Ashtu siç jeni në dijeni edhe nëpërmjet shkresës tonë të mëparshme me Nr. 136 dt.04.06.2008, Institucionit të Avokatit të Popullit i është ngarkuar detyra e Mekanizmit Kombëtar për Parandalimin e Torturës (MKPT). Ky veprim është bërë në përmbushje të detyrimeve ndërkombëtare të Shtetit Shqiptar dhe në zbatim të Ligjit Nr. 9094 dt.03.07.2003 “Për Ratifikimin e Protokollit Opsional të Konventës kundër Torturës dhe Ndëshkimeve të tjera Çnjerezore dhe Degraduese (OPCAT)”.

            Me anë të shkresës tuaj Nr.8551 dt. 16.06.2008 jemi vënë në dijeni se Ministria e Punëve të Jashtme ka kryer njoftimin për ngritjen e MKPT-së pranë organizmave ndërkombëtarë. Por përveç kësaj është kërkuar gjithashtu dhënia e një informacioni më të hollësishëm mbi disa aspekte te përbërjes, strukturimit dhe organizmit te punës së kësaj strukture.

          Në përgjigje të interesimit tuaj po ju paraqesim informacionin si vijon:

          Në Qershor të vitit 2007 Shoqata e Rehabilitimit të Viktimave të Torturës me qender në Tiranë dhe Avokati i Popullit zhvilluan një seminar me Temë “Shqipëria pa Torturë”. Gjatë këtij seminari ishin të pranishëm përfaqësues të qeverisë dhë shoqërisë civile, të cilët në përfundim ranë dakort në parim që Institucioni i Avokatit të Popullit i plotësonte të gjitha kriteret për të marrë detyrën e MKPT.

          Në vijim të kësaj ideje, Avokati i Popullit i drejtoi një rekomandim Kuvendit të Shqipërisë dhe Kryeministrit ku i kërkoi zyrtarisht krijimin e kushteve logjistike dhe financiare për të përmbushur detyrën e MKPT-së. Me miratimin e buxhetit te Institucionit të Avokatit të Popullit për vitin 2008, nga ana e Qeverisë u shtuan edhe pagat e pjesshme per 5 vende të reja pune që do të hapeshin për punonjësit e MKPT.

          Në Janar të Vitit 2008 Avokati i Popullit në përmbushje të detyrës së tij si MKPT krijoi Njësinë për Parandalimin e Torturës, duke emëruar si drejtues të saj Z. Ervin Karamuço, i cili tashmë është edhe personi i kontaktit për këtë veprimtari.

          Në Shkurt të Vitit 2008 në bashkëpunim me Qendrën Shqiptare për Rehabilitimin e Viktimave të Torturës dhe Qendrën Daneze të Viktimave të Torturës, Avokati i Popullit zhvilloi një tavolinë të rrumbullakët, me anë të së cilës kërkoi të sensibilizonte organet qendrore të shtetit dhe shoqërinë civile mbi proçesin e ngritjes së MKPT-se dhe rëndësinë e kësaj strukture.

          Në Mars 2008 Avokati i Popullit u perfshi ne nje debat kuvendor per ndryshimet e reja ne Ligjin “Per te Drejtat dhe Trajtimin e te Denuarve”. Ne perfundim te tij u arrit qe ne permbajtje te ketij ligji te perfshihej edhe veprimtaria mbikqyrese e MKPT ne sistemin penitenciar, si nje organizem garant per respektimin e te drejtave dhe trajtimin e te denuarve.

          Gjatë Muajve Mars dhe Prill 2008, Avokati i Popullit zhvilloi konkurset sipas Ligjit “Per Statusin e Nepunesit Civil” dhe në fund të Muajit Maj pas një proçedure ligjore, u arrit të emëroheshin 4 punonjësit e rinj të Njësisë së MKPT-se. Në emërimin e tyre Avokati i Popullit ju permbajt barazise gjinore sipas parashikimeve të OPCAT.

          Deri në fillim të Muajit Korrik 2008 Njësia për Parandalimin e Torturës ka inspektuar Burgun e Krujës, Burgun Burrel, Qendrën e Paraburgimit Korçë dhe Tropojë nga ku ka dalë më rekomandimet përkatse për shkeljet e konstatuara. Veprimtaria inspektuese ne lidhje me muajt ne vijim është mirartuar paraprakisht nga Avokati i Popullit dhe do të përfshijë një numër më të gjërë objetesh, si Repartet Ushtarake, Spitalet Psikiatrike, Qendrat e Azilkerkuesve, Stacionet e Policise, Burgjet, Qendrat e Paraburgimit etj.

          Per te gjitha inspektimet Avokati i Popullit ka menduar te kerkoje ndihmen e eksperteve te fushave te ndryshme (sociologjike, psikiatrike, psikologjike, mjeko-ligjore etj) nga shoqeria civile me ane te projekteve perkatse te bashkepunimit.

          Nje interesim te madh Avokati i Popullit po tregon per konsolidimin e kapaciteteve logjistike te Njësisë për Parandalimin e Torturës. Per kete qellim ne te gjitha takimet e zhvilluara me partneret vendas dhe te huaj eshte kerkuar qe te ndihmohet instutucioni me baze materiale si kompjutera, fakse, automjete, mjete te tjera logjistike etj.

          Ne permbushje te ketij roli, Avokati i Popullit ka vendosur lidhje me perfaqesues te Komitetit per Parandalimin e Tortures te Keshillit te Europes (CPT), me Nenkomitetin per Parandalimin e Tortures te OKB-se etj. Punonjes te Njesise per Parandalimit te Tortures kane marre pjese ne dy aktivitete te zhvilluara nga Keshilli i Europes ne Itali dhe Rusi qe kane patur lidhje me parandalimin e dhunes ne burgje dhe nga ne polici.

          Gjithashtu perfaqesues te Njesise per Parandalimin e Tortures kane marre pjese ne nje seri takimesh ne Ministrine e Puneve te Jashtme Shqiptare per proçesin e raportimeve prane Keshillit te Europes dhe Komitetit kunder Tortures (CAT) te OKB-se. Per kete te fundit nga ana e Avokatit te Popullit si Mekanizem Kombetar eshte paraqitur edhe nje raport i posacem i disa viteve te aktivitetit te tij qe ka patur lidhje me parandalimin e tortures.

Nderkohe qe me cilesine e Mekanizimit Kombetar kunder Tortures, Avokati i Popullit ka paraqitur ne Muajin Maj 2008 nje Raport te Posaçem ne Kuvendin e Shqiperise ne lidhje me gjendjen e shendetit mendor. Njekohesisht ne kete kuader po jepet nje kontribut i veçante ne permiresimin e Rregullores se Pergjithshme te Burgjeve, si dhe po asistohet me mendime ligjore faza e projektimit dhe standartizimit te godinave te reja te paraburgimit qe do te ndertohen se shpejti ne Shqiperi.

          Avokati i Popullit ne fillim te Muajit Korrik priti ne nje vizite Ombudsmanin e Mbreterise se Danimarkes, ne te cilen u shkembyen eksperienca ne ngritjen dhe venien ne funksionim te MKPT-së. Per kete qellim Avokati i Popullit dhe Qendra Shqiptare per Rehabilitimin e Viktimave te Tortures organizuan edhe nje tavoline te rrumbullket, ku Ombudsmani Danez dhe perfaqesues te institucioneve te tjera dhane mendime te dobishme per mbarevajtjen e punes se kesaj strukture.

          Ne pikepamjen teknike te veprimtsrise se tij, MKPT-ja funksionon sipas modelit te ikorporuar institucional prane Avokatit te Popullit. Per venien ne funksionim te tij jane konsultuar nje sere aktesh, manualesh dhe eksperincash te vena ne dispozicion nga Shoqata e Parandalimit te Tortures (APT) me qender ne Gjeneve Zvicer dhe nga Komiteti per Parandalimin e Tortures i Keshillit te Europes. Njesia per Parandalimin e Tortures si instrument i zbatimit ne praktike te rolit te MKPT-se nga Avokati i Popullit ka hartuar nje sere modelaresh per inspektimet ne objekte te ndryshme ku mbahen te izoluar personat, si dhe gjate gjithe kesaj kohe ka punuar per te vene kontakte permanente me organet shteterore perkatse.

Gjithashtu eshte krijuar nje liste e plote e vendeve qe do te inspektohen ne shkalle vendi dhe jane informuar paraprakisht te gjitha institucionet per ngritjen e MKPT-se dhe kompetencat e tij specifike.

Deri ne fund te vitit 2008 MKPT-ja pretendon te kryeje rreth 60 inspektime ne shkalle vendi si dhe te publikoje nje sere rekomandimesh mbi situaten e konstatuar. Krahas kesaj MKPT-ja do te nderhyje edhe per çeshtje ligjore qe do te kerkojne permiresime ne kuader te parandalimit te tortures, si dhe do te pergatise nje baze te dhenash per raportimet e ardhshme prane Nenkomitetit per Parandalimin e Tortures të OKB-së.

Njekohesisht, megjithe mungesat e medha logjistike MKPT-ja do te vijoje proçesin promovues dhe propagandisitik. Per kete qellim eshte planifikuar qe gjate vitit 2008 te zhvillohen disa tryeza te rrumbullakta me perfaqesues te Policise se Shtetit, Burgjeve, Ushtrise etj.

Ne realizimin e programeve tona, ju njoftojme se nje vend te veçante do te zere edhe mardhenia e ngushte me Ministrine e Puneve te Jashtme, sidomos per shkembimin e informacioneve lidhur me proçesin e raportimit te MKPT në OKB.

Duke besuar se ju kemi dhene nje informacion te detajuar lidhur me krijimin dhe venien ne funksionim te Mekanizmit Kombetar per Parandalimin e Tortures, jemi te hapur ne çdo kohe per shkembim te metejshem informacioni dhe bashkepunimi me interes reciprok.

Duke mirekuptuar bashkepunimin Tuaj,

          D R E J T U E S

        Ervin  KARAMUÇO