FJALA E AVOKATIT TE POPULLIT, Z. ERMIR DOBJANI, 

NË KONFERENCËN E MONITORIMIT TË STRATEGJISË KOMBËTARE PËR FËMIJËT

Tiranë, 13 korrik 2007

I nderuar Zoti Zëvendëskryeministër,

Të nderuar zotërinj ministra, zonja zëvendësministre e deputetë

Të nderuar bashkëorganizatorë, Zyra e UNICEF-it, Save the Children dhe pjesëmarrës në këtë konferencë.

Ju falenderoj per ftesen dhe mundesine per te folur para kesaj audience te nderuar per te paraqitur veprimtarine e Institucionit te Avokatit te Popullit per te zbatuar Strategjine Kombetare per Femijet. Eshtë kënaqësi që 2 vitet e fundit, pas miratimit të Strategjisë, Qeveria, Ministria e Punës, Avokati i Popullit, OJF-të organizojnë konferenca e aktivitete të tjera për fëmijët. Kuvendi ka miratuar disa ligje etj.

Zbatimi dhe respektimi i te drejtave te femijeve kane perbere nje nder prioritetet e punes se Institucionit te Avokatit te Popullit. Ne jemi munduar qe te permbushim detyrimet qe dalin nga Objektivi i Planit te Veprimit dhe te perfshire ne zbatimin e Strategjise Kombetare per te Drejtat e Femijeve.

Ne kete kuader sic dihet ne vitin 2006 Institucioni i Avokatit te Popullit ka nisur zbatimin e nje projekti te mbeshtetur nga Save the Children dhe Sweeden International Development Agency(SIDA) mbi” Fuqizimi Institucional i Nenseksionit per te Drejtat e Femijeve ne Shqiperi”.  Projekti perfshin shume aktivitete per mbrojtjen e te drejtave te femijeve ne perputhje me Konventen, instrumentat e tjere nderkombetare, ligjet dhe aktet nenligjore ne fuqi ne Republiken e Shqiperise. Disa nga drejtimet kryesore te punes sone gjate vitit te fundit kane qene:

Ngritja e Zyrave Rajonale te NDF-se ne Shkoder dhe Korçe dhe plotesimi i stafit te tyre dhe promovimit te Nenseksionit ne nivel kombetar e rajonal. Hapja e ketyre zyrave rajonale ka lehtesuar proçesin e ankimit te qytetareve jo vetem per ceshtjet e femijeve por edhe per çeshtje te tjera prane Institucionit te Avokatit te Popullit, pasi eshte me e lehte per qytetaret per te kerkuar ndihme prane Institucionit tone. Keshtu, megjithe kohen e shkurter te funksionimit te ketyre zyrave, ka patur nje numer te rritje te ankesave te depozituara ne keto zyra rajonale.

Institucioni i Avokatit te Popullit ka vazhduar te trajtoj ankesat e drejtuara si dhe ka rritur trajtimin ex officio te rasteve. Keshtu gjate vitit 2006, Zyra e Avokatit te Popullit duke perfshire dhe Nenseksionin per te Drejtat e Femijeve, ka shqyrtuar gjithsej 47 raste ankesash qe kishin lidhje me te drejtat e femijeve, ose 22% raste me shume se ne vitin 2005. Nderkohe qe vihet re nje rritje e ndjeshme e numeri i rasteve te reja te regjistruara per periudhen Janar-Qershor 2007 ose e thene me shifra  61 raste. Megjithese ka patur nje rritje te konsiderueshme te numerit te rasteve te trajtuara, vazhdojne qe ankesat per femijet te vijne nga prinderit ose te afermit e tyre.

Nga keto vlen te veçojme keto problematika:

a.   mos respektimi i veprimeve proçeduriale penale ne polici ose prokurori per pyetjen e femijeve ne pranine e psikologut/punonjesit social ose prinderit;

b.   mungesa e nje sistemi identifikimi dhe referimi per femijet qe ose jetojne vetem ose ndaj te cileve ushtrohet dhune ne familje.

c.   mos perfitimi i statusit te jetimit ne rastin e vdekjes se njerit nga prinderit.  

d.   femijet e humbur ne territoret jashte Shqiperise.

e.   kushtet e papershtatshme te shkollave, te cilat ne zonat e largeta per shkak te pamundesise financiare te Bashkive/komunave perkatese per rikonstruksione, kane dale pothuajse jashte perdorimit;

Më vjen keq që nuk u realizua dërgimi i 4 fëmijëve dëshmitarë në Athinë për proçesin ndaj qendrës Agia Varvara. Po kështu vazhdojnë të përdoren fëmijët për lypje, të zhveshur në trotuare dhe as policia, as pushteti vendor, as OJF-të nuk kemi parë që të veprojnë. Pra duhet t’i themi edhe të metat tona si dhe të koordinatores kombëtare kundër trafikimit.

