I nderuar Z. Kryetar i Komisionit

Pasi studjuam Projektligjin e propozuar nga Këshilli i Ministrave “Për disa shtesa e ndryshime në Ligjin nr. 7843 datë 13.07.1994, “Për regjistrimin e pasurive të paluajtshme”, të ndryshuar” duke patur parasysh Kushtetutën, Kodin Civil dhe legjislacionin tjetër në fuqi  si dhe problemet që kanë dalë gjatë veprimtarisë së Institucionit tonë, kemi këto vërejtje dhe mendime për Projektligjin e paraqitur:

1.     Në nenin 1, në fund të fjalisë ku përfshihet termi “regjistrim fillestar”  te  shtohet edhe shprehja “ dhe sipas nenit 192 te K.C.”

2.     Në nenin 2/1 “Objekti i Veprimtarisë”, shprehja “regjistrim i titujve të pronësisë dhe të të drejtave të tjera reale” të zëvendësohet  me “regjistrim i titujve të pronësisë dhe të kërkesë padive”.  Kjo pasi në nenin 197, pika b, të Kodit Civil është parashikuar shprehimisht edhe termi “kërkesë padive”, ç’ka përfshin në vetvete edhe të drejtat reale.

3.     Në nenin 5, tek paragrafi i parë, të hiqet shprehja “regjistruesi me vendim të arsyetuar i kërkon kryeregjistruesit të vendosë fshirjen e regjistrimeve të kryera pas regjistrimit të pare” dhe palët duhet të orientohen që t’i drejtohen Gjykatës për zgjidhjen e konfliktit mes tyre, pasi sipas parashikimeve të kësaj dispozite Kryeregjistruesit i jepen kompetenca që i ka vetëm Gjykata.

4.     Në paragrafin e fundit të nenit 5 parashikohet kompetenca e Kryeregjistruesit për të nxjerrë një vendim brënda 30 ditësh pas kërkesës së Regjistruesit. Mirëpo në këtë paragraf nuk është parashikuar rasti se si do të veprojë qytetari në rast se edhe pas kalimit të afatit 30 ditor, Kryeregjistruesi akoma nuk ka arritur të marrë një vendim, pra cilat do të jenë rrugët ligjore që duhet të ndjekë qytetari. Gjithashtu duhet të sqarohet edhe fakti nëse veprimet mbi pronën do të vazhdojnë të jenë ende të bllokuara, apo pas kalimit të afatit dhe mosmarjes së vendimit nga ana e Kryeregjistruesit, prona do të konsiderohet e lirë e në këtë rast Regjistruesi mund të kryejë çdo veprim me të. Mendojmë se edhe kur brenda 30 ditëve Kryeregjistruesi nuk nxjerr vendim, qytetari t’i drejtohet Gjykatës me kërkesën për të nxjerrë një vendim, gjë që e parashikon edhe neni 324 i K.Pr.Civile dhe siç është vënë tek neni 10, pika b e këtij projektligji. Për këto ndryshime në thelb ne mendojmë se kompetencën që të marrë vendimin ta ketë rregjistruesi që vepron në çdo zyrë lokale (rreth) dhe jo Kryeregjistruesi që vepron në Tiranë. Kjo do të shkurtonte kohën dhe burokracinë.

    5. Në nenin 6 është parashikuar një masë prej 10% kamatvonesë në rast të moskryerjes së veprimeve brenda afatit të parashikuar 30 ditësh. Kjo masë, sipas mendimit tonë, është mjaft e lartë, nuk ka një referim të qartë në përcaktimin e kësaj mase dhe rekomandojmë rishikimin e kësaj mase me synimin e uljes së saj.

    6. Në nenin 8, pika b të Projektligjit duhet saktësuar nëse bëhet fjalë për

çertifikatën origjinale (të origjinës fillestare) apo se nuk pranohet as kopje e noterizuar. Mendojmë se është fjala për këtë të dytën, se në rast se kërkohet çertifikata e origjinës do të ketë shumë probleme.

    7. Në nenin 10/b ku flitet për “përcaktimin e sipërfaqes” sipas një proçedure të parashikuar në këtë nen, jemi të mendimit se ky parashikim ligjor nuk duhet të ekzistojë fare, sepse ky paragraf bie ndesh me dispozitat ligjore në fuqi, ku parashikohet saktësimi i sipërfaqes së një pasurie të paluajtshme me vendim gjyqësor, praktikë kjo e njohur dhe e zbatuar nga Gjykatat e rretheve gjyqësore.

    8. Ne paragrafin e fundit të nenit 10, pika b parashikohet edhe mundësia e kërkuesit që kundër vendimit te regjistruesit apo në mungesë të përgjigjes, qytetari mund t’i drejtohet Gjykatës.

           Kjo është e drejtë që i lind qytetarit dhe e vlerësojmë si mjaft pozitive me qëllim që të shmangen zvarritjet dhe pritjet e pafundme të qytetarëve për një përgjigje që duhet të marrin brenda afateve ligjore nga organi qe ato u janë drejtuar. Pikërisht kjo rrugë ankimimi duhet të gjejë pasqyrim dhe të sanksionohet si e drejtë që u lind qytetarëve edhe në rast shkeljeje të nenit 5, siç thamë më sipër.

    9. Neni 10/c është një parashikim absurd në vetvete. Sugjerojmë se duhet të hiqet sepse qytetari nuk ka përse t’i drejtohet Agjensive të KKP për një pronë të paluajtshme të cilën ai e ka në përdorim, ndërkohë që mund të ndjekë rrugën ligjore për fitimin e pronësisë mbi këtë sipërfaqe sipas dispozitave të Kodit Civil, siç është parashkrimi fitues. Ka me mijëra shtetas që kanë oborre në përdorim dhe Agjensia e K.K. Pronave  do të përmbytej nga kërkesa që nuk përputhen me misionin e saj.

   10. Në paragrafin e fundit të nenit 12 parashikohet zgjidhja në rrugë administrative dhe gjyqësore e rasteve kur konstatohet mbivendosje. Mendojmë se orientimi i qytetarëve për zgjidhjen e çështjes në rruge administrative është e tepërt dhe nuk duhet të parashikohet fare. Mendojmë se rastet e mbivendosjes të pronave duhet të shqyrtohen dhe të zgjidhen vetëm nga organet gjyqësore, prandaj mund të shtohet shprehja “nëse nuk zgjidhet me mirëkuptim mes palëve , ato kanë të drejtë t’i drejtohen Gjykatës”.

   11. Në nenin 14 të Projektligjit bëhet referimi në pikën “h” dhe paragrafin e fundit të nenit 193 të K.Civil. Kjo për mendimit tonë është e tepërt dhe nuk ka përse Legjislatori të bëjë një referim të tillë, në një kohë që Kodi Civil në nenin 193 e ka parashikuar dhe rregulluar mjaft mirë një proçedurë të tillë të fitimit të pronësisë.

   12. Në paragrafin 4 të nenit 14 fjala “mund” të zëvendësohet me “duhet” pra Kryeregjistruesit i lind detyrimi që të shprehet me vendim për miratimin ose jo të propozimit. Edhe në këtë rast duhet të parashikohet mundësia e ankimimit në Gjykatë në rast se brënda afatit  30 ditor nuk është marrë një vendim për kërkesën e paraqitur, siç thamë për nenin 5 të Projektligjit.

   13. Në paragrafin e fundit të nenit 14 ku flitet për “elementët e vendimit”, nuk është mjaft e qartë nëse bëhet fjalë për vendim gjyqësor apo vendimin që do të marrë Kryeregjistruesi. Gjithsesi, nëse bëhet fjalë për vendim gjyqësor, termi “elementët e vendimit” është i paqartë dhe për më tepër nuk mund të përcaktohen me udhëzim të Këshillit të Ministrave. Në fakt ka dalë Udhëzimi Nr.1 datë 31.01.2007 “Për proçedurat e rregjistrimit në Zyrat e  Rregjistrimit të Pasurive të Paluajtshme”, i cili në pikat 2, 5, 6, 8 dhe  9 konsiderohet antikushtetues nga Zyra jonë, për shkak se injorojnë fuqinë e vendimeve gjyqësore të formës së prerë dhe për të cilat ne po përgatitemi ta kundërshtojmë në mënyrë institucionale  fillimisht në Qeveri dhe pastaj në Gjykatën Kushtetuese këtë Udhezim.

