I nderuar Z. Kryetar, 

Institucioni i Avokatit të Popullit, u njoh me draftin e projektligjit të propozuar nga Deputetja znj. Majlinda Bregu “Për disa shtesa dhe ndryshime në Ligjin nr. 7895, datë 27.1.1995 Kodi Penal i Republikës së Shqipërisë, i ndryshuar”.

Së pari, dëshiroj të vë në vemendjen Tuaj se e mbështetim inisiativën për të parashikuar në Kodin Penal veprat penale të parashikuara në këtë projektligj, pasi ato janë në frymën e Konventës se Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Fëmijëve, e ratifikuar që në 1992 nga Shqipëria. Gjithashtu këto shtesa janë në përputhje edhe me Rekomandimet Përfundimtare të Komitetit të OKB-së për të Drejtat e Fëmijëve, të nxjerra në 31 Mars 2005. Kryesisht, kjo theksohet në paragrafin 50 dhe 51 të Rekomandimit të Komitetit për të Drejtat e Fëmijëve, ku përcaktohet shprehimisht ndalimi i dhunës fizike ndaj fëmijës, sidomos në familje. Ky projektligj do ta rendis Shqipërinë në listën e shteteve që ndalojnë me ligj ushtrimin e dhunës fizike ndaj fëmijës në familje, në zbatim edhe të Fushatës Globale Kundër Dhunës Fizike ndaj Fëmijëve. Po kështu, vlerësojmë iniciativën për të përkufizuar dhe ndaluar dhunën psikologjike ndaj fëmijëve.

Pas analizimit të projekt-ligjit në fjalë dhe kuadrit ligjor ndërkombëtar përkatës, kemi disa sugjerime në lidhje nenet e propozuara. Më konkretisht:

1. Neni 2 të Projekt Ligjit për një shtesë në Neni 124 / a “Abuzimi i fëmijës”:

Paragrafi i parë i këtij neni përcakton konceptin e dhunës fizike ndaj fëmijëve. Listimi i akteve të cilat mund të shkaktojnë plagosjen e fëmijës në kuptimin e këtij neni, e limiton fushën e zbatimit të saj, pasi lë jashtë forma të tjera që mund të shkaktojnë plagosjen e fëmijëve. Gjithashtu, koncepti i “mbytjes” së fëmijës të parashikuar në këtë paragraf, nuk është në përputhje me frymën e Kodit Penal, sepse mbytja e një personi sipas këtij kodi ka si pasojë vdekjen e personit ose e mbetur në tentativë kjo. Ndërsa për veprimet ndaj fëmijëve, kur ato sjellin si pasojë plagosjen e lehtë, apo dëmtime të tjera trupore, ato parashikohen nga dispozitat penale për plagosje e lehtë me dashje apo rrahje.

Për sa më sipër sugjerojmë që paragrafi i sipërcituar të ndryshohet në:

“Çdo plagosje e fëmijës, me dashje dhe që ka ardhur ndër të tjera si pasojë e rrahjes së vazhdueshme, shkundjes, djegies, kafshimit, kapjes për ta mbytur si dhe çdo lloj tjetër ushtrimi dhune ndaj fëmijës nga prindërit, motra, vëllai, gjyshi, gjyshja, kujdestari ligjor, një i afërm i familjes ose çdo person tjetër që e ka për detyrë të kujdeset për fëmijën, kur nuk ka shkaktuar plagosjen e rëndë, vetëvrasjen apo vdekjen e fëmijës, dënohet me gjobë ose burgim deri në 3 vjet.”

Një sugjerim tjetër për këtë paragraf është që terminologjia e përdorur “plagosje e fëmijës” të zëvendësohet me terminologjinë ligjore ndërkombëtare të përdorur “dhuna fizike ndaj fëmijës”. Përdorimi i këtij definicioni shmang listimin e formave të dhunës fizike që mund të ushtrohen ndaj fëmijëve.

Ky paragraf mund të formulohet edhe si:

 “Ushtrimi i dhunës fizike me dashje ndaj fëmijës nga prindërit, motra, vëllai, gjyshi, gjyshja, kujdestari ligjor, një i afërm i familjes ose çdo person tjetër që e ka për detyrë të kujdeset për fëmijën, kur nuk ka shkaktuar plagosjen e rëndë, vetëvrasjen apo vdekjen e fëmijës, dënohet me gjobë ose burgim deri në 3 vjet.”

2. Neni 3 të Projekt Ligjit për një shtesë në Neni 128/ç “Shitja e Fëmijëve”:   

Vlerësojmë faktin e vendosjes së këtij neni dhe përshtatjes deri diku të përcaktimit të veprës penale të “shitjes së fëmijës” me kuadrin ligjor ndërkombëtar.

Një përkufizim më të plotë të “shitjes së fëmijës” dhe qëllimeve që përfshihen në këtë veper penale, jepen nga Protokolli Shtesë të Konventës për të Drejtat e Fëmijëve për shitjen e fëmijëve, prostitucionin dhe pornografinë tek fëmijët (Neni 3.1). Meqenëse Shqipëria ka ndërmarrë hapat për të ratifikuar këtë Protokoll, sugjerojmë që kjo vepër penale të përcaktohet në përputhje me Protokollin në fjalë, për të shmangur shtesat e mëtejshme të këtij neni. Kështu rekomandojmë që të shtohet si një ndër qëllimet e shitjes së fëmijës edhe “përfshirja e fëmijës në punë të detyruar”.

Një mangësi tjetër i këtij draft neni është mungesa e përkufizimit se çfarë do të konsiderohet “shitje e fëmijës”. Kuadri ligjor ndërkombëtar përcakton se:

“Shitja e fëmijës kupton çdo akt ose transaksion gjatë të cilit fëmija transferohet nga një person ose një grup personash tek të tjerë përkundrejt një fitimi material ose çdo përfitimi tjetër”.

Gjithashtu në Nenin në fjalë vihet re se dënimi i parashikuara për shitjen e fëmijës, janë më të ulëta se ato të parashikuara për veprat penale që sjellin pasojat e shitjes së fëmijës. Mendojmë se dënimet e dhëna duhet të jenë në të njëjtin kontekst me ato të vepres penale të trafikimit të fëmijës të parashikuara në këtë Kod.

Për sa më sipër rekomandojmë që ky nen të formulohet si më poshtë:

“Ofrimi, dhënia apo pranimi i shitjes së fëmijës për qëllime të shfrytëzimit seksual, transferimit të organeve të fëmijës për qëllime fitimi, përfshirja e fëmijës në punë të detyruar apo birësimit të paligjshëm të tij dënohet me burgim 10 deri në 20 vjet. Shitja e fëmijës kupton çdo akt ose transaksion gjatë të cilit fëmija transferohet nga një person ose një grup personash tek të tjerë përkundrejt një fitimi material ose çdo përfitimi tjetër”.

            Duke vlerësuar maksimalisht këtë proçes, gjykojmë se vërejtjet dhe rekomandimet e paraqitura më lart do të ndihmojnë në një vendimmarrje sa më objektive, në lidhje me projekt ligjin në fjalë të përgatitur.

Duke qenë i bindur se sa më sipër do të këtë vemendjen dhe mirëkuptimin Tuaj, si dhe do t’ju komunikohet të gjithë deputetëve të Komisionit Tuaj.

                                                           Me respekt

AVOKATI  I  POPULLIT

        Ermir  DOBJANI