Nr. 38 Prot.                                                   Tiranë, më  23/02/2007

K Ë R K E S Ë

Kërkues:    AVOKATI I POPULLIT

                        Bulevardi Zhan D'Ark nr. 2,

                        Tel: +355 4 380 303

Subjekti 

i interesuar: KUVENDI I SHQIPERISË

Përpara:   GJYKATËS KUSHTETUESE TË

                  REPUBLIKËS SË SHQIPËRISË

TIRANË

Objekti:         Shfuqizimi si të papajtueshëm me kushtetutën të fjalës “vendbanim” në pikën 3 të nenit 63 të ligjit nr.9087, datë 19.06.2003 ndryshuar me Ligjin nr. 9297, datë 21.10.2004, dhe ligjet nr.9341, datë 10.01.2005, nr. 9371, datë 14.04.2005 si dhe ligjin nr. 9676 datë 13.01.2007 “Kodi Zgjedhor i Republikës së Shqipërisë”

Baza ligjore: Nenet 45 pika 1 dhe 3, 131 germa “a” dhe 134 germa “dh” të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë, si dhe nenet 27-31 dhe 49 pika 2 të ligjit nr. 8577 datë 10.02.2000 “Për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Shqipërisë”. Neni 24 germa “c” i Ligjit nr.8454 date 4.02.1999 “Per Avokatin e Popullit”, ndryshuar me Ligjin nr.9398 datë 12.05.2005

Të nderuar zotërinj gjyqtarë të Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Shqipërisë,

           Në pikën 1 dhe 3 të nenit 45 të Kushtetutës së Republikës së Shqipërisë është parashikuar se:

1. “Çdo shtetas që ka mbushur tetëmbëdhjetë vjeç, qoftë edhe ditën e zgjedhjeve, ka të drejtë të zgjedhë ose të zgjidhet”

3“Të dënuarit që janë duke vuajtur dënimin me heqje të lirisë, kanë vetëm të drejtën për të zgjedhur”.

Në pikën 3 të nenit 63 të ligjit nr.9087, datë 19.06.2003 ndryshuar me Ligjin nr. 9297, datë 21.10.2004, dhe ligjet nr.9341, datë 10.01.2005, nr. 9371, datë 14.04.2005 si dhe ligjin nr. 9676 datë 13.01.2007 “Kodi Zgjedhor i Republikës së Shqipërisë” është përcaktuar se:

“Në burgjet dhe në vëndet e paraburgimit, për zgjedhjet dhe referendumet vendore, 40 ditë para datës së votimit, drejtuesi i Institucionit, përgatit listën e zgjedhësve me vendbanim në njësinë zgjedhore, ku ndodhet institucioni dhe ia dorëzon atë kryetarit të njësisë së qeverisjes vendore përkatëse”.

Nga praktika në zgjedhjet për organet e qeverisjes vendore, sipas përcaktimit të bërë në dispozitën e mësipërme, rezulton se pjesa më e madhe e të dënuarve në burgje privohen nga e drejta për të zgjedhur. Kjo për arsyen se Kodi Zgjedhor në listën e zgjedhësve për organet e qeverisjes vendore përfshin vetëm ata të dënuar që kanë vendbanimin në vendin e institucionit ku vuajnë dënimin (paraburgim/burg).

Gjatë zbatimit të kësaj dispozite të Kodit Zgjedhor, Avokati i Popullit ka konstatuar se në burgje ka me mijra të dënuar që kanë vendbanimin e tyre në qytete të tjera. Sipas ligjit ekzistues, ata nuk mund të regjistrohen në listat e zgjedhësve dhe për rrjedhojë nuk votojnë.

Sipas të dhënave zyrtare të dërguara pranë Avokatit të Popullit nga Drejtoria e Përgjithshme e Burgjeve më datë.15.02.2007, nga rreth 4000 persona që janë të dënuar ose të paraburgosur në rang Republike, vetëm 274 prej tyre janë regjistruar në komisionet e njësive zgjedhore. Këto janë rastet kur vendbanimi i tyre përputhet me vendin e institucionit ku ata mbahen si të privuar nga liria.

Ky interesim i Avokatit te Popullit ka ardhur si rezultat i disa ankesave te paraqitura prane zyres se Tij nga persona të dënuar, por dhe në zbatim të nenit 14 paragrafi tretë i Ligjit Nr.8454 dt.04.02.1999 “Për Avokatin e Popullit” i ndryshuar, në të cilin kjo e drejtë i jepet këtij organi edhe kryesisht, në rastet kur duhet të mbrohen interesat e një komuniteti të gjerë.

Nisur nga sa më lart, Avokati i Popullit me cilësinë e kërkuesit konstaton se përmbajtja e Kodit Zgjedhor të Republikës se Shqipërise, konkretisht fjala “Vendbanim” parashikuar në nenin 63, pika 3 të tij, është bërë pengesë që të dënuarit të ushtrojnë lirisht të drejtën për të zgjedhur që ju njeh Kushtetuta sipas nenit 45 pika 3 e tij.

Në këto kushte, që nga vitit 2003, kërkuesi ka paraqitur rekomandimet e tij për ndryshime në Kodin Zgjedhor te Republikës se Shqipërisë, pranë Kuvendit, Këshillit te Ministrave, Komisionit “bipartizan” për proçesin elektoral etj, kërkesë e cila nuk është marrë në konsideratë megjithë premtimet e bëra.

