I nderuar zoti Kryeregjistrues!

          Fillimisht deshiroj t’ju uroj per emerimin tuaj ne detyren e respektuar te Krye-regjistruesit te Zyrave te Regjistrimit te Pasurive te Palujtshme dhe te shpreh besimin, per nje bashkepunim te frutshem midis institucioneve tona ne respektim te ligjit dhe te mbrojtjes te te drejtave dhe interesave te ligjeshme te individeve ne fushen e garantimit dhe gezimit te plote te tagrave te pronesise mbi pasurite e tyre te palujtshme.

                Me kete rast po ju paraqes nje ekspoze per problemet qe kane dale nga ankesat per Zyrat e Regjistrimit te pasurive te Palujtshme.

                Sanksionimi dhe mbrojtja ligjore e prones private dhe inisiatives se lire, levizja e lire e qytetareve, lejimi i investimeve te huaja, dhenia e konçesioneve, hapja dhe zhvillimi i tregut te pasurive te palujtshme me te gjitha format e transaksioneve dhe fenomene te tjera te kompletimit te tregut te lire, ne menyre te pashmangeshme do te sillte edhe ngritjen e nje sistemi te ri regjistrimi dhe indeksesh, te punimit me harta treguese te zonave administrative, te mbajtjes te kontratave te kalimit te pasurise, te vendimeve te gjykatave, hipotekimet, te akteve te trashegimise dhe dokumentave te tjera ligjore qe kane efekt mbi te drejtat e pasurive te palujtshme, te hartave te rilevimit, etj, ne mbeshtetje te transaksioneve dhe dinamikes te vete  pasurive te palujtshme.

                I tille ishte Ligji nr.7843, date 13.7.1994 “Per Regjistrimin e Pasurive te Palujtshme” dhe i akteve nenligjore dale ne zbatim te tij, qe i dhane fund funksionimit te Zyrave te Hipotekes dhe kalimin ne nje sistem te ri dhe shume me te sofistikuar qe do te percaktonte statusin e tokes dhe te ndertesave, pronesine dhe te drejta e tjera reale mbi to. Zbatimi i projektit per Regjistrimin e Pasurive te Palujtshme kishte si objektiv krijimin e bazes institucionale per tregje dinamike, te drejta dhe te qendrueshme te pasurive te palujtshme, te cilat te mbeshtesnin tranzicionin efektiv drejt ekonomise se tregut. Keto Zyra do te ishin te gateshme te vinin ne dispozicion te aplikuesve te gjitha te dhenat dhe identifikimin e plote te prones me permasa dhe kufinj, te pronarit  dhe detyrimet e kufizimet e tjera te vendosura mbi posedimin, perdorimin e nje pasurie te caktuar, duke u kthyer ZRPP ne banka te pasurive te palujtshme.

                Ndryshime te tilla ligjore te shoqeruara edhe me koncepte dhe praktika te reja, veçanerisht edhe me faktin e pasojave te privimit nga prona private per nje kohe relativisht te gjate, te tilla si mos njohja e kesaj fushe te legjislacionit, mos njohja e proçedurave dhe e menyrave te fitimit te pasurive te palujtshme, detyrimin e ZRPP te regjistrojne çdo pasuri mbi bazen e kontratave te parashikuara ne Kodin Civil dhe ligjeve te veçanta (Ligji “Per Token”, “Per rivleresimin dhe shperndarjen ne vlere te pasurise se ish-kooperativave bujqesore”, “Per privatizimin e banesave shteterore”, “Per faljen e studiove te punes piktoreve dhe skulptoreve”, “Per kthimin dhe kompensimin e pronave”, etj) si dhe fakti qe pasuria e palujtshme eshte burim i rendesishem begatimi, etj, etj, do te sillnin edhe krijimin e shume problemeve, konflikteve, keqkuptimeve, etj, nje pjese e te cilave eshte kerkuar qe te zgjidhen nga institucioni i Avokatit te Popullit.

          Per sa me lart, prane institucionit te Avokatit te Popullit ka patur 214 ankesa te rergjistruara per pese vitet e fundit, 2000-2004.

