FJALA E AVOKATIT TE POPULLIT, Z. ERMIR DOBJANI NE TRYEZEN E PUNES ME TEME:

“PERMIRESIMI I CILESISE SE ZBATIMIT TE KONVENTES EVROPIANE TE TE DREJTAVE TE NJERIUT, NEPERMJET ZGJERIMIT TE BASHKEPUNIMIT NDERMJET INSTITUCIONEVE VENDASE”

Tirane, 27 Shtator 2007

“Roli i Avokatit të Popullit në procesin e ndërgjegjësimit lidhur me KEDNJ dhe mekanizmin e saj”

Të nderuar pjesëmarrës,

Duke falenderuar Këshillin e Europës dhe Qeverinë Shqiptare, nëpërmjet Ministrisë së Puneve te Jashtme, që kanë organizuar këtë tryezë lidhur me përmirësimin e cilësisë së zbatimit të Konventës Europiane te te Drejtave te Njeriut, nëpërmjet zgjerimit të bashkëpunimit ndërmjet institucioneve vendase dhe mundësinë për të folur para këtij auditori, më lejoni të paraqes shkurtimisht disa mendime në emër të Institucionit të Avokatit të Popullit për këtë çështje.

Institucioni i Avokatit të Popullit, gjatë veprimtarisë së tij, në mbrojtje të të drejtave dhe lirive të individit, ka patur si qëllim faktin që kjo veprimtari, jo vetëm të jetë në përputhje me ligjet, por niveli i mbrojtjes të të drejtave të njeriut të arrijë ato standarte të kërkuara nga aktet ndërkombëtare të ratifikuara nga vendi ynë. Kjo është pasqyruar jo vetëm gjatë shqyrtimit të ankesave konkrete dhe në përmbajtjen e rekomandimeve të drejtuara Institucioneve, por dhe në trajtimin e rasteve ex officio.

          Parë nga aspekti më pragmatik, qysh në fillim të vitit 2000, Avokati i Popullit, u ka kërkuar interlokutorëve të tij pranë Këshillit të Evropes, trajnimin e avokatëve shqiptarë, për t’i aftësuar ata në drejtim të dërgimit të çështjeve pranë Gjykatës së të Drejtave të Njeriut në Strasburg. Për hir të faktit, duhet thënë se ky interesim gjeti jehonë pozitive dhe vetëm gjatë viteve 2001-2002, janë kryer një sërë trajnimesh në këtë fushë, me mbështetjen financiare të Këshillit të Evropes. Si rrjedhojë, janë rritur ankesat nga Shqipëria, pra shqiptarët janë bërë me të ndërgjegjshëm për të bërë më të përgjegjshëm shtetin e tyre.

          Avokati i Popullit ka kërkuar dhe është interesuar që pjesë nga jurisprudenca e Gjykatës së Strasburgut të gjejë pasqyrim edhe në gjuhën shqipe, diçka që eshtë realizuar dhe për këtë ne falenderojmë edhe angazhimin konkret të juristëve shqiptarë si dhe kontributin financiar përsëri të Këshillit të Evropes.

          Në vitin 2003, Avokati i Popullit realizon botimin e një përmbledhjeje të akteve ndërkombëtare, modalitetesh, Konventën Evropiane të të Drejtave të Njeriut dhe Lirive Themelore, deri edhe modularin përkatës për mënyrën se si mund t’i drejtohesh Gjykatës së Strasburgut. Ky botim ka qenë i qëllimuar për të burgosurit shqiptarë që vuajnë dënimin jashtë vendit, dhe rreth 4000 kopje të tij janë shpërndarë nëpër burgje në shtete të ndryshme të Evropës. Një botim i tillë u realizua edhe ditët e fundit, në ndihmë të të burgosurve që vuajnë dënimin brenda vendit.

