Tiranë, më 25/06/2004

FJALA E AVOKATIT TE POPULLIT, Z. ERMIR DOBJANI, NE KONFERENCEN E 3-TE KOMBETARE ME TEME "BESIMI PUBLIK - SFIDE PER POLICINE"

 - Organizuar nga Instituti per Demokraci dhe Ndermjetesim ne bashkepunim me Ministrine e Rendit Publik dhe Drejtorine e Pergjithshme te Policise se Shtetit -

Të nderuar pjesëmarrës.

Tema qe po diskutohet ne kete konference eshte e gjetur dhe meriton perkushtim nga te gjithe diskutantet dhe veçanerisht nga vete punonjesit e policise te te gjitha roleve. Përgëzoj Institutin për Demokraci dhe Ndërmjetësim për këtë konferencë dhe vlerësoj aktivitetin e tij në këtë fushë.

Bashkepunimi dhe vendosja e marredhenieve te mirebesimit me publikun eshte nje detyre ligjore e Policise (e parashikuar ne nenin 57 te ligjit nr. 8555, date 25.11.1999 “Per Policine e Shtetit”). Bashkepunimi dhe keto marredhenie mund te jene efikase ne realizimin e misionit te saj ligjor, vetem neqoftese policia do te jete e besueshme ne publik dhe nga publiku.

Besimi publik vendoset vetem duke zbatuar ligjet, duke bere pune me perkushtim, me korrektese, me ndershmeri e thjeshtesi ne detyre nga punonjesit e policise.

Ndoshta per ndonje mund te tingelloje e vjeter shprehja se suksesi i organeve te rendit qendron tek mbeshtetja dhe lidhja e tyre me popullin. Kemi mendimin se kjo shprehje apo ky parim pune ka vlera aktuale, sepse komuniteti eshte shume here me i madh se sa numri i policeve.

Ne kushtet kur mprehtesia e kriminalitetit per disa figura te veprave penale eshte rritur, kur ka elemente apo ka filluar krimi i organizuar dhe kur ka vrases me pagese, besimi publik i Policise ngelet nje sfide e saj. Per ta realizuar kete sfide, ajo duhet te punoje shume e me kujdes.

Shume nga krimet behen ne publik dhe hapur dhe te tjera krime behen te kamufluara. Qytetare te shumte per shkaqe e rrethana te ndryshme mesojne fakte e informacione, te cilat nuk mund t’i thone gjithmone hapur. Kjo heshtje vjen nga shkaqe te ndryshme, midis te cilave si me te rendesishmen mund te permendim edhe faktin se qytetaret nuk e kane krijuar besimin tek policia ne teresi dhe tek punonjesit e policise qe sherbejne ne zonen e tyre ne veçanti. Kuptohet se nje qytetar i ndershem nuk do te bashkepunoje me policine kur shikon se policet me uniforme hane e pine me persona problematike ne komunitet apo kur me pas personat e kallezuar hakmerren ndaj tyre.

Nga ankesat e qytetareve te ndryshem te ardhura tek Avokati i Popullit per shkelje te te drejtave te tyre ligjore nga punonjesit e policise shprehet humbja e besimit te ankuesve tek Policia. Disa nga veprimet e punonjesve te policise qe sjellin humbjen e besimit publik te saj mund te permendim:

- Veprimet korruptive, marje mite, ne kembim te berjes se leshimeve ne kundershtim me ligjin.

- Kontrollet e paligjeshme te banesave, te lokaleve te qytetareve apo edhe kontrolli fizik i tyre padrejtesisht.

- Keqtrajtimet e qytetareve ne ambjentet e policise dhe perdorimi i dhunes ose edhe i forces pa qene kushtet ligjore. Por ka edhe me keq, ka edhe raste keqtrajtimi te qytetareve, te cilet i kane shkuar ne ndihme policise.

- Shoqerime ne polici pa qene shkaqet ligjore.

- Bllokimi i automjeteve ose i sendeve te ndryshme te qytetareve,

 pa shkaqe ligjore dhe pa mbajtur dokumentacion perkates.

- Mosmbajtja apo mosndjekja e kallezimeve, ankesave apo kerkesave te qytetareve.

- Moslejimi ne polici i avokateve per mbrojtjen e personave te arrestuar, ndaluar apo shoqeruar.

- Mosshperblimi  apo mosdemshperblimi material e financiar i qytetareve, te cilet duke e ndihmuar apo u vene ne sherbim te Policise jane demtuar dhe nuk jane trajtuar prej saj ne menyre ligjore. Disa nga këto veprime ose mosveprime i përmendi edhe Ministri i Rendit në fjalën e tij.