          Gama e pretendimeve ka te beje me vonesa ne regjistrimin fillestar te prones per shkak te mos perfundimit te te gjithe proçesit te azhornimit te pronave nga organe jashte sistemit te Zyrave te Regjistrimit, ne vonesa apo mos dhenien e çertifikates se pronesise, per mbivendosjet e krijuara ne pronat e dy edhe me shume subjekteve nga veprimet dhe vendimet e gabuara te Komisioneve te Tokave, KKK te Pronave, apo vendimeve gjyqesore, mos kalimi i pronave nga hipoteka ne sistemin e ri, problemi i pronesise dhe i regjistrimit te oborreve funksionale rreth banesave private te regjistruara, etj.

1) Ka patur edhe ankesa objekt i te cilave ka qene veprimet korruptive te ZRPP, qe sipas ankuesve, me veprimet e tyre gjate regjistrimeve fillestare, ju kane marre apo cenuar pronen. Per hir te se vertetes, kjo kategori ankesash ka rezultuar e pavertetuar me prova konkrete, me perjashtim te nje rasti te evidentuar ne vitin 2001 ne ZRPP Tirane qe kishte te bente me abuzime ne regjistrimin fillestar te nje vile. Qytetaret e kane shume te veshtire te kuptojne proçeduren teper strikte te regjistrimit ne Zyrat e Regjistrimit te Pasurive te Palujtshme, te dokumentave qe duhet te paraqesin per regjistrimin fillestar, te faktit qe mbivendosja e pronave nuk krijohet nga kjo Zyre, por nga vendimet dhe hartat shoqeruese te KKK te Ponave dhe Komisioneve te Tokave. Ankuesit kundershtojne ose nuk njohin aktet e dhurimit te trashegimlenesve te tyre, vendimet gjyqesore te formes se prere, etj. Per te mos thene se asnje qytetar nuk e pranon sugjerimin, qe te gjitha konfliktet qe kane te bejne me pronesise e palujtshme dhe kufinjte e tyre t’i zgjidhin ne rruge gjyqesore.(me perjashtim te rasteve te zgjidhjes me mirekuptim midis paleve, shoqeruar edhe me deklarimet perkatese). Ky sugjerim qe ju behet ne sportelet e ZRPP aplikuesve, vleresohet nga pjesa dermuese e tyre, si veprim korruptiv;, qe ne fakt nuk eshte i tille.

2) Ankesa qe kane rezultuar te bazuara, kane qene teper te pakta dhe ju takojne rasteve te vonesave ne sportelet e ZRPP per marrjen e çertifikatave te pronesise dhe plotesimit te dokumentave.

3) Nje praktike e gabuar e ZRPP dhe qe ja u kemi bere te ditur, rast pas rasti, eshte se per çdo pretendim te aplikuesve, pergjigja ose sqarimi i Zyres ndaj te gjitheve duhet bere vetem ne forme shkresore dhe jo verbalisht. Kjo metode pune, perveçse ka brenda kulturen e komunikimit te administrates me qytetarin aplikues dhe respektin ndaj tij, kthehet edhe ne mjet frenimi per punonjesit e ZRPP per veprime abuzive.

           4) Ne te njejten logjike kemi kerkuar nga ZRPP ne rrethe qe per efekte transparence dhe ne ndihme te qytetareve, te shtohet numri i sporteleve dhe te vendosen ne ambientet e tyre njoftime per dokumentacionin e duhur per çdo aplikim dhe tarifat perkatese. Ne te gjitha Zyrat sugjerimi yne per afishimin e njoftimeve eshte marre parasysh, ndersa hapja e sporteleve eshte shtuar ne shume prej tyre, si ne Tirane, Durres, Vlore, etj, Ne te tjerat eshte e kondicionuar nga ambientet ne dispozicion.

           5) Nje mangesi qe ka sjelle zvarritje ne shqyrtimin e ankesave nga ana jone dhe keqkuptime ne maredheniet tona me ankuesit, eshte mos respektimi i afateve te veprimeve te ZRPP ne baze te kerkesave te ligjeshme te aplikuesve dhe te kthimit te pergjigjes per shpjegimet e kerkuara. Kthimi i pergjigjeve brenda afateve ligjore jo vetem qe nuk duhet konsideruar çeshtje deshire,por duhet pare si nje detyrim ligjor. Prandaj ju sugjerojme nxjerrjen e nje urdheri per te gjithe titullaret e Zyrave ne rrethe, per rritjen e shkalles e korrekteses ne respektimin e afateve kohore me korespondencen zyrtare me institucionet e tjera.

                7) Problem i mprehte e teper evident dhe qe mendoj se duhet ndjekur me perparesi dhe ne bashkepunim me Ministrine e Bujqesise, Ushqimit dhe Mbrojtjes se Konsumatorit, eshte perfundimi sa me shpejt i projektit te menaxhimit te ketyre pasurive nga Njesia e Menaxhimit  te Projektit per Sistemin e Regjistrimit te Pasurive te Palujtshme. Ka zona te tera rurale qe nuk kane hyre ne sistem, nuk jane regjistruar ne ZRPP, dhe qe jane bere shqetesim i ligjshem per pronaret duke kufizuar te drejtat e tyre te tjetersimit te saj, dhe pengese serioze per tregun e pasurive te palujtshme. Ne sistemin e ZRPP sot nuk kane hyre per kete shkak, jane te paregjistruara, rreth 25%  te pasurise se palujtshme, prone private. Keshillit te Ministrave duhet t’i behet e ditur ky problem  per te siguruar fondet e nevojshme per vazhdimin dhe perfundimin e projektit te menaxhimit per sistemin e regjistrimit.

8) Nje tjeter aspekt i praktikes se gabuar ne trajtimin e prones private dhe qe ka lidhje direkte me veprimtarine e ZRPP, eshte ai i shpronesimeve te pasurive te palujtshme per interesa publike, parashikuar ne nenin 41 te Kushtetutes dhe ne Ligjin nr. 8561, date 22.12.1999  “Per shpronesimet dhe marrjen ne perdorim te perkohshem te pasurise prone private per interesa publike ”. Ne to parashikohet shpronesimi ose kufizimi i te drejtes se pronesise vetem per interesa publike dhe kundrejt nje shperblimi te drejte. Dhe ky shperblim eshte ne formen e parapagimit, dhe vetem pas kesaj, shteti behet pronar dhe e kalon pasurine e shpronesuar ne pronesine e tij. Eshte bere tashme norme qe shpronesimi i trojeve, apo tokave bujqesore per interesa publike, behet pa bere paraprakisht pagimin e shperblimit perkates. Ne shume raste, as sot e kesaj dite te shpronesuarit per ndertimin ose zgjerimin e segmenteve rrugore, per ndertimin e ujesjellsave, per te shperngulurit nga ndertimi i Ujembledhesit te Bovilles, nuk kane marre shperblimin ose kompensimin e premtuar. Te gjitha nderhyrjet tona ne Ministrine e Puneve Publike kane ndeshur ne ngritjen e supeve ose ne pergjigje te tipit “s’kemi fonde” “s’kemi banesa pr t’i sistemuar”. Ne te gjitha rastet qendrimet kane qene reflaktare.

          9) Mendojme se ne Ligjin nr.7843, date 13.7.1994 “Per Regjistrimin e Pasurive te Palujtshme” duhet shtuar nje nen qe ne menyre kategorike te ndaloje punonjesit e ketyre Zyrave te merren me berjen e planimetrive dhe gen-planeve te aplikuesve, duke u konsideruar si veprim jashte funksioneve te ZRPP dhe ne te njejten kohe, edhe si shterim i nje burimi korruptimi, perfitimesh te paligjeshme, sorrollatjesh dhe mbishpenzime per qytetaret. (Ne shumicen e rasteve ne sportelet e ZRPP, aplikuesve nuk ju pranohet gen-plani ose planimetria e pasurise se palujtshme, me pretendimin qe skicat t’i bejne vete punonjesit e ketyre Zyrave).

                Duke besuar ne mirekuptimin tuaj per kete informacion dhe sugjerimet qe mendojme se do te influencojne pozitivisht ne punen e ZRPP dhe ne krijimin e raporteve te bashkepunimit dhe mirebesimit te stafeve te tyre me aplikuesit.

AVOKATI  I  POPULLIT

        Ermir  DOBJANI