrë të grupuar, objekti i ankesave të shtetasve ndaj organit të Prokurorisë paraqitet si më poshtë:

1.Për moskryerje të hetimeve të plota, te gjithanëshme dhe objektive, që kanë sjellë  si pasoje vendime te padrejta e te pabazuara ne ligje te cilat kane cenuar te drejtat e shtetasve. Raste te tilla mund te pérmëndim:

a)Mbi bazën e informacionit të marrë nga shtypi, Avokati i Popullit ndoqi me inisiativë rastin e të miturit Ergest Shele, i shtëpisë së fëmijës Sarandë, i cili pretendoi se ishte keqtrajtuar nga oficeri i policisë kriminale në Sarandë, Rrapo Xhavarra. Pas verifikimit në vend të ankesës, nga ana jonë ashtu siç kemi paraqitur edhe në Raportin vjetor të vitit 2000, ju rekomandua Ministrit të Rendit Publik, largimi i tij nga puna. Ministri i Rendit e zbatoi këtë rekomandim. Me rekomandimin tonë filloi procedimin penal edhe Prokuroria e Sarandës. Por, në muajin tetor 2000 nga Prokurori Z.Seit Durro, eshte vendosur pushimi i çështjes, me arsyetimin e pabazuar se “nuk kishte prova për fajësinë e oficerit”, kurse ne nuk na vuri në dijeni.

Pas marrjes së këtij vendimi, ish-oficeri i Policisë kishte ngritur padinë në gjykatën e Sarandës, e cila kishte vendosur rikthimin e tij në punën e mëparëshme. Pasi u vumë në dijeni të këtyre veprimeve, u pa dosja hetimore ju rekomandua Prokurorit të Përgjithshëm shfuqizimi i vendimit të pushimit. Ky rekomandim u pranua me vonesë, pas 8-muajsh. Pas rifillimit të hetimit, çështja penale është dërguar në Gjykatën e Sarandës për veprën penale të shpërdorimit të detyrës, parashikuar nga neni 248 i Kodit Penal në ngarkim të të pandehurit Rrapo Xhavarra.

Eshtë pikërisht kjo çështje për të cilën Ambasada e Republikës së Shqipërisë në Ottava (Kanada), na ka vënë në dijeni se: “ka marrë dhjetra letra nga qytetarë të ndryshëm kanadezë (Antarë të Amnesty International) të cilët denoncojnë rastin e keqtrajtimit nga Policia e Sarandës të fëmijës 12 vjeçar Eregest Shele, si edhe kërkojnë të merren masat përkatëse nga Shteti Shqiptar për vënien para përgjegjësisë të autorëve. Në të gjitha letrat vlerësohet Institucioni i Avokatit të Popullit për evidentimin e këtij rasti si edhe rekomandimet e bëra për vënien para përgjegjësisë të autorëve. Gjithashtu letërshkruesit kërkojnë që Institucioni i Avokatit të Popullit të japë ndihmesën e tij edhe në drejtim të një kuadri ligjor, i cili mbron  të drejtat e fëmijëve.

b) Shtetasi Pano Bakalli, në cilësinë kryetarit të shoqatës së arumunëve dega e Sarandës, është ankuar pranë Institucionit tonë se, nga punonjës të Policisë së Konispolit në Komisariatin e Policisë Sarandë janë keqtrajtuar anëtarë të atij Komuniteti si shtetasi Sotir Kaço etj, dhe megjithë kallzimin e bërë në organin e Prokurorisë Ushtarake Gjirokastër, prej saj janë pushuar hetimet.

          Pas verifikimit në vend të ankesës së shtetasve, marrjes së deklarimeve të tyre dhe dokumentave shkresore, fotografive në të cilat pasqyroheshin dëmtimet trupore, në përfundim konkluduam se pushimi i çështjes ishte i pabazuar në ligje dhe prova dhe ju rekomandua Prokurorisë rifillimi i hetimeve. Ndonëse me vonesë, rekomandimi u pranua. Në këto rrethana aktualisht çështja penale ndodhet në fazën e rihetimit.Punonjesi i ngarkuar prej meje per kete problem ka kryer verifikimet e nevojeshme per ecurine e hetimeve dhe ne muajin tetor 2001, ai ka komunikuar me Zotin Spartak Çoçoli prokuror i cili ndjek çështjen, ku  eshte premtuar kryerja e shpejte e veprimeve me qellim perfundimin e hetimit. Nje takim i tille eshte realizuar dhe ne muajin mars te vitit 2002, nga ku eshte verejtur se, hetimet e çështjes penale ende nuk kishin perfunduar.

