FