Gazeta "SHQIP" , 7 Korrik 2007

DOBJANI: 

Per te perparuar dhe arritur standartet qe kerkon integrimi evropjan, nuk mjafton vetem deshira e mire

-Interviste me Avokatin e Popullit, z. Ermir Dobjani-

Pyetje: Z.Dobjani, aktualisht jeni ne mandatin e dyte si Avokat i Popullit Shqiptar. Si shfaqet problematika e punes tuaj me institucionet shtetërore, dhe a mund te na permendni disa prej tyre, ne varesi te nivelit te bashkepunimit qe keni?

Pergjigje: Do te thoja se marredheniet e Avokatit te Popullit rezultojne frutdhenese me Policine e Shtetit, Institutin e Sigurimeve Shoqerore, Zyrat e përmbarimit etj, sikunder problematike me Zyrat e Regjistrimit te Pasurise se Paluajtshme, Policine e Ndertimit, Drejtorine e Pergjithshme te Burgjeve dhe disa organe të pushtetit vendor etj. Kuptohet, teksa permenda keto institucione, qofte per mire, qofte per nje lloj kriticizmi, dua te theksoj se asgje nuk eshte nje vleresim statik, i dhene njehere e pergjithmone.

Problemet, pra ankesat e popullit, por edhe me institucionin tonë, si pasojë shume here lindin nga mosnjohja e Kushtetutes dhe ligjeve, duke filluar qysh nga drejtuesit, (sidomos ne nivelin e pushtetit vendor), nga sistemi aktual zgjedhor qe ka sjelle paralizimin e pushtetit vendor për muaj me radhe, nga niveli i ulet i juristeve që punojnë prane tyre, shfaqja e korrupsionit ne te tere format e tij, mungesa e transparences, mungesa e vullnetit per te zbatuar secili detyrat e veta funksionale, injoranca e nje pjese te administrates publike, injorimi i punes ne grup, mungesa apo mosfunksionimi i kontrollit të brendshëm, komunikimi jo ne nivelin e duhur profesional dhe me etikë zyrtare, thene me shqip, mentaliteti i vjeter i shfrytezimit të postit e te tjera e te tjera, qe mund te perbejne nje liste edhe me te gjate, nese do t’i radhisnim te gjitha.

Megjithate, ne kushtet kur te gjithe ndjehemi te sfiduar per te permbushur standartet qe shoqëria dhe shteti yne ka marre persiper si detyrim perballe vetvetes dhe bashkesise nderkombetare, me optimizem konstatoj se e pergjithshmja eshte pozitive. Pra ne ndjejme se mund te punojme duke permiresuar edhe veten, por në radhë të parë administraten. Ne fund te fundit, motori qe shtyn para reformat jane burimet njerezore, cilesia e te cilave lipset te vije gjithmone ne rritje.

Pyetje: Një nga çështjet më të bujshme që ka prekur opinionin publik shqiptar janë keqtrajtimet e emigrantëve shqiptarë në komisariatet e policisë në Greqi. Cili është reagimi i Avokatit të Popullit në Shqipëri dhe a ka filluar ndonjë hetim të këtij rasti?

Pergjigje: Reagimi yne publik ka qene i menjehershem, pra qysh te nesermen e shfaqjes se asaj videoje dhe ne vazhdim. Ne thelb kemi denoncuar brutalitetin e asaj skene, duke kujtuar edhe faktin se nje rast i tille mund te jete vetem maja e ajsbergut. Referuar rasteve te dhunes policore greke ndaj shqiptare, mund te them se kjo ka qene teme debati dhe diskutimesh mes nesh dhe homologut grek, si ne takimet dypaleshe, ashtu edhe ne tryezat rajonale dhe me gjere. Kete do ta bejme edhe ne te ardhmen. Sidoqofte, lidhur me rastin konkret, mund te them se tashme drejtesia greke eshte investuar, dhe ne keto kushte ka pak hapesire qe ne te kerkojme edhe investimin e homologut tone ne Greqi.

Nese flasim per raste te veçanta, me i fundit eshte ai i shtetasit 18 vjeçar Kamber Beshiri nga komuna Cukalat Berat i qelluar me arme zjarri nga pjesetare te policise ushtarake greke.

Pas berjes publike ne media, nga ana jone ngjarja u vleresua dhe filloi ndjekja me iniciative. Nga ndjekja e ketij rasti jemi te informuar se organet tona te policise kane marre takim me autoritetet e policise greke te Janines, te cilet i kane informuar se ngjarja e ndodhur ne token greke po ndiqet edhe nga autoritete e drejtesise greke te cilet kane filluar çeshtje penale.