c) Shtetasi Llesh Ndoi, nga rrethi i Mirditës u ankua se, nga ana e punonjësve të policisë është ushtruar kontroll banese meqënëse ndaj djalit të tij kishte procedim penal, por edhe se janë vjedhur disa sende dhe shuma 200.000 lek. Pas verifikimit të ankesës u konstatua se Prokuroria e rrethit Mirditë kishte filluar çështjen penale, por në mënyrë të padrejtë nga ana e Prokurorit te çështjes Z.Albert Demirneli eshte vendosur pushimi i çështjes penale.Ju rekomandua prokurorit të rrethit Mirditë shfuqizimi i vendimit të pushimit dhe rifillim të hetimit të çështjes penale, rekomandim i cili është pranuar.

2) Ka patur raste të zvarritjeve në hetimin e çështjeve penale, që kanë sjellë cënime në objektivitetin e hetimit të çështjes, si dhe mbajtjen për një kohë të gjatë të personave në burg, si p.sh 5 persona të akuzuar për akt terrori në Fushë-Krujë, çështja penale ne ngarkim te FateimeFrexha etj, ne Kavaje. Gjithashtu ka patur raste kur nuk janë kryer veprimet e nevojshme proceduriale, si ekspertime neuropsikiatrike të personave që kanë qënë nën hetim, kryesisht për raste që ata kanë qënë me masë sigurie “arrest në burg”, si Syri Dervishi  dhe Sali Jamaku nga Tirana etj. Ka patur ankesa edhe për marrje në përgjegjësi penale për një akuzë në mënyrë të padrejtë si Haki Hila nga Librazhdi, Pashako Gjergaj nga Tepelena, te cilet ankesat i kane ne emer te femijeve te tyre.

3) Ankesa nga punonjësit e organeve të Prokurorisë.

Shqetësuese është edhe mosdhënia e pagës kalimtare për rreth ish-100 oficerë të policisë gjyqësore, të larguar në janar 2001 nga puna në Prokurori me Ligjin “Për organizimin e Policisë Gjyqësore” Nga ana e Avokatit të Popullit problemi është ndjekur deri tek Presidenti i Republikës dhe ende personat në fjalë nuk kanë marrë pagën dhe ndihmën që u takon, duke ju shkelur të drejtat që ju sigurojnë nenet 49/2 dhe 52/2 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë. Justifikimi i Prokurorit të Përgjithshëm se, e ka penguar mungesa e buxhetit nuk është i pranueshëm, sepse çështja duhej ndjekur në Këshillin e Ministrave deri në zgjidhjen përfudimtare.

Nga shqyrtimi dhe analiza në tërësi e ankesave të shtetasve drejtuar organit të Prokurorisë, është me interes të përmenden edhe disa konstatime që kanë të bëjnë me marrëdhëniet e punës së Avokatit të Popullit me Prokurorinë:

1.   Ka patur vonesa në kthimin e përgjigjeve lidhur me rekomandimet, kërkesat për shpjegime apo informacione. Vonesat janë më të theksuar në kthimin e përgjigjeve për rekomandimet, veprime që vijnë ndesh me nenin 63 të Kushtetutës dhe me nenin 22 të ligjit nr. 8454, dt.04.02.1999 “Për Avokatin e Popullit”. Raste te tilla mund te permendim rekomandimin per shfuqizimin e vendimit te pushimit te çështjesme te demtuar Ll. Ndoi nga Mirdita, P.Bakalli nga Saranda etj.

2.   Në rastet e kthim përgjigjeve, ato shpesh janë të përcipta dhe jo me të gjitha të dhënat e kërkuara, gjë që na detyron të rikërkojmë shpjegime dhe të zgjatet koha e zgjidhjes së ankesave apo kërkesave.

3.   Shtetas te ndryshem kane paraqitur kallezim ne Prokurori dhe nuk jane njohur me menyren e perfundimit te çështjes.Raste te tilla jane ato te Asllan Dukes nga Tirana, Perparim Mehmetit nga Korça, ky i fundit per Prokurorine Ushtarake Tirane etj.

