Z. Ngjela,

          Duke ju falenderuar për ftesën për të paraqitur mendimet tona për projektbuxhetin e Institucionit tonë për vitin 2006, ju vëmë në dijeni se Ministria e Financave, si hartuese e këtij projekti nuk ka diskutuar paraprakisht me ne, veçse me datën 24 nëntor 2005 na ka vënë në dijeni se projektbuxheti parashikonte një shkurtim deri 30% në krahasim me vitin 2005. Faktikisht nga projekti i paraqitur nuk jemi aspak të kënaqur sidomos sepse buxheti i propozuar për zërin 602 (mallra dhe shërbime) paraqet një shkurtim drastik prej 40%, në krahasim me vitin 2005. Kurse në Total projekt buxheti është 13.000 mijë lekë më pak ose 18% më pak se viti 2005. (72.000 mijë nga 85.000 mijë lekë). Në shifra gjendja paraqitet si vijon për zërin 602.

          Në vitin 2005 kemi patur 27.700 mije lekë. Në projektin e paraqitur ky zë është 16.050 mijë lekë ose 11.050 mijë lekë më pak ose 40% më pak. Veç kësaj konstatojmë se ka gabime dhe ne nuk dijmë se cilën shifër të marrim parasysh. Në tabelën 1 dhe në tabelën e detajuar 7 (nr.66) Avokati i Popullit shkruhet “buxheti Total 72.000 mijë lekë”, kurse në tabelën nr.1.1 (Institucionet e Pavarura) buxheti Total është 5000 mijë lekë më shumë. Në qoftëse marrim të mirëqënë këtë shumë 77.000 mijë, del që zëri 602 (mallra dhe shërbime) është shkurtuar 10% në krahasim me vitin 2005.

          I. Në lidhje me proçedurën e hartimit dhe miratimit të buxhetit kemi këto objeksione:

          Pika 3 e nenit 60 të Kushtetutës thotë se:

          “Avokati i Popullit ka buxhet të veçantë, të cilin e administron vetë. Ai e propozon buxhetin sipas ligjit”. Kurse neni 36 i ligjit nr.8454, datë 4.2.1999 “Për Avokatin e Popullit thotë: “Mjetet financiare të Avokatit të Popullit përballohen nga buxheti i shtetit, ku Avokati i Popullit ka një kre të veçantë (Kjo është zbatuar). Projektbuxheti propozohet nga Avokati i Popullit në Komisionin e Përhershëm të Ekonomisë e Financave, i cili e paraqet për miratim në Kuvend, në përputhje me Ligjin Nr.8379 datë 29.07.1998 “Për hartimin dhe zbatimin e buxhetit të shtetit”. Kjo nuk zbatohet. Çdo vit në shtator ne kemi paraqitur projektin tonë në Komisionin e Ekonomisë dhe Financave, por ky komision asnjëherë s’na ka thirrur paraprakisht, veçse në dhjetor të çdo viti. Gjithmonë, asnjëherë ky Komision, por edhe Komisioni i Ligjeve nuk kanë marrë parasysh asnjë vërejtje të paraqitur për projektin e dërguar nga Ministria e Financave, nëpërmjet Qeverisë. Vitin e kaluar Komisioni i Ligjeve e konstatoi këtë parregullsi edhe për institucionet e tjera Kushtetuese dhe u shpreh se do rregullohet proçedura për vitin 2006. Por edhe për buxhetin në shqyrtim nuk po ndryshon asgjë. Komisioni i Financës nuk ulet me ne paraprakisht dhe më pas shifrat e rakorduara t’i dërgohen Ministrisë së Financave dhe Qeverisë që të bëhen pjesë e projektit që paraqet Qeveria në Kuvend, por ndodh e kundërta. Komisioni i Financës miraton çdo shifër të projektuar nga Ministria e Financave. Kjo është një shkelje e ligjit që passjell situatën konfliktuale ku jemi përfshirë aktualisht në diskutimet për projektbuxhetin.

II. Në lidhje me këtë projekt kemi këto objeksione:

          1. Projektbuxheti nuk krijon asnjë hapësirë për mbështetjen e nismave tona për forcimin e institucionit. Kuvendi ka mbështetur zgjerimin e juridiksionit të Avokatit të Popullit për inspektimet në spitale, burgje, dhoma paraburgimi, shtëpi fëmije, azile etj., për mbrojtjen e fëmijëve, të të moshuarve dhe në veçanti të konsumatorëve. Por këto aktivitete duan më shumë njerëz, paga dhe punë. Duhet  të vë në dijeni se sipas pikës 2 të nenit 35 të ligjit “Për Avokatin e Popullit” struktura dhe organika e zyrës së Avokatit të Popullit caktohet nga Avokati i Popullit” (shtesa e bërë me ligjin nr.8600, datë 10.4.2000).Ky ligj nuk është respektuar as në vitin 2005 dhe siç duket edhe për vitin 2006. Pra jo vetëm që nuk është miratuar projektpropozimi ynë për shtesa të numrit të punonjësve në fond page dhe sigurime shoqërore (zërat 600+601) gjithësej 69.550 lekë, por zëri 602 është planifikuar 40% më pak.

