Tiranë, më 15/12/2005

FJALA E AVOKATIT TE POPULLIT, Z. ERMIR DOBJANI,

NE HAPJE TE KONFERENCES KOMBETARE ME TEME:

“TE GJITHE SE BASHKU NE MBROJTJE TE 

TE DREJTAVE TE FEMIJEVE”

E nderuara Znj. Kryetare e Kuvendit të Shqipërisë

Të nderuar zotërinj Ministra, deputete, anetare te Trupit

Diplomatik, të ftuar nga Kosova, Maqedonia dhe Greqia.

Të nderuar bashkëorganizatorë, Zyra e UNICEF-it, Save the

Children dhe pjesëmarrës në këtë konferencë.

            Zonja dhe Zotërinj,

Perballe realitetit te gjendjes së shumices se femijeve ne bote, fjalia hyrëse e “Deklaratës së të drejtave të Fëmijës” shpallur nga Asambleja e Organizatës së Kombeve të Bashkuara në vitin 1959   "Njerëzimi duhet t’u japë fëmijëve atë ç’ka ai ka më të mire”, vlerësohet si e pa realizuar. Po ashtu edhe parimi i Konventes se OKB-së “Mbi te drejtat e Femijeve”  se eshte Interesi me i larte i femijes ai që duhet patur parasysh mbi të gjitha. Neni 54 i Kushtetutes sone garanton te drejten e femijeve te kene nje mbrojtje te vecante nga shteti. Si rrjedhojë të gjitha institucionet publike, te mbrojtjes sociale, gjykatat dhe autoritetet administrative ne vendimet e tyre duhet te kene parasysh gjithmone si interesin me te larte atë te femijes.

Shqiperia e ka ratifikuar Konventen e OKB-së më 28 Shkurt te vitit 1992. Qe atehere shume sfida kane rezultuar per Parlamentin, Qeverine, Institucionet e tjera shqiptare dhe shoqerine civile sepse femijet kane nevoja te posaçme dhe si rrjedhojë si individe ata kane statusin e tyre. Ata nuk jane produkt i shtetit apo për gjithçka nuk janë vetëm në posedim te prinderve te tyre. Per kete arsye, ne e kemi per detyre qe t’i njohim kerkesat dhe te drejtat e tyre, si te drejta te individeve te veçante. Femijet e fillojne jeten ne varesi dhe shkojne drejt pavaresise me ndihmen e te rriturve. Pikerisht kjo lloj varesie i ben ata me te ndjeshem, me te ndikuar se te rriturit nga kushtet ne te cilat jetojne, sidomos kur në vend që t’u ofrohet kujdes, ushqim i mjaftueshëm, edukim dhe perkëdheli,  u ofrohet varferi, ndotje ambjenti, punë e detyruar apo çdo lloj tjeter privacioni. Femijet i ndjejne me shume, si per mire, ashtu dhe per keq, pasojat e veprimeve ose mosveprimeve te qeverisjes. Pothuajse  çdo ligj apo çdo vendim i qeverise, ne cdo fushe, ndikon tek femijet ne menyre direkte apo indirekte. Me siguri mund te themi se gjendja e femijeve, e edukimit dhe shendetit të tyre eshte nje barometer matës i saktë i ndryshimeve social ekonomike ne çdo shtet.

Te nderuar zonja dhe zoterinj,

          Ndryshimet e ndodhura ne vendin tone ne vitet e tranzicionit, kane rritur ne menyre te dukshme rreziqet me te cilat ballafaqohen femijet dhe familjet e tyre. Nen ndikimin e dukurive sociale te tilla si emigracioni, urbanizimi i pakontrolluar, varferia dhe papunesia, dezintegrimi i familjes dhe divorcet, etj, konstatohet tendenca e rritjes se numrit të shkeljeve të të drejtave te femijeve. Keqtrajtimi i femijeve eshte sot nje nder problemet me te mprehta me te cilat ballafaqohet shoqeria shqiptare. Gjithnje e me teper po behet i pranishem realiteti i hidhur i keqtrajtimit te femijeve ne forma te ndryshme brenda dhe jashte familjes, duke filluar nga rrahjet deri tek vrasjet apo vetvrasjet.

Eshtë e pranishme nje forme e ashpër diskriminimi per shkak te prinderve, vrasjet për shkak te gjakmarrjes dhe hakmarrjes, të cilat sjellin si pasojë, përveç të tjerash ngujimin e shumë fëmijëve në “burgun shtëpiak” dhe braktisjen e shkollës. Gjendja siç dihet paraqitet e vështirë në rrethet e veriut të vendit. S’ka rendesi ne se numri i tyre ulet apo rritet, sipas interesit te OJQ-ve qe i numerojnë. E rendesishme eshte se shteti shqiptar, te gjithe ne, nuk nderohemi dhe nuk duhet të na zërë gjumi derisa edhe nje femije i vetem do te vazhdoje te mos shkoje ne shkolle per shkak te ngujimit. Ne kemi bere mire qe kemi ngritur zerin per zbardhjen e fatit te rreth 500 femijeve qe jane “zhdukur” nga Qendra Agia Varvara e Athines; qe çdo dite e me teper po forcojme kufirin per te luftuar dhe parandaluar çdo trafik ne pergjithesi dhe trafikun e femijeve ne veçanti. Por te gjithe ne duhet të shohim “brenda kufirit”, tek Ura e Lanes apo para vete hotelit ku po bejme konferencen, ku femijet lypin, lajne xhamat e makinave apo detyrohen nga trafikante apo tutore, qe mund te jene edhe familjare te tyre, qe te shtrihen për të lypur ne trotuaret me uje apo te dalin lakuriq. Avokati i Popullit, policia, organizatat jo qeveritare, nuk duhet te hezitojne te veprojne, t’i mbledhin, t’i evidentojne, t’i hiqet e drejta prinderore cilitdo qe e keqperdoron dhe, femije te tille te sistemohen ne shtepi kujdesi apo në jetimore. Nuk mund te leme pa permendur ketu rastet, kur teksa femija pret te takohet me njerin nga prinderit e divorcuar, vihet perballe nje ekzekutimi te detyrueshem, ku pozitat e policit dhe te permbaruesit nuk dallohen. Reforma e Drejtësisë për të miturit në Shqipëri që ka filluar Ministria e Drejtësisë në bashkëpunim me Komisionin Europian, Unicefin dhe Sidën është një projekt që pritet të jape mjaft efekte pozitive. Nëse shpejt do arrihet të ndërtohet një burg i posaçëm dhe qendër e veçantë riedukimi për të miturit që kryejnë vepra penale, them se kjo Reformë është e plotë.

I bejme thirrje gjithe Mediave, te cilat kane nje merite te madhe per thellimin e nivelit te demokracise ne Shqiperi, qe ta shohin me sy kritik pasqyrimin e femijeve ne “kroniken e zeze”. Nje femije  psikologjikisht i dobet mund te shkaktoje vetvrasje “edhe per t’u bere i njohur”, ashtu si viktimat fëmijë të pasqyruara me mjaft publicitet ne Mediat tona. Në inspektimin qe bera para nje jave, ne oret e vona te nates, ne dy qendrat e fshatit SOS ku jane sistemuar adoleshente dhe te rinj deri 18 vjeç, ata m’u ankuan pse Media para dy javesh kishte pasqyruar identitetet e tyre per ngjarje te ndodhura nje vit me pare, gje qe kishte demtuar imazhin dhe marredheniet e tyre me shoket dhe shoqet e shkolles. 

Te ndjeshem nga kjo situate ne mbrojtje te drejtave te femijeve, Institucioni i Avokatit te Popullit, se pari, falenderon Parlamentin per ndryshimin e Ligjit nr.8454 date 04.02.1999 “Per Avokatin e Popullit” ne drejtim te inisiatives për hetimin e çeshtjeve qe kane te bejne me femijet, apo të dhënies të së drejtës së inspektimit ne çdo kohe per te verifikuar respektimin e te drejtave te femijeve ne çdo shtepi femije apo në çdo institucion tjeter ku ekziston mundesia e shkeljes se te drejtave te tyre. Ne te njejten kohe prane zyres sone funksionon Nenseksioni per te drejtat e femijeve, krijimi i te cilit eshte ediventuar si fakt mjaft i rendesishem, pas raportimit te pare te shtetit shqiptar lidhur me zbatimin e Konventes se OKB-se “Per te drejtat e femijes”. Ne falenderojme Agjensine Norvegjeze per Zhvillim (SIDA), si dhe Save the Children per projektin 3-vjeçar, ne perfundim te te cilit do te krijohet infrastruktura e nevojshme ligjore e materiale si dhe burimet njerezore, per te konkluduar nga Parlamenti ne se do te krijohet nje Ombudsman i veçante per femijet apo do te vazhdoje puna per mbrojtjen e femijeve brenda Institucionit te Avokatit te Popullit.

Te nderuar pjesemarres,

Synimi i kesaj konference nuk eshte thjesht pasqyrimi i arritjeve te organeve shteterore apo arritjeve te OJF-ve ne realizimin e synimit final te mbrojtjes se te drejtave te femijeve. Si drejtues i nje institucioni ne fokusin e veprimtarise te te cilit eshte mbrojtja e te drejtave te njeriut, deklaroj bindjen se te drejtat e femijeve duhet të qendrojne mbi interesat partiake dhe politikat e dites. Prandaj mendojmë se Strategjia kombëtare për të drejtat e fëmijëve, miratuar nga Qeveria Nano në maj 2005 mund të ndryshohet apo të pasurohet, por ajo duhet të implementohet nga Qeveria Demokrate dhe të përfshihet në përparësitë e saj. Politika më e mirë për fëmijët është mospolitizimi i tyre. Prandaj sipas Rekomandimit tonë në ndryshimet e pritshme të Kodit Zgjedhor duhet të sanksionohet ndalimi i pjesëmarrjes dhe aktivizimit të fëmijëve në fushatat zgjedhore. Mosdiskriminimi, interesi me i larte i femijes, e drejta per mbijetese dhe zhvillim, pjesemarrja e femijeve ne vendimet per jeten e tyre, duhet te jene guida udherrefyese ne veprimtarine e gjithsecilit prej nesh.

Disa nga drejtimet konkrete ku konferenca do te perqendrohet jane: politikat qeveritare ne drejtim te mbrojtjes se te drejtave te femijeve, problemet e punes se ndaluar te femijeve, e trafikimit te femijeve, të arsimit fillor te detyrueshem, etj; roli i OJF-ve per mbrojtjen e te drejtave te femijeve si dhe pervoja e Ombudmaneve te tjere ne mbrojtje te te drejtave te femijeve.

Per keto tema do te flitet ne tre sesionet nga perfaqesuesit e te gjithe partnereve te pranishem. Ju falenderoj per kontributet qe ju do te jepni ne kete Konference dhe shpreh besimin se do te vazhdojme te punojme bashke per realizimin e rekomandimeve dhe perfundimeve qe do te dalin nga Konferenca.

          Se fundmi, me lejoni te shpreh vendosmerine e Institucionit te Avokatit te Popullit ne mbrojtje te te drejtave te femijeve. Te gjithe ne kemi se çfare te reflektojme dhe te bashkepunojme per ndryshime cilesore ne drejtim te mbrojtjes se te drejtave te femijeve.

          Faleminderit dhe suksese te përbashkëta.