4.   Ka patur hezitime nga prokurorët për dhënie dokumentash ose të dhëna të kërkuara nga ndihmëskomisionerët kur ankesat verifikohen në vend. Kështu ka ndodhur sidomos me Prokurorinë e Gjirokastrës, ku të dhënat janë dhënë vetëm pas venies në dijeni të Prokurorit të Përgjithshëm. Kjo ndodh në një kohë që ligji “Për Avokatin e Popullit” është shprehur me mënyrë taksative që Avokati i Popullit ka të drejtë të shqyrtojë ankesën, që të kërkojë e të marrë çdo lloj dokumenti, përfshirë edhe ato që janë sekret shtetëror, pa marrë ndonjë pëlqim paraprak të organit që i disponon.

Mbi bazen e ankesave te shtetasve te ndryshem nga Lazarati te cilet kane ngritur shqetesime dhe pretendime per proçedime dhe akuza te padrejta per vjedhjen e Bankes Kombetare Dega Gjirokaster ne vitin 1997, eshte kerkuar Prokurorit te Pergjitheshem venia ne dispozicion per studim e dosjes hetimore.Nga verifikimi i bere ne Prokurorine e Pergjitheshme,u konstatua se kerkesa eshte arshivuar nga ana e ish titullarit te atij institucioni.

Edhe pse nga ana e jone u insistua per studimin e dosjes, perseri pati zvarritje per kete problem duke u pretenduar se dosja ndodhej ne Prokurorine e rrethit Gjiroikaster, ne nje kohe qe prokurori Z.Adnand Xhelili konformoi me shkrese faktin e mosndodhjes se dosjes penale ne ate organ.

Nga shqyrtimi i ankesave që janë konsideruar të drejta për shkeljet e konstatuara, sipas rastit, Avokati i Popullit i ka paraqitur Prokurorit Prokurorit te Pergjitheshem apo kryeprokuroreve ne rrethe, 17 rekomandime, nga te cilat 9 jane pranuar 6 rekomandime jane refuzuar  dhe 2 rekomandime jane ne shqyrtim. Por, eshte shqetesues fakti se nga 5 raste kur eshte kerkuar marrja e masave disiplinore per shkelje te kryera nga Prokuroret, Prokurori i Pergjitheshem ka refuzuar ato ne 4 raste duke aresyetuar se, nuk vleresohet marrja e masave disiplinore.

I.Rekomandime per fillimin e hetimit te çështjes penale.

          1.Rekomandim drejtuar Prokurorit te rrethit Permet, per fillimin e proçedimit penal mdaj shtetasit Edmond Theodhori, ish kryetar i keshillit te rrethit Permet, per vepren penale  te shperdorimit te detyres, parashikuar nga neni 248 e Kodit Penal. Rekomandimi nuk eshte pranuar sepse, nga Prokurori i çështjesZ.Ylli Dhimitri eshte vendosur mosfillimi i çështjes penale me aresyetimin se, nuk ka veper penale. Meqenese rekomandimi nuk eshte pranuar, nga ana e jone u perserit rekomandimi Prokurorit te Pergjitheshem.

          2.Rekomandim drejtuar Prokurorit te rrethit Sarande,per fillimin e hetimit te çështjes penale ne ngarkim te shtetasit Hasan Haxhi, per vepren penale te falsifikimit te dokumenteve zyrtare e parashikuar nga neni 186 e Kodit Penal.Rekomandimi eshte pranuar dhe jane rifilluar hetimet.

          3.Rekomandim drejtuar Prokurorit te rrethit Tirane, per fillimin e hetimit per vepren penale te falsifikimit te dokumenteve, ne ngarkim te ish drejtorit te ndermarjes komunale banesa Tirane per te cilin vazhdojne hetimet.

          4.Rekomandim drejtuar Prokrurorit te rrethit Tirane , per fillimin e hetimit per vepren penale te shperdorimit te detyres ne ngarkim te dy ish oficereve te policise se Komisariatit Nr.4 Tirane, Agron Nano dhe Dalip Hoxha. Rekomandimi eshte pranuar dhe çështja eshte ne fazen e hetimit .