Per periudhen Qershor 2006 – Maj 2007 Institucioni i Avokatit te Popullit ka pergatitur disa rekomandime qe synojne permiresimin e legjislacionit dhe praktikave ne lidhje me te drejtat e femijeve, te cilat jane:

a.   Per disa ndyshime mbi Ligjin per “Gjendjen Civile” qe te lehtesoj procedurat e regjistrimit te femijeve, kur kalon afati 45 ditor i parashikuar ne ligj. Projekti eshte ne Kuvend. Ky ndryshim ndihmon ne regjistrimin sidomos te femijeve rome dhe parandalon trafikimin e femijeve, dhe u bëj thirrje anëtarëve të Qeverisë dhe zj. Përnaska si deputete, kryetare e nënkomisionit parlamentar për fëmijët që ta miratojnë sa më shpejt këtë projektligj.

b.   Rekomandim per çeljen e nje fondi financiar ne organet vendore te policise per pagimin e punonjesve social dhe avokateve mbrojtes per te miturit. Ky rekomandim është pranuar, por jo gjithmonë ka gjetur zbatim.

c.     Permiresimi i Kodit Zgjedhor per mosperfshirjen e femijeve ne takimet elektorale nga forcat politike te vendit. Rekomandimi eshte gjithmone aktual dhe prezent edhe ne qofte se do te kete zgjedhje te parakohshme.

d.   Rekomandim Ministrise se Arsimit dhe Shkences per te rritur investimet e tyre ne drejtim te rekonstruksionit dhe ndertimit te shkollave te reja ne komunat/bashkite te cilat kane te ardhura te limituara.

e.   Permiresime te projekt ligjit” Per disa shtesa ne Kodin e Penal” qe parashikonte perfshirjen e disa vepra penale me objekt shkeljen e te drejtave te femijeve.

Nje drejtim tjeter i projektit te perbashket eshte bashkepunimi per pergatitjen e nje Studimi mbi perputhshmerise se legjislacionit  shqiptar me Konventen per te drejtat e Femijeve. Studimi po kryhet nga Qendra e Sherbimeve dhe Praktikave Ligjore te Integruara.Ky studim i detajuar synon qe te jape nje panorame mbi perputhshmerine e kuadrit ligjor shqiptar me Konventen per te Drejtat e Femijeve. Kjo analize synon te permbledhe ne nje dokument te gjithe legjislacionin shqiptar per femijet dhe praktikat perkatese ne gjykate dhe organet administrative. Nje pjese kryesore e studimit do te jene gjetjet dhe rekomandimet per permiresimet legjislative per te drejtat e femijeve. Ky studim do te sherbeje si nje baze e mire edhe per te lehtesuar pergatitjen e Kodit te Femijeve, per te cilen po punohet nga Ministria e Drejtesise.

          Megjithese situata e te drejtave te femijeve ka patur ndryshime pozitive dhe eshte punuar ne drejtim te zbatimit te disa prej objektivave te Strategjise Kombetare per te Drejtat e Femijeve, perseri verejme se mbeten disa fusha te cilat duhet te nderhyhet dhe te permiresohen si psh.

a.    Ngritja e nje sistemi mbrojtje per femijet e keqtrajtuar dhe qe jetojne vetem pa prinderit

b.   Ngritja e sherbimeve qe synojne mbeshtetjen neper familje qe do te pranojne te mbajne femije te tille. Kjo do te kufizonte numrin e kerkesave per vendosjen e femijeve ne institucionet residenciale.

c.    Ngritja e sherbimeve te specializuara per femijet me aftesi te kufizuar ne nivel lokal.

d.    Permiresimi i ndjeshem i infrastruktures se shkollave kryesisht ne komunat dhe bashkite me te ardhura te limituara.

e.    Permiresimi i kuadrit ligjor per regjistrimin e femijeve, duke lehtesuar procedurat perkatese, sepse kjo mangesi lejon trafikimin e femijeve.

f.    Duhet te punohet ne drejtim te rritjes se pasqyrimit te kerkesave te femijeve ne media, por duke patur vemendje te veçante per gjuhen dhe termat qe duhen te perdoren, sidomos kur femijet jane ne konflikt me ligjin ose viktima te saj;

g.   Nje problematike jane mos perfitimi me ligj i statusit te jetimit per femijet me nje prind. Ky propozim i OJF-ve duhet studjuar krahas kostos se larte financiare.

- Sistemi Ambra-alert sipas një modeli që përdoret në USA. Diçka embrionale ka filuar me njoftimet në TV për humbje të fëmijëve dhe që duhet të bëhet një projekt që të mbështetet me donacione.

Shpreh bindjen se kjo konference do te sherbeje per te analizuar jo vetem ecurine e Strategjise Kombetare per Femijet por edhe per te bere nje analize te situates se femijeve ne Shqiperi. Ne do te jemi gjithmone aktive dhe bashkepunues ne kete pike.

Faleminderit për vëmëndjen dhe suksese te gjithëve në detyrën fisnike për mbrojtjen dhe realizimin e të drejtave të fëmijëve.

AVOKATI I POPULLIT

Ermir DOBJANI