Tiranë, më 12/12/2005

Fjala hyrese e Avokatit te Popullit, z. Ermir Dobjani, 

ne Takimin me teme 

“E drejta e informimit: Nevoja per Zbatueshmerine e Ligjit ne Kuadrin e Transparences dhe Qeverisjes Efiçente”

          I nderuar zoti Zv.Kryeministër,

          Te nderuar pjesemarres,

          Rreth 130 vjet më pare, ish Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, James Madison ka shkruar: “Një qeveri e dale nga populli, që nuk u siguron informacion qytetarëve ose mjetet për ta siguruar atë nuk është gjë tjetër veçse prologu i një farse të një tragjedie ose i të dyjave bashkë”.

          Në Shqipërinë tone të kohës së ish komunizmit, as që mund të flitej për gëzimin real të të drejtave dhe lirive themelore të njeriut dhe aq më tepër për të drejtën e shtetasve për të mare informacion për punët e shtetit. Prandaj edhe pas vitit 1990 kur Shqipëria hyri në rrugën e ndryshimeve të thella demokratike, të gjithëve na bënin përshtypje të madhe fjalët “Transparencë baraz Mirëqeverisje”. Nga viti në vit shteti i së drejtës në Shqipëri mori zhvillim sepse nje nga qellimet me te rendesishme te tij, eshte garantimi i se drejtes se çdokujt që te kete akses ne te dhenat e interesit publik dhe të mbrojë te dhenat e tij personale. Ndaj edhe Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë të miratuar në vitin 1998, e cila është një nga Kushtetutat më moderne edhe për shkak se në nenin 23 të saj është sanksionuar se:

1. E drejta e informimit është e garantuar

2. Kushdo ka të drejtë , në përputhje me ligjin të marrë informacion për veprimtarinë e organeve shtetërore si dhe të personave që ushtrojnë funksione shtetërore.

Zbatimi dhe respektimi i kesaj te drejte kerkon nje rol aktiv jo vetem nga ana e publikut qe kerkon te informohet, por edhe nga ana e vete administrates publike, e cila duhet te krijoje lehtesite e duhura qe informacioni i kerkuar te jepet shpejt, sakte dhe qarte. E drejta e informimit per dokumentat zyrtare dhe ushtrimi i saj kontribuojne ne reduktimin e korrupsionit ne administraten publike. Prandaj qysh në fillim të veprimtarisë së tij në vitin 2001 e në vazhdim Avokati i Popullit u ka derguar ne menyre te perseritur rreth 450 organeve te pushtetit vendor dhe qendror nje rekomandim, qe keto te fundit te zbatojne ne veprimtarine e tyre te perditshme dispozitat e Ligjit “Per te Drejten e Informimit per Dokumentet Zyrtare”, duke u kerkuar nxjerrjen e rregulloreve perkatese te funksionimit te tyre si dhe të marrin masa konkrete per zbatimin e dispozitave te tjera te ligjit.

Kerkesave te ketij ligji per krijimin e infrastruktures perkatese, Avokati i Popullit u eshte pergjigjur praktikisht vetë me krijimin e sistemit te pritjes dhe adresimit te ankesave, infrastrukturës qe fillon me zyren e pritjes se qytetareve, me regjistrimin e ankesave te tyre, me komunikimin transparent me autoritetet publike dhe dhënien përgjigje ankuesve.

Krijimi i lehtesirave per publikun, ne kontaktin e pare me administraten publike dhe ndergjegjesimi i tij, por edhe i administrates vete, per te drejtat dhe detyrat qe rrjedhin nga ky ligj, eshte pare dhe vleresuar nga ana jone, si ndihmesë e drejtperdrejtë ne funksion te mireqeverisjes ne vend.

Megjithate, gjendja ne organet e administrates publike ka nxjerrë në dukje mungesa dhe kuptim jo te drejte te ligjit persa i perket hartimit te rregulloreve te brendshme per te drejten e informimit. Prej ketej lindi edhe nevoja e konceptimit dhe hartimit te nje rregulloreje te brendshme tip per te drejten e informimit. Kjo pritet te sherbeje si rregullator i menyres se organizimit te punes, per te siguruar nje funksionim sa me te mire jo vetëm te vete administrates, por edhe nje komunikim transparent dhe efikas me publikun.

Te nderuar pjesemarres,

Ne bashkepunim me projektin e USAID per Shtetin Ligjor ne Shqiperi, Casals & Associates, si dhe me Institutin e Studimeve Publike dhe Ligjore, Institucioni i Avokatit te Popullit, hartoi kete Model projekt rregullore. Percaktimet e bera ne kete projekt rregullore, jane bazuar ne pervojen e perbashket te bashkepunetoreve te hartimit te saj, por edhe ne problemet e diskutuara gjate seminareve apo takimeve me perfaqesues te administrates publike per te drejten e informimit.

Per pasoje, produkti i ketij bashkepunimi, do te jete edhe objekti i diskutimit ne kete takim, pra Projekt Rekomandimi i Institucionit te Avokatit te Popullit “Per rregulloren tip per te Drejten e Informimit (RTDI)”.

Duke e konsideruar kete rregullore si nje akt nenligjor te rendesishem dhe te nevojshem per çdo institucion shteteror, subjekt te se drejtes per informim, synimi i takimit është propozimi per perdorimin e ketij dokumenti ne formen e rregullores se brendshme. Ky është një kërkesë e percaktuar ne nenin 6 te ligjit “Per te drejten e informimit per dokumentet zyrtare”.

Ne kete rregullore tip jane dhene bazat per krijimin e kushteve per zbatimin korrekt te ligjit. Pershkrimi i plote i organeve qe perfshin termi “administrate publike”, dhenia e perkufizimit per termin “dokument zyrtar”, percaktimi i sakte per rastet e kufizimit te se drejtes per informim, konceptimi i ri per “Zyrat per marredheniet me publikun dhe informimin”, si dhe percaktimi i procedurave per trajtimin e kerkesave per informim, jane pjese te rendesishme te permbajtjes se kesaj projekt-rregulloreje.

Ne gjykojme se ky Projekt paraqet nje model te vlefshem qe sakteson dhe lehteson punen e administrates publike ne kete fushe, duke ndihmuar ne kuptimin dhe zbatimin e njëllojtë të ligjit nga gjithë Administrata Publike Shqiptare.

Eshtë fakt që Qeveria e re Demokrate ka shpallur si përparësi Transparencën për Mirëqeverisje në favor të qytetarëve shqiptarë. Ne e kemi përshëndetur këtë sfidë të qeverisë dhe ndihemi të kënaqur se edhe prezenca e zv.Kryeministrit Z. Ilir Rusmajli në këtë work shop tregon për vullnetin e Qeverisë për të bashkëpunuar me të gjithë aktorët në fushën e të drejtës së informimit.

          Mendimet dhe diskutimet tuaja ne kete takim, do te jene te vlefshme per te kuptuar dhe plotesuar ate ç’ka eshte dashur te hartohet nga ana jone dhe per te hedhur nje hap para ne plotesimin e kerkesave te ligjit, per respektimin dhe zbatimin korrekt te se drejtes per informim.

          Gjithmone nen driten e filozofise se ne demokraci, vektori shkon drejt nje shteti te hapur dhe rriten mundësitë e individit për t’u mbrojtur nga ligji, ju falenderoj per pjesemarrjen dhe uroj te jemi sa me efiçente me perfundimet qe do te dalin nga ky takim.