          5.Rekomandim drejtuar Prokurorit te rrethit Tirane, per fillimin e hetimit per vepren penalete shperdorimit te detyres parashikuar nga neni 248 te Kodit Penal, per rastin e mbajtjes ne spitalin e burgut per personat qe jane denuar me mase mjekesore mjekim te detyruar ne nje institucion mjekesor. Rekomandimi eshte pranuar dhe çështja eshte ne fazen e hetimit.

6. Rekomandim drejtuar Prokurorit te rrethit Tirane dhe per dijeni Prokurorit te Pergjitheshem per fillimin e proçedimit penal ndaj prokurorit Brahim Lahe, i ngarkuar me ekzekutimin e vendimeve penale. Rekomandimi eshte pranuar dhe çështja penale eshte ne hetim.

7. Rekomandim drejtuar Prokurorit ushtarak Tirane, per fillimin e hetimit  ndaj oficereve te Drejtorise se Pergjitheshme te Burgjeve, per keqtrajtim te te denuareve  ne burgun 302 Tirane. Rekomandimi eshte pranuar dhe çëshjtja eshte ne hetim.

           II.Rekomandime per shfuqizimin e vendimit te mosfillimit ose pushimit te çështjes penale.

1.Rekomandim drejtuar Prokurorit te Pergjitheshem per shfuqizimin e vendimit te mosfillimitte çështjes penale per mjekim te pakujdeseshem, i cili ben fjale per vdekjen ne Burgun e Kosoves te denuarit Fatmir Hysi, 4 dite pas daljes nga spitali. Rekomandimi eshte pranuar dhe hetimet jane rifilluar.

2.Rekomandimi drejtuar Prokurorit te Pergjitheshem, per shfuqizimin e vendimit te pushimit te çështjes penale ne ngarkim te shtetasit Rrapo Xhavarra, ish oficer i policise kriminale ne Komisariatin e Policise Sarande.Rekomandimi eshte pranuar dhe çështja eshte derguar ne gjyq.

3.Rekomandim drejtuar Prokurorit ushtarak Gjirokaster, per shfuqizimin e vendimit te pushimit te çështjes penale me te demtuar shtetasin Sotir Kaço.Rekomandimi eshte pranuar dhe çështja eshte ne hetim.

4.Rekomandim drejtuar Prokurorit te Pergjitheshem per shfuqizimin e vendimit te pushimit te çështjes penale me te demtuar shtetasin Llesh Ndoi.Rekomandimi eshte pranuar dhe çështja eshte ne hetim.

           III.Rekomandimet per marrjen e masave disiplinore jane:

1.   Rekomandim i dates 13.06.2001, drejtuar Prokurorit te Pergjitheshem, per marje masa disiplinore ndaj prokurorit te Prokurorise se Pergjitheshme Ylli Bedalli, per mosvenie ne dijeni me vendimin e zgjatjes se afatit te hetimit te çështjes, te pandehurit Sali Lusha. Rekomandimi nuk eshte pranuar, duke aresyetuar se, nuk vleresohet qe te merret mase ndaj prokurorit Ylli Bedalli, nderkohe kur ai efektivisht kishte vepruar ne kundershtim me kerkesat e neneve 324 dhe 325 te Kodit te Proçedures Penale, duke ju mohuar te pandehurit jo vetem e drejta  per venien ne dijeni (Neni 324 pika 3),por edhe e drejta per t’u ankuar (Neni 325 Pika l)

2.   Rekomandimi i dates 17.04.2001, drejtuar Prokurorit te pergjitheshem, per marrje masash disiplinore ndaj Prokurorit te Apelit Vlore Z.Henrik Haxhia, dhe Prokurorit te Prokurorise se Pergjitheshme Z.Artan Barjami, sepse nuk kishin marre masa qe i denuari te lirohej menjehere nga momenti i dhenies se vendimit nga Gjykata e Larte per lirimin e tij te menjehereshem. Rekomandimi nuk eshte pranuar dhe ne pergjigjen e kthyer eshte aresyetuar se nuk eshte kryer shkelje proçeduriale, e per rrjedhoje nuk vleresohet marja e mases disiplinore. Ish Prokurori i Pergjitheshem me sa duket e quante “ shkelje te lehte” te mbaje nje burg nje person rreth 30 ore pa te drejte.