Gjithsesi numri i madh i te burgosurve qe ju mohua e drejta e votës gjatë zgjedhjeve të fundit Shkurt 2007 për organet e qeverisjes vendore, si dhe qëndimi i Qeverisë me anë të pergjigjes së Ministrisë së Drejtësisë me shkresën Nr.1232/1 Prot dt.16.02.2007 në të cilën zgjidhja e kësaj çeshtje në kontekstin kushtetues, sipas tyre, i takonte vetëm Gjykates Kushtetuese, kanë nxitur Avokatin e Popullit që këtë antikushtetueshmëri flagrante ta bëjë objekt shqyrtimi për zgjidhje përfundimtare pranë Institucionit Tuaj të nderuar.

Në këtë kerkese, Avokati i Popullit ka patur parasysh te evidentojë hapur vlerën e vërtetë që duhet të manifestojë e drejta kushtetutese për të zgjedhur, si një e drejtë që buron edhe nga Protokolli 3 i Konventës Europiane te te Drejtave te Njeriut dhe Lirive Themelore dhe që duhet te zbatohet si e pamohueshme dhe e pandashme, ashtu siç përcakton edhe neni 15 pika 1 e Kushtetutes se Shqiperise.

Në kushtet kur transporti i të gjithe të burgosurve pranë vendbanimit të tyre, për të realizuar të drejten e votes, konsiderohet i pazbatueshëm dhe i rrezikshëm për sigurinë publike, mohimi i kësaj të drejte nuk mund të gjeje perligjje nga organet e ngarkuara nga ligji për këtë proçes, por duhet të rregullohet konform frymës së kushtetutës.

          Kerkuesi ka ne konsiderate në këtë rast jo vetëm shfuqizimin e dispozites së Kodit Zgjedhor si antikushtetuese, por dhe detyrimin qe Kuvendi i Shqiperise duhet të përmbushe më tej për të rregulluar vakumin ligjor që do të krijohet, duke zëvendësuar fjalën “Vendbanim” me Vendqëndrim”.

Në kuader të sqarimit të rrethanave kushtetuese dhe ligjore të legjitimimit te Avokatit te Popullit në cilesinë e kerkuesit prane Gjykates Kushtetuese për çështjen konkrete, ju referoj ne argumentat si me poshte vijon:

1. Kërkuesi mban në konsideratë gjatë parashtrimit të kësaj ankese rolin dhe kompetencat e tij që burojne nga neni 60 i Kushtetutës dhe Ligji Nr.8454 dt.4.02.1999 “Per Avokatin e Popullit”.(i ndryshuar). Keto kompetenca konstatojmë se janë gjithashtu në përputhje me nenin 49 pika 2 e ligjit nr. 8577 datë 10.02.2000 “Për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Shqipërisë”.

2. Me ndryshimet e reja ne Ligjin Nr.8454 dt.04.02.1999 “Për Avokatin e Popullit” me ane te Ligjit Nr.9398 dt.12.05.2005, Kerkuesit ju njoh e drejta per te marre ne shqyrtim raste te tilla, duke shfuqizuar paragrafin e dyte të nenit 25 ku ligji dhe aktet e tjera normative parashikoheshin jashte juridiksionit te Avokatit te Popullit.

Në çeshtjen konkrete janë tejkaluar mangesitë e konstatuara në Vendimet e Gjykates Kushtetuese Nr.178 dt.08.11.2001 dhe Nr.2 dt.12.02.2004 për poziten kushtetuese të Avokatit te Popullit, për shkak të ndryshimeve në ligjin e tij organik. Për rrjedhojë, Kërkuesi ka bindjen se tashme nuk ekzistojne pengesa kushtetuese apo ligjore në kuptim të legjitimimit të tij për të parashtruar kërkesa pranë gjykatës Tuaj të nderuar.

3. Kerkuesi ka ardhur në dijeni për çështjen e mesiperme, nisur nga ankesat dhe njoftimet që janë drejtuar prane Tij, kundër veprimtarisë së organeve të administratës publike dhe konkretisht Drejtorise se Pergjithshme të Burgjeve, e cila sipas ankuesve ju kishte mohuar atyre te drejtën e votës.

4. Në çështjen në shqyrtim, Avokati i Popullit vëren se interesi i tij për të ndërhyrë me mjetet e njohura nga ligji, ka qenë korrigjimi i përmbajtjes antikushtetuese të dispozitave të Kodit Zgjedhor të Republikes se Shqiperise, të cilat përbëjnë shkak për shkelje të të drejtave të njeriut nga organet e administrates publike. Ky interes i kërkuesit në kontekstin kushtetues, gjen gjithashtu përputhje të plotë me Vendimin interpretues te Gjykates Kushtetuese Nr.49 dt.31.07.2000.

Në keto kushte, në bazë të nenit 131 germa “dh” të Kushtetutës së Shqiperisë dhe Nenit 24 germa “c” të Ligjit Nr.8454 dt.04.02.1999 “Per Avokatin e Popullit” (i ndryshuar),

          Për të gjitha argumentat dhe faktet e lartpërmendura:

K Ë R K O J M Ë

          Shfuqizimin si të papajtueshëm me Kushtetutën të fjalës “vendbanim” në pikën 3 të nenit 63 të ligjit nr.9087, datë 19.06.2003 ndryshuar me Ligjin nr. 9297, datë 21.10.2004, dhe ligjet nr.9341, datë 10.01.2005, nr. 9371, datë 14.04.2005 si dhe ligjin nr. 9676 datë 13.01.2007 “Kodi Zgjedhor i Republikës së Shqipërisë” si pjesë dispozite që bie në kundërshtim me pikën 3 te Nenit  45 të Kushtetutës së Republikës se Shqipërisë.

Kërkuesi

A V O K A T I  I  P O P U L L I T

Prof. as. dr. Ermir DOBJANI