Bashkëlidhur po ju dërgojmë mendimet e Avokatit të Popullit për përmirësimin e projekteve të përgatitura "Për disa ndryshime në Ligjin nr.7698, dt.15.04.1993 "Për kthimin dhe kompensimin e pronave ish­ pronarëve" dhe "Për disa ndryshime në Ligjin nr.7699, dt 21.04.1993 "Për kompensimin në vlerë ose me troje të ish pronarëve të tokave bujqësore, kullotave, livadheve, tokave pyjore dhe pyjeve",

Mendimet tona janë radhitur sipas neneve të projekteve që na janë dërguar nga zoti Bitri.

                                                                          Me respekt

AVOKATI  I  POPULLIT

        Ermir  DOBJANI

______________________________________________________________

Mendime për ligjin nr. 7698, dt. 15.4.1993.

1. Neni 1 pika “d”

Nuk del qartë momenti i ankimit në gjykatë. Si rregull, duhet të zgjidhet në rrugë administrative nga KKK i Pronave pastaj të zgjidhet gjyqësisht.

            Në projekt nuk del qartë edhe se kur ankohet ish pronari në gjykatë , kur merr vendimin e parë apo pas rishikimet të tij nga Komiteti Shtetëror i K.K.Pronave e K.K.K. të Pronave të Prefektures. Pra, përcaktimi i procedurës administrative dhe shterimit të mundësive administrative në organin më të lartë do të japë mundësinë ankuese në gjykatë. Psh 30 ditë pas Vendimit të KKK Pronave në Komitetin Shtetëror të KK Pronave dhe pas vendimit të këtij të fundit, 30 ditë për t’ju drejtuar Gjykatës.

2. Duhet përcaktuar afati limit i kthimit të pronave si proces (deri në 2002, 2003 etj). Ky përcaktim është i domosdoshëm pasi zvarritjet e deritanishme kanë bërë që pronarët të mos gëzojnë pronën e tyre dhe ky problem kaq i mprehtë të mos të kalojë në infinit. Për këtë arsye në projekt të shtohet, përveç afatit limit, edhe shkrirja e komisioneve të kthimit të pronave, që duhet të përkojë me këtë afat.

3. Duhet shtuar një nen që të detyrojë KKK Pronave të japin vendimet brenda një afati të caktuar , psh. brenda 2 muajve (60 ditë).

Në këtë projekt, nuk zgjidhet kontradita ekzistuese (neni 6 +neni 7) për trajtim jo të njëllojtë të pronarëve, për objektet që shërbejnë “për nevoja publike”. Këto ndërtesa (objekte) nuk kthehen, ndërsa të gjitha të tjerat kthehen, dhe kjo të pasqyrohet.

            Nenet 6 dhe 7 të Ligjit 7698, kanë nevojë të ribëhen (ideja është që këto prona, objektet publike t’i kthehen pronarëve).

Në këtë pikë, Institucioni i Avokatit të Popullit është mjaft i ndjeshëm, pasi jo vetëm që nuk po kthehen pronat dhe pronarëve po i shkelet një e drejtë e rëndësishme e Kushtetutës siç është ajo e gëzimit të pronës. Ka raste qe prona të mbetura shtetërore po shpërndahen nga titullarët e institucioneve, të cilët po i japin me qera apo po i shfrytëzojnë jashtë destinacionit të tyre fillestar. Pra, ideja dhe propozimi i Avokatit të Popullit është që në ligj të përcaktohet një organ unik kombëtar (mund të jetë psh. Komiteti Shtetëror i Kthim-Kompesimit të Pronave), i cili do të rivlerësonte të gjitha pronat që vazhdojnë të jenë shtetërore dhe që kanë ndërruar destinacionin dhe u janë dhënë me qera privatëve (me 1 USD në ditë) duke mos i dhënë mundësi pronarëve të gëzojnë pronën. Pra kur objektet shteterore te ngritura ne troje ish prone private, nuk i sherbejne destinacionit per te cilin jane ndertuar apo funksionit te veprimtarise qe ushtron Ministria qe i ka ne administrim, te mos lejohet te jepen me qera, por te kalojne per privatizim dhe ih pronaret kane te drejten e parablerjes. Nje formulim i pershtatshem mendojme se mund te jete: “Ne rastet kur trualli nuk i kthehet ish pronarit per shkak se eshte i zene me ndertime te perhershme, institucionet, entet dhe cdo organ tjeter shteteror qe i administron keto objekte, nuk mund tua leshojne me qera personave te trete. Kontrata e qerase mund te lidhet vetem me ish pronaret e truallit.”

Ky ndryshim do të “shfrynte” ndjeshëm detyrimin shtetëror për të kompesuar pronarët, ndërkohë që pronarët mund të merrnin pronat e tyre dhe të lidhnin direkt kontrata me këta shfrytëzues pronash, qe i kane marre me qera simbolike.

4. Duhet shtuar një nen pak a shumë të tillë, pas pikës “d” të nenit 1 të projektit: “ Për vendimet e dhëna nga KKK Pronave deri në datën e hyrjes në fuqi të këtij ligji ankimi në gjykatë ndaj tyre nga pjesëmarrësit në proces do vazhdojë sipas urdhërimeve të nenit 27/a të ligjit nr.7698, dt.15.04.1993 “Për kthimin dhe kompesimin e tokave ish-pronarëve.”

            5. Të shtohet një nen në fund të projektit që brenda një afati (1-3 muaj) nga data e hyrjes në fuqi të këtij ligji, Këshilli i Ministrave të nxjerrë akte nënligjore (VKM, Urdhera Udhëzime) e të marrë masat organizive për zbatimin e këtij ligji.

            6. Në fund të pikës “c” të projektit duhet përcaktuar se cfarë bëhet në rast se ish pronari nuk pranon asnjë nga mënyrat e kompesimit të parashikuara ose për sasinë e tokës dhe të lekëve, të kompesimit, ose vendit ku i jepet. Ne mendojmë se, në këtë rast, ish pronari mund t’i drejtohet Gjykatës për të mbrojtur të drejtat e tij që pretendon.

            B. Në Projekt-Ligjin “Disa ndryshime në Ligjin Nr.7699, dt.21.04.1999 “Për kompesimin në vlerë ose me troje të ish-pronarëve të tokave bujqësore, kulotave livadheve, Tokave Pyjore dhe Pyjeve” mendoj se duhen shtuar:

            Në nenin 1, pika “b” të riformohet afërsisht: “Çmimi për njësi të tokës përcaktohet me ligj të vecantë ku për bazë do të merret mesatarja e shitjes të tokës në njësinë administrative, marrë nga Z.R.P. të Palujtëshme të rrethit përkatës.

            Në nenin 1, të pikës “c” të shtohet një paragraf afërsisht:

            “Në se  ish-pronari i tokës bujqësore, livadheve, kullotave,  pyjeve dhe pyjet në zonat turistike, nuk është dakort me këto mënyra brenda 30 ditëve nga  njoftimi ka të drejtë t’i ankohet Gjykatës.

            Në nenin 1 pika “c” nuk del se mbi cfarë dokumenti do të bëhet kompesimi, cili do të jetë akti që do marrë parasysh për kompesim Komisioni i Kompesimit etj. Pra duhet saktesuar kjo pike.