I nderuar Z.Meta!

Republika e Shqiperise, me vullnetin e saj te plote, duke ju bashkangjitur vendeve te tjera, ne mbrotje te lirive dhe te drejtave te gjithe pranuara te individit, eshte bere natyrshem pale e dy konventave kryesore, lidhur me parandalimin e tortures dhe trajtimeve te tjera cnjerezore. Konkretisht me Ligjin Nr.7727 dt.30/06/1993 “Per Aderimin e Republikes se Shqiperise ne Konventen kunder Tortures dhe Vuajtjeve te tjera ose Trajtimit Mizor, Jo Njerezor a Degradues” si dhe me Ligjin Nr.8135 dt.31/07/1996 “Per Aderimin e Republikes se Shqiperise ne Konventen Evropiane per Parandalimin e Tortures dhe Trajtimit ose Ndeshkimit C’Njerezor ose Degradues” shteti yne eshte bere “Shtet Pale” i ketyre konventave, duke ratifikuar pa rezerva dhe duke pranuar obligimet dhe detyrat e tjera te parashikuara ne keto dokumenta.

Sot realiteti boteror, po ndeshet me nje sere fenomensh te reja, ku dhuna, trajtimi cnjerezor, torturat (Fizike dhe Psikologjike) kane marre nje trajte te re duke u gershetuar me nje sere veprimesh te tjera, te cilat demtojne dhe mohojne ne thelb garancite e individit. Ne keto kushte, prej kohesh ka dale si detyre paresore e shteteve pale te “Konventes kunder Tortures” (Miratuar nga Ansambleja e Pergjithshme e Kombeve te Bashkuara) per te gjetur menyra dhe forma te reja per nje lufte sa me te ashper kunder shfaqjeve te tilla degraduese.

Ne kete kuader, kohet e fundit, ne sesionin e 57 te Ansamblese te Pergjithshme te Kombeve te Bashkuara (Shtator-Dhjetor 2002) nisur nga nje propozim i meparshem Qeverise se Kosta Rikes (Shtet Pale i Konventes) Komisioni i te Drejtave te Njeriut ka propozuar nje projekt­ protokoll shtese te “Konventes kunder Tortures” ku ka parashtruar disa forma te reja te kontrollit ndaj ketij fenomeni, te cilat mund te ndikojne ne nje parandalim sa me efikas te tij.

          Ky projekt-protokoll ne parim thellohet ne disa pikepamje konkrete, per te cilat po ju parashtroj nje permbledhje te shkurter per sa me poshte:

Komisioni i te Drejtave te Njeriut, ne mbeshtetje te garancive te parashikuar ne konvente dhe per nje zbatim sa me korrekt te tyre nga shtetet pale, ka propozuar ngritjen e nje organizmi nderkombetar per nje inspektim te rregullt te ambjenteve te izolimit, ku individit i jane kuftzuar disa te drejta dhe liri per shak te vuajtjes se nje denimi penal ose kurimit te tij te detyrueshem (dhomat e paraburgimit, kampe, spitale psikiatrike etj).

Ne keto kushte, Komiteti i parandalimit te Tortures, si organizem i perheshem i Konventes, do te kaloje ne nje faze te ristrukturimit, duke krijuar nje Nen Komitet, i cili do te kete si detyre te tij funksionale vetem inspektimin e rregullt te ambjenteve te siperpermendura ne territorin e shteteve pale.

Si rrjedhim i kesaj, cdo shtet pale duhet te propozoje jo me pak se dy kandidate per rolin e anetarit te ketij Nen Komiteti, i cili duhet te plotesohet me nje organike anetaresh deri ne 25 persona (Ne varesi te numrit te shteteve qe do te ratifikojne kete protokoll). Votimi i tyre, kryhet ne nje sesion te hapur te Ansambles se Pergjithshme te Kombeve te Bashkuara, ku shtetet pale do te votojne ne menyre te fshehte. Ne kete kuader, cdo shtet pale, duhet te beje prezente ngritjen, ekzistencen dhe funksionimin e nje organizmi kombetar, i cili te kete ne kompetencat e tij mbrotjen e lirive dhe te drejtave te shtetasve duke u bere keshtu edhe garant i parimeve te konventes (deri ne 1 vit pas ratifikimit te ketij protokolli).