Ne vijim dhe ne varesi dhe te dhenies se pelqimit nga i demtuar, ne do te bashkepunojme me Ombudsmanin  e Greqise per t’u interesuar prane organeve te drejtesise greke per mbarevajtjen e procesit penal te filluar ne kete rast.

Pyetje: Ditët e fundit qindra mijëra shqiptarë nga Çamëria marshuan përgjatë kufirit grek në një protestë paqësore. Në institucionin e Avokatit të Popullit a ka patur ankesa nga çamët për largim nga trojet e tyre?

Pergjigje: Lidhur me aktivitetin qe ju permendni, mund te them se kam marre pjese shpirterisht ne gjithe kete performance sa njerezore, aq edhe patriotike. Por le te qendrojme tek thelbi i ketij problemi, me te cilin ne jemi marre qysh ne fillimet e veprimtarise tone e ne vazhdimesi. Si jurist e kam shprehur mendimin tim qysh vitin e kaluar, kur nje vendim i  Gjykates se Kasacionit te Greqise, la ne fuqi vendimin e Gjykates se Selanikut, qe nuk i njihte te drejten mbi pronen nje shtetasi grek me origjine shqiptare (çam).

Duke patur parasysh se ky vendim gjyqsor do te perbëjë precedentin per te mohuar kerkesat e shqiptarëve e në veçanti të popullsise çame, e cila kerkon njohjen dhe gezimin real te pronave te tyre, per te cilat kane dokumente origjinale dhe te ligjshme, çdo justifikim i gjykatave greke se keta persona “kane mbi 20 vjet qe nuk jane interesuar per pronen e tyre” e kam cilesuar fals dhe spekulativ.

Jo vetëm me kete rast, por prej kohësh u kam sugjeruar autoriteteve shqiptare te vene sa me shpejt ne veprim te drejten e parashikuar nga neni 33 i Konventes Evropiane per te Drejtat e Njeriut dhe Lirite Themelore, qe thote: “Çdo Pale e Larte Kontraktuese mund t’i drejtohet Gjykates Europiane të të Drejtave të Njeriut në Strasburg, per çdo shkelje te dispozitave te Konventes e te protokolleve te saj, per te cilat mendon se ka faj nje Pale e Larte Kontraktuese”. Ne kete situate, kur shqiptareve qe u jane sekuestruar pronat ne Greqi, qofshin çame ose jo, dhe ata nuk i gezojne ato si pronare te ligjshem, duhet nje gjykate ndekombetare si ajo e Strasburgut apo Gjykate Arbitrazhi qe ta zgjidhe kete çeshtje, e cila për hir të vërtetës duhet thënë se është një shkak që tensionon herë pas here marredheniet shqiptaro-greke. Kur individët nuk e arrijnë dot ta çojnë çështjen në këtë Gjykatë, del si detyrë për shtetin shqiptar që të bëjë këtë gjë.

Pyetje: A ka ndryshuar natyra e ankesave vitet e fundit krahasuar me kohën kur Avokati i Popullit nisi punën në vitin 2000?

Pergjigje: Nuk do te thoja ka ndryshuar, por eshte pasuruar. Pra problematika e rasteve ka ardhur duke u shtuar dhe perfshin te gjitha institucionet shqiptare, ne nivel lokal dhe qendror. Pra veç ankesave tradicionale për moszbatimin e vendimeve gjyqësore, zvarritjeve për proçeset gjyqësore, për policinë, për prokurorinë, për ndërtimet pa leje, moszbatimin e të drejtës së informimit etj, kryesisht ne jemi munduar te priorizojme permiresimin e punes ne disa sektore qe ofrojne sherbime publike. Vetem sherbimet e KESH-it sikur te marrim, problematika shfaqet qysh me faturimin e parregullt, mungesen e kompensimit te drejte ne raste demtimesh, çmimin e energjise, diskriminimin midis shtresave te ndryshme sociale, problemet me koncesionet e HEC-eve te vogla, e deri tek simptoma e perbashket e te gjitha fushave te tjera te administrates publike, pikerisht ajo qe lidhet me largimet nga puna te punonjesve. E njejta gje mund te thuhet edhe per sektore te tjere si sherbimet e Albtelekomit, ujesjellesit, sherbimet e transportit rrugor e keshtu me radhe. Kemi planifikuar të përqëndrohemi më tepër tek të drejtat e konsimatorit, të drejtat e fëmijëve, përfitimet nga pensionet etj.