           Vendimi gjyqësor merret në dhomën e këshillimit (neni 305-309 i K.Pr.C) dhe përmbajtja e tij përcaktohet në nenin 310 dhe 311 të K.Pr.Civile. Nëse ka vend për ndreqje gabimi ose plotësim vendimi, atëherë mund t’i referohemi nenit 312 e 313 K.Pr.Civile. Ndërsa sqarimi dhe interpretimi i vendimit është kompetencë vetëm e gjykatës. Asnjë organ administrativ nuk kontrollon ligjshmërinë e një vendimi gjyqësor të formës së prerë, ndërgjyqësine si dhe elementët e tjerë të vendimit, por janë të detyruar ta ekzekutojnë atë kur në dispozitiv ka detyrime konkrete ndaj tyre, ekzekutim i cili bëhet në bazë të Kushtetutës dhe ligjeve të tjera organike.

   14. Në nenin 15 ku bëhet fjalë për ndryshimin e nenit 38 mendojmë se nuk është kushtetues parashikimi i faktit të fitimit të pronësisë me “akt administrativ”. Lidhur me këtë fakt në nenin 41 të Kushtetutës parashikohen shprehiminsht mënyrat e fitimit të pronësisë dhe mbrojtja që i ofrohet pronës. Fitimi i të drejtës së pronësisë me akt të një organi administrativ lë vend për keqkuptime dhe abuzime me pushtetin nëpërmjet kompetencave që u njihen me ligj këtyre organeve. Prandaj duhet të hiqet termi “ apo të aktit të një organi administrativ”.

   15. Në paragrafin 3 të nenit 15 fjala “mund” te zëvendësohet me “duhet”. Pra Kryeregjistruesit i lind detyrimi që të shprehet me vendim të arsyetuar për miratimin ose jo të propozimit. Edhe në këtë rast duhet të parashikohet mundësia e ankimimit në Gjykatë në rast se brënda afatit 30 ditor akoma nuk është marrë një vendim për kërkesën e paraqitur.

   16. Në nenin 17 kemi një parashikim për ndërtimet e reja dhe lidhur me këtë edhe një term të ri e më konkretisht “regjistrim të përkohshëm”, term i cili duhet të ishte përkufizuar dhe përcaktuar qartë që në nenin 1 të Projektligjit.

  17. Në nenin 20 flitet për proçedurën e fshirjes së një regjistrimi me propozimin e regjistruesit. Fakti që regjistruesi mund të inicojë një proçedurë të tillë “si pasojë e elementëve të formës” është mjaft i paqartë se çfarë nënkupton me këto elementë dhe, për më tepër është një proçedurë abuzive dhe që i lë shteg Regjistruesit për veprime të parregullta apo për ushtrim presioni mbi qytetarë të ndryshëm për përfitime materiale. Fshirja e regjistrimin duhet dhe mund të bëhet vetëm me vendim gjyqësor. Ky nen  i jep kompetenca Regjistruesit të të heqë ose jo pronën. Regjistruesi kryen vetëm ato veprime të njohura me ligj, bën vetëm regjistrimin e një akti dhe nuk ka të drejtë të kthejë pronën në gjëndjen e mëparshme, kompetencë e cila i njihet vetëm Gjykatës. Prandaj edhe personi i interesuar duhet t’i drejtohet vetëm Gjykatës për zgjidhjen e mosmarrëveshjes . Regjistruesi nuk duhet të ketë asnjë kompetencë që të veprojë me iniciativën e vet dhe të kryejë veprime që mund të cënojnë të drejtën e pronësisë së një personi që e ka fituar atë në mënyrë të ligjshme. Vetëm një person i interesuar privat mund t’i drejtohet Gjykatës për të nxjerrë vendim n.q.s ka interes për pronën e regjistruar.

  18. Në nenin 22 duhet të parashikohet edhe rruga e ankimimit administrativ  që duhet të ndjekë qytetari  fillimisht në organin më të lartë hierarkik, tek Kryeregjistruesi, dhe jo t’i drejtohet direkt Gjykatës për kundërshtimin e vendimit të dënimit.

Lutemi që kur të shqyrtohet ky Projektligj, të na njoftoni të marrim pjesë në mbledhjen e Komisionit për të argumentuar dhe mbrojtur më me hollësi këto mendime.

                                                           Me Respekt

AVOKATI  I  POPULLIT

        Ermir  DOBJANI