          Po kështu nisma jonë për të hapur dy zyra rajonale në Shkodër dhe Gjirokastër për të katërtin vit radhazi nuk gjen mbështetje buxhetore.

2. Institucioni ynë ka rritje të veprimtarisë së tij gjatë vitit 2005. Nga 3840 ankesa në vitin 2005, këtë vit deri më sot kemi 4000 ankesa ose 4% më shumë. Kjo rrit nevojën për më shumë kancelari, telefoni, shpenzime poste, karburant dhe dieta.

          3. Çmimet e mallrave dhe shërbimeve gjatë vitit 2005 kanë pësuar rritje të ndjeshme p.sh. karburanti rreth 30%, telefonia fikse, energjia elektrike (që pritet të rritet më tej në 2006), shërbimi postar etj.

          4. Makinat tona na janë dhuruar dhe blerë kryesisht në vitin 2000-2001. Kështu që tani ato që të mirëmbahen duan më shumë shërbime dhe  pjesë këmbimi.

          III. Për metodën e punës që është ndjekur për shkurtimet kemi për të thënë se:

          Parimisht nuk jemi kundër për shkurtimin e administratës publike dhe shpenzimet e saj. Por synimi duhet të jetë të shkurtohen organet dhe institucionet inefiçente dhe që nuk kryejnë detyrat ligjore dhe si rrjedhojë pengojnë reformat në fushat ku veprojnë. Por kjo nuk mund të thuhet për institucionin e Avokatit të Popullit. Këtë e ka vlerësuar pozitivisht për 5 vjet me radhë Kuvendi i Shqipërisë, pozita dhe opozita. Së dyti, edhe Raporti i fundit i Bashkimit Europian për progresin në Shqipëri (9 nëntor 2005) nënvizon: “… më shumë përpjekje duhet bërë për të forcuar zyrën e Avokatit të Popullit… (fq.16). Më tej “…. përsa i përket të drejtave të fëmijëve është ngritur …… një departament për të drejtat e fëmijëve në zyrën e Avokatit të Popullit. E megjithatë asnjëra prej tyre nuk është pajisur ende siç duhet me staf dhe burime” (fq.21). Edhe në të gjitha Rekomandimet e Këshillit të Europës për Ombudsmanin dhe në Parimet e Parisit pajisja e Ombudsmanit me burimet njerëzore dhe mjetet e nevojshme financiare konsiderohet si kusht i domosdoshëm për mirëfunksionimin dhe pavarësinë e tij. Komentet e tjera janë të tepërta. Pra theksojmë se ky buxhet nuk garanton që Avokati i Popullit në Shqipëri të kryejë si duhet detyrat e tij kushtetuese për mbrojtjen e të drejtave të njeriut.

          Veç kësaj shtoj se shkurtimi nuk duhet bërë në mënyrë mekanike, njëlloj për të gjitha institucionet kushtetuese apo ato të krijuara me ligje. Së pari, këto nuk janë të barazvlefshme nga rëndësia kushtetuese dhe të njëllojta nga detyrat që kryejnë, p.sh. Gjykata Kushtetuese dhe Avokati i Popullit, krahasuar me Autoritetin e Konkurencës, Komisionin e Shërbimit Civil, Komitetin e Pronave apo Shkollën e Magjistraturës. Së dyti duhet parë se sa institucioni apo organi ngarkohet me punë efektive; sa dhe çfarë çështjesh ndjek; ku e kryen detyrën në zyrë apo duke shkuar nëpër qytete apo fshatra?? Nga radha, nisur nga këto kritere, pas prokurorisë Avokati i Popullit duhet parë me preçedencë. Gjykatat dhe Komisionet që përmenda punojnë në zyra dhe nuk harxhojnë as karburant e as dieta.

          Duke besuar në mirëkuptimin Tuaj, shpresoj të paktën që buxheti Total të na lihet në shifrën 77.000 mijë lekë.

AVOKATI  I  POPULLIT

        Ermir  DOBJANI

_________________________________________________________________

Shenim: Keto mendime i jane derguar me nje shkrese percjellese edhe Kryetares se Kuvendit te Shqiperise, zj. Jozefina TOPALLI