Per shkeljet e permendura me siper, nga ana jone eshte nderhyre rast pas rasti duke bere rekomandime perkatese, te cilat ne shumicen e rasteve jane pranuar, duke rivendosur ne vend te drejtat e shkelura. Ne disa raste ndaj autoreve te shkeljeve eshte kerkuar dhenia e masave disiplinore. Kur shkeljet e kryera kane qene te renda dhe permbajne elemente te figurave te veprave penale i eshte rekomanduar organit te prokurorise fillimi i ndjekjes penale ndaj autoreve perkates. Megjithate ka edhe raste te tjera qe ka patur zvarritje per zbatimin e rekomandimeve te Avokatit te Popullit si nga Drejtorite e Policise ne Qarqe, nga Drejtoria e Pergjithshme e Policise dhe nga Ministria e Rendit Publik. Natyrisht Policia Shqiptare ka bërë hapa pozitiv dhe ka edhe mjaft arritje. Por edhe të metat do t’i themi.

Shkelja e te drejtave dhe lirive themelore te shtetasve nga punonjes te veçante policie, humb besimin e te demtuareve tek punonjesi i policise qe kryen shkeljen. Ndersa ne rastet kur ndaj ketyre shkeljeve ligjore, qendrohet indiferent apo nuk reagohet nga instancat eprore te policise, atehere humbja e besimit rritet, jo vetem tek personi i demtuar, por edhe me gjere, tek personat qe kane dijeni per shkeljen konkrete. Por ne keto raste humbja e besimit rritet jo me vetem ndaj atij punonjesi policie qe ka bere shkeljen, por edhe ndaj eproreve te tij, pra humbet besimi edhe tek institucioni i Policise ne teresi. E kunderta ndodh ne rastet kur ndaj shkeljes se kryer mbahet qendrim ligjor dhe objektiv nga instancat eprore, rritet besimi i te demtuarit dhe publikut ne teresi, pavaresisht nga shkelja e bere.

Humbja e besimit te publikut ndodh edhe kur publiku shikon dhe degjon, se figura te rendesishme te Policise se Shtetit, si drejtore apo shefa komisariati çdo dite shkarkohen nga detyra, perjashtohen nga Policia apo kallzohen per ndjekje penale ne emer te luftes kunder korrupsionit apo reformave brenda rendit. Avokati i Popullit nuk i merr dhe nuk do t’i marre ne mbrojtje keta elemente. Veçse nuk mund te mos konstatojme se keto veprime behen pa transparence dhe jo gjithmone ne perputhje me proçedurat ligjore dhe standartet themelore te respektimit te te drejtave te njeriut, ku me primari eshte ai, qe personit te akuzuar duhet me pare t’i behen te njohura akuzat dhe shkeljet dhe te degjohet para se t’i komunikohet masa disiplinore. Edhe shkarkimet nga detyra te drejtuesve te Policise pa mbushur gjashte muaj ne vendin e punes nuk mund te ndikojne ne rritjen e besimit publik. Edhe ne se ato behen te drejta per shkak te shkeljeve ligjore apo te Kodit Etik, perseri ka vend per kritika, sepse personat e tille nuk jane studjuar mire para emerimit ne detyre. Gjithashtu, kjo eshte edhe nje tregues i faktit se emerimet ne detyra te punonjesve te policise nuk behen gjithmone mbi baze te kritereve ligjore, profesionale e morale njekohesisht. Kur shpreh këto mendime, kam parasysh veprimtarinë rreth 5 vjeçare dhe jo vetëm atë të vitit të fundit.

Po keshtu si rrjedhoje, kreret e Policise nuk ka pse te revoltohen pastaj kur punonjesit e Policise perdorin te drejten e fjales se lire dhe shprehen ne media per punen e tyre dhe masat e marra. Ministria e Rendit Publik nuk mund te mbaje ne fuqi urdherin qe punonjesit e policise te mos shprehen ne Media per te mbrojtur te drejtat e tyre.

Edhe e drejta per t’u organizuar ne sindikata per policet shqiptare eshte nje e drejte e ligjshme, e njohur nga Kushtetuta jone e konkretisht nga neni 50 i saj, ku thuhet se: “Te punesuarit kane te drejte te bashkohen lirisht ne organizata sindikale per mbrojtjen e intersave te tyre te punes”, si dhe nga konventat nderkombetare. Por eshte e rendesishme te theksojme edhe faktin se ligji “Per Policine e Shtetit” nuk e ndalon kete te drejte. Policia e Shtetit ka treguar me raste konkrete qe di te qendroje larg politikes, prandaj frika e instrumentalizimit te sindikates se policise nga politika besoj se nuk qendron.

Ju faleminderit per vemendjen,

                                                                               AVOKATI  I  POPULLIT

   Ermir  DOBJANI