Pyetje: Si e konsideroni gjendjen në burgje dhe në ato të paraburgimeve?

Pergjigje: Problematika e ankesave te te burgosurve dhe te paraburgosurve ka patur te beje me mospajtimin e tyre me vendimet e gjykatave, me keqtrajtimet e tyre ne raste te veçanta, me kushtet e veshtira te ambjenteve, me transferimet e parregullta nga njeri burg ne tjetrin, me lejet dhe shperblimet e tyre e deri edhe me problemet e takimeve te tyre me familjet.

Avokati i Popullit ka patur nje bashkepunim te mire me Ministrine e Drejtesise dhe me te gjitha institucionet e ekzekutimit te vendimeve penale me burgim. Ndersa marredheniet me Drejtorine e Pergjithshme te Burgjeve vitin e fundit lene per te deshiruar. Per hir te se vertetes, duhet te them se gjendja e këtyre personave ka ardhur duke u permiresuar nga viti ne vit, por ende kushtet per trajtimin e te denuarve dhe te paraburgosurve nuk jane brenda gjithë standarteve te kerkuara sipas legjislacionit shqiptar per sistemin e burgjeve. Vetem mbipopullimin sikur te marrim si problem, kjo do te mjaftonte per te komprometuar tere ato masa qe jane marre per te permiresuar sistemin ne teresi.

          Me miratimin e të drejtës së Avokatit të Popullit për të bërë inspektime në burgje pa autorizim, është krijuar një mundësi shumë më efektive për mbrojtjen e të drejtave dhe lirive të të denuarve. Praktika e inspektimeve do të bëhet më e shpeshtë në të ardhmen.

Pyetje: Gjatë këtyre viteve në detyrë, të cilat janë shkeljet më të shpeshta që ju keni hasur si nga Administrata Shtetërore, ashtu edhe nga bizneset private?

Pergjigje: Vete problematika e trajtuar nga Avokati i Popullit perputhet pikerisht edhe me shkeljet, pasi ne me shkeljet e te drejtave merremi. Natyrisht qe nuk mund te jete kjo interviste vendi per te numeruar shkeljet. Po te ndalesha tek shkaku kryesor i ketyre shkeljeve, do te thoja se jane moskuptimi dhe moszbatimi si duhet i dy ligjeve, te cilat une i kam cilesuar se duhet te jene busulla e çdo zyrtari publik. Ato jane Ligji per te Drejten e Informimit dhe Kodi i Procedurave Administrative. Theksoj se  zbatimi i këtyre dy ligjeve do të bëjë që të ndryshohet mentaliteti i nepunesit shqiptar. E them kete, sepse shume here, te drejtat e qytetareve shkelen si pasoje e etikes joprofesionale te zyrtarit, pasuar kjo edhe me injorancen e tij ne fushen e ligjit. Kjo vlen si per marredheniet brenda sektorit shteteror, ashtu edhe per ato qe i takojne sektorit privat, pavaresisht se tek ky i fundit ne nuk legjitimohemi per te nderhyre.

Pyetje: Çfare mund te thoni si mesazh te fundit në kete interviste, z. Dobjani?

Pergjigje: Duke u munduar te ndikojme sa me mire ne performancen qeverisese te administrates publike, do te kerkoja njohjen sa me mire dhe zbatimin pa lëshime të ligjeve, nga gjithë administrata publike dhe minimalisht nga juristet qe punojne ne tere rrjetin e saj ne shkalle vendi. Dhe po kaq do te kerkoja qe zeri i tyre te degjohet dhe merret me shume ne konsiderate nga drejtuesit. Per te perparuar dhe arritur standartet qe kerkon integrimi evropjan, nuk mjafton vetem deshira e mire, pasuar me oportunitetin ndaj veprimtarisë së shefave. Nese kjo deshire e mire nuk perputhet me nje nivel te larte dijesh dhe informacioni, pasojat jane po aq negative, ne mos me shume, se ato te shkaktuara nga mosdashja dhe poshtersia, te marra sebashku. E rëndësishme tani është që të gjithë bashkë të punojmë për të parandaluar apo minimalizuar fenomenet negative që na pengojnë të ngjitemi më lart, që janë korrupsioni, krimi i organizuar, trafiqet si dhe të plotësojmë të gjitha standartet për zgjedhje të lira e të ndershme që përmbëjnë themelin e legjitimitetit të çdo pushteti.