          Detyrat e Nen Komitetit do te jene:

- Te krijoje nje draft per venien ne funksionim te Nen Komitetit.

- Te vizitoje ne menyre sistematike ambjentet e siperpermendura te shteteve pale dhe te hartoje rekomandime kur veren parregullsi dhe papajtueshmeri me konventen.

- Te beje rekomandime shteteve pale per forcimin e institucioneve kombetare ne mbrotjen e garantimin e parimeve te konventes.

- Krijon nje asistence te gjere me keto institucione dhe bashkerendon punen per vizitat ose inspektimet.

- Te perpiloje nje raport vjetor per Komitetin kunder Tortures.

Shetet pale kane keto detyra:

- Te pranojne vizita nga Nen Komiteti dhe t’ju krijoje akses te plote ne ambjentet qe do te inspektohen.

- Shkembejne praktika dhe marredhenie te ngushta me Nen Komitetin, ne kuptim te permiresimit te kuadrit ligjor kombetar ne perputhje me konventen.

- Inkurajojne lehtesite e mundshme per kontakte sa me te mira midis Nen Komitetit dhe Organizmave Kombetar qe funksionojne per kete qellim.

- Te marrin ne shqyrtim rekomandimet e Nen Komitetit dhe te hyjne ne dialog per format dhe menyrat e implementimit te tyre.

- Te krijojne akses te plote informacioni dhe dokumentacioni per institucionet kombetare qe veprojne ne perputhje me kerkesat e konventes.

Detyrat e institucionit kombetar jane:

- Te jene te pavaruara dhe te mos influencohen nga qendrimet zyrtare te shtetit pale.

- Te kene objekt te veprimtarise se tyre promovimin dhe mbrotjen e te drejtave dhe lirive te shtesasve

- Te kryeje inspektime te rregullta te ambjenteve te siperpermendura

- Te hartojne rekomandime ndaj organeve shteterore per ndreqjen e problemeve dhe kuadrit ligjor qe rregullojne veprimtarine e ketyre ambjenteve ne perputhje me normat e Kombeve te Bashkuara te miratuara per kete qellim, duke qene ne konformitet edhe me rekomandimet e Nen komitetit.

- Te propozojne drafte ose projekte konkrete per kuadrin ligjor ne fuqi shtetit pale.

Kjo permbledhje mendoj se krijon nje vizion te qarte te permbajtjes ne pergjithsi te projekt-protokollit dhe ravijezon shume sakte qellimet dhe synimet e tij. Ne kete kendveshtrim, mendoj se pjese integrale e tij, mund te jete edhe shteti yne. Kete mendim e shikoj si nje detyrim kushtetues qe duhet te permbushe shteti shqiptar, per parandalimin e shume fenomeneve, qe ne esencen e tyre perbejne shkelje te lirive dhe te drejtave te qytetareve.

Ne keto kushte, kam arritur ne perfundimin qe t’ju parashtroj keto propozime konkrete:

1. Te krijojme sensibilizimin e nevojshem ndaj organizmave perkates te shtetit shqiptar, per te marre ne konsiderate dhe mbeshtetur kete projekt protokoll.

2. Te ndikojme ne ratiftkimin e tij ne Kuvend, duke perdorur argumenta qe kane lidhje me objektin e veprimtarise tone.

3. Te evidentojme ne planin nderkombetar vullnetin e mire te shtetit dhe te Avokatit te Popullit per implementimin e ketij drafti dhe angazhimin tone per te qene pjese funksionale e tij.

4. Te shikojme te arsyeshme propozime konkrete ne Kuvend lidhur me ndryshime ne ligjin “Per Avokatin e Popullit” ku theksi te konsistoje midis te tjerash ne rolin supervizor dhe inspektues (Ex Officio) te ketij organi ne ato ambjente ku individi gezon te drejta dhe liri te kufizuara.

Mendoj se realizimi i ketyre propozimeve, do te perbeje nje hap te mire, ne funksion te permbushjes se standarteve me te larta, per persosjen e ruajtjes dhe mbrojtjes se te drejtave dhe lirive themelore te individeve.

Duke besuar ne mirekuptimin tuaj.

                                                          Me respekt

AVOKATI  I  POPULLIT

        Ermir  DOBJANI