           Në raportet vjetore të Avokatit të Popullit kemi ngritur nevojën e zbatimit të dispozitave të Konventës (neni6), sidomos për mënjanimin e zvarritjeve të dhënies së vendimeve nga Gjykatat dhe për ekzekutimin e vendimeve të formës së prerë. Në të gjitha rekomandimet e Avokatit të Popullit drejtuar Qeverisë, Zyrës së Përmbarimit, Gjykatave, Avokati i Popullit ka theksuar nevojën e zbatimit të dispozitave të konventës si dhe pasojat që rrjedhin nga moszbatimi i saj.

Në vitin 2000, Avokati i Popullit ka realizuar një studim i cili ka patur si qëllim të evidentojë faktin se cilat janë aktet ndërkombëtare të nënshkruara nga organet përkatëse (Presidenti, Qeveria, Ministrat etj.), sa prej tyre janë ratifikuar, kur ka qenë i domosdoshëm ky ratifikim dhe cilat prej akteve të ratifikuara (apo të hyra në fuqi pas nënshkrimit) janë botuar në Fletoren Zyrtare.

Ky fakt eshtë evidentuar pasi, rëndesia qe paraqesin aktet ndërkombëtare të ratifikuara nga vendi ynë në raport me të drejtën e brendshme, reflektohet në nenin 122 të Kushtetutës tonë. Pra botimi i tekstit zyrtar të aktit ndërkombëtar të ratifikuar, është:

së pari: një detyrim kushtetutës pasi këto akte nuk mund të jenë apriori pjesë e sistemit të brendshëm juridik të vendit dhe,

së dyti: theksojmë se është e rëndësishme që përmbajtja e këtyre akteve duhet t’i bëhet e njohur organeve, që e kanë për detyrë që t’i zbatojnë ato.

Nga praktika e deritanishme ka rezultuar se, me miratimin e Kushtetutës, në vitin 1998, nga ana e Qendrës së Publikimeve Zyrtare eshtë realizuar, pothuajse për të gjitha aktet e ratifikuara pas miratimit të Kushtetutës, botimi në Fletoren Zyrtare i tekstit zyrtar të aktit. Por nisur nga fakti se, para miratimit të Kushtetutës, numri i konventave të ratifikuara nga vendi ynë ka qenë i madh, del si domosdoshmëri botimi i teksteve në shqip të këtyre konventave.

Pa anashkaluar rëndësinë që paraqesin të gjithë aktet ndërkombëtare të ratifikuara nga vendi ynë, kemi konstatuar se mungesa e një botimi zyrtar të tekstit të Konventës Europiane për të Drejtat e Njeriut apo dhe të Konventave të tjera të rëndësishme të Organizatës së Kombeve të Bashkuara për të cilat shteti ynë është në proces raportimi, është një nga shkaqet e konstatimit të shkeljeve të të drejtave të njeriut të garantuara nga këto konventa.

Në përfundim të këtij studimi i kemi sugjeruar Ministrisë së Punëve të Jashtme dhe Ministrisë së Drejtësisë:

1.     Krijimin e një praktike efiçente, në bashkëpunim me Drejtorinë e Marrëveshjeve Ndërkombëtare dhe Marrëdhënieve Juridiksionale pranë Ministrisë së Drejtësisë, në lidhje me realizimin e përkthimeve zyrtare të akteve ndërkombëtare të përgatitura për miratim nga ana e organeve kompetente.

2.     Realizimin e botimit në gjuhën shqipe të  teksteve të konventave dhe marrëveshjeve të ratifikuara nga vendi ynë, teksti i të cilave nuk është botuar në Fletoren Zyrtare, për të realizuar njohjen me tekstin e këtyre akteve nga të gjithe organet të cilat janë të detyruara t’i zbatojnë ato.

Të nderuar pjësëmarrës,

Sipas nenit 30 të Ligjit “Për Avokatin e Popullit”, Avokati i Popullit, në bashkëpunim me Organizatat joqeveritare, organizon, të paktën një herë në vit veprimtari kombëtare për gjendjen e të drejtave dhe lirive të njeriut në Republikën e Shqipërisë.