3.   Rekomandim i dates 24.05.2001, drejtuar Prokurorit te Pergjitheshem, per marrje masa disiplinore ndaj Prokurorit Ilirjan Muho, per aresye te mosmarrjes pjese  ne disa seanca gjyqesore ne nje çështje penale, pa shkaqe ligjore apo justifikuese, duke mbajtur ne burg te denuarin pa te drejte mbi 15 dite. Rekomandimi nuk eshte pranuar me aresyetimin se, prokurori nuk eshte paraqitur ne seancat gjyqesore sepse ka qene ne nje seminar.

4.   Rekomandim i dates 12.04.2001, drejtuar Prokurorit te Pergjitheshem , per dijeni dhe Presidentit te Republikes, per shkarkimin nga funksioni te Z.Brahim Lah, Prokuror ne Prokurorine e rrethit Tirane, i cili ishte ngarkuar me ekzekutimin e vendimeve penale, i cili kishte leshuar urdherin per lirimin e te denuarit nga burgu me 24 ore vonese. Rekomandimi eshte pranuar dhe dhe Prokurorit Brahim Lahe i eshte dhene mase disiplinore “Verejtje”

Prokurori Brahim Lahe , ka edhe nje rast tjeter, kur nuk ve ne ekzekutim vendimin gjyqesor, e per rrjedhoje i denuari eshte mbajtur padrejtesisht ne burg per 3 muaj.Ne kete rast rekomandimi jone ka qene per fillimin e hetimit ndaj tij dhe nga verifikimet e kryera çeshtja eshte ne fazen e hetimit paraprak, ndersa Brahim Lahe nuk eshte me ne pune si prokuror.

           Per periudhen e vitit 2001, gjate shqyrtimit te ankesave veç rekomandimeve drejtuar organit te Prokurorise, pas studimit te ankeses dhe materialeve te dosjes hetimore, ne disa raste eshte konkluduar per te derguar  shkrese ne formen e sinjalizimit, duke vene ne pah te metat e konstatuara gjate hetimit paraprak. Ne keto raste  eshte pare me vend se, pa kryerjen e veprimeve te permendura nga ana e jone, nuk mund te realizohej rekomandim per rifillimin e hetimit dhe kjo kryesisht per çështjet e pezulluara, per mosnjohje te autorit.

1. Sinjalizim derguar Prokurorit te rethit Sarande, per çështjen penale qe ben fjale per vjedhje me ane thyerje nga jashte te dyqanit “vegla auto” me pronar shtetasin Nevzatr Brinja nga Saranda.Ky rast eshte vleresuar dhe per faktin se, demi i shkaktuar nga vepra penale interesave te shtetasit ishte i konsiderueshem, ne vleren prej 1.252.600 lek.

Per kete rast eshte bere sinjalizim dhe shefit te Komisariatit te Policise Sarande, Policise Kriminale, per kryerjen e veprimeve perkatese dhe per nje bashkepunim e koordinim  te punes nga prokuroria e policia , me qellim qe pas kryerjes se veprimeve sipas sinjalizimit tone, te grumbulohen provat e mundeshme per venien e autorit te vepres para pergjegjesise penale.,

2. Sinjalizim derguar Prokurorise ushtarake Tirane, per kryerjen e ekspertimit neurospihiatrik te shtetasit Cub Ahmeti, i cili ka patur shqetesime dhe turbullime si rezultat i qendrimit ne dhomat e paraburgimit.

           Duke paraqitur nje tablo te punes, me ankesat e ardhura ne Institucionin tone drejtuar organit te Prokurorise, kam mendimin se nxjerja ne pah e te metave dhe dobesive te konstatuara gjate shqyrtimit te ankesave, do t’i sherbeje permiresimit te punes se organit qe ju drejtoni. Nga ana tjeter do te krijohet nje konceptim me i drejte i punes sone, i cili ne teresi ka qene ligjore korrekt dhe i drejte, konfirmuar kjo me mirkuptimin dhe pranimin rekomandimeve te permendura me siper. Ky material te sherbeje edhe si baze per vleresimin e punes se prokuroreve qe kane bere keto shkelje dhe ne  rast se e konsideroni me vend qe te merrni masa, lutemi na veni ne dijeni.

Duke shpresuar ne mirkuptimin tuaj.