Në zbatim të këtij detyrimi, janë zhvilluar disa të tilla, problematika e të cilave ka proliferuar në ato dispozita që gjejnë shprehje në aktet ndërkombëtare dhe konkretisht edhe në Konventën Europiane për të Drejtat e Njeriut.

Kështu në vitin 2001, u zhvillua Konferenca Kombëtare “Shteti dhe Shoqëria Civile në Mbrojtje të së Drejtës së Jetës”.

Në vitin 2002, tema e Konferencës ka qenë “E drejta e informimit”, si një nga të drejtat themelore e parashikuar dhe Konventën Europiane të Drejtave të Njeriut.

Ndërsa në vitin  2003, objekt i Konferencës Kombëtare ka qenë  “Ekzekutimi i vendimeve gjyqësore të formës së prerë në mbrojtje të të drejtave të individëve”.

Duke patur parasysh kërkesat e Konventës Europiane të të Drejtave të Njeriut dhe në veçanti njohjen qe i bën kjo Konventë ekzekutimit të vendimeve gjyqësore, përfshirë dhe afatet e ekzekutimit, trajtimi i kësaj çështjeje (ekzekutimit të vendimeve) duhet të konsiderohet si një pjesë integrale e të drejtës për të patur një proçes gjyqësor të paanshëm, ashtu siç parashikohet nga neni 6 i Konventës.

          Një vend shumë të rëndësishëm në Rekomandimet e Avokatit të Popullit e zë referimi në Konventën Europiane të të Drejtave të Njeriut. Konkretisht e Drejta e Pronës eshtë një nga të drejtat themelore të parashikuara në Konventë. Ndërhyrjet tona Institucionale në drejtim të mbrojtjes së kësaj të drejte nuk kanë qenë vetëm si pasojë e trajtimit të rasteve konkrete, por janë fokusuar kryesisht në drejtim të legjislacionit, i cili duhet të garantojë të drejtën e pronës. Duke parë rëndësinë që paraqet garantimi i kësaj të drejtë, Institucioni ynë i është drejtuar Gjykatës Kushtetuese me kërkesë për shfuqizimin si antikushtetues të një prej vendimeve të Këshillit të Ministrave që cënonte të drejtën e pronës.

          Në të njëjtën kohë, në shqyrtimin e rasteve të keqtrajtimit të individëve nga ana e punonjësve të policisë, Institucioni ynë ka patur parasysh parashikimin e bërë në Konventën për Parandalimin e Torturës.          Një drejtim tjetër ku Konventa dhe Jurisprudenca e Gjykatës së Strasburgut eshtë bërë pjesë e rëndesishme, janë kërkesat e Avokatit të Popullit drejtuar Gjykatës Kushtetuese për shfuqizimin si antikushtetues të disa akteve ligjore e nënligjore për shkak të papajtueshmërisë së tyre me standartet e të drejtave të njeriut të garantuara nga Konventa Europiane e të drejtave të njeriut. Përmendim këtu kërkesën për shfuqizimin e disa vendimeve të Këshillit të Ministrave “Për nepotizimin në administratën publike” apo dhe kërkesën për shfuqizimin e një ligji i cili cënonte pavarësinë e Institucioneve të pavarura kushtetuese.

          Në përfundim përmendim se veprimtaria ndërgjegjësuese e Institucionit tonë është fokusuar gjithashtu në drejtim të trajnimit të stafit të Avokatit të Popullit lidhur me të drejtat e garantuara nga Konventa dhe në të njejtën kohe nga ana jonë eshtë realizuar një fushatë sensibilizimi në drejtim të veprimtarisë së Institucionit të Avokatit të Popullit në mbrojtje të të drejtave dhe lirive.

          Përfundimisht, të ndërgjegjshëm se ka akoma shumë punë për të bërë dhe për të qenë më ndikues në përmirësimin e mirëqeverisjes në vend, Avokati i Popullit shpreh gadishmërinë e tij për të ndërvepruar me konstruktivitet me çdo ekip qeverisës të rradhës.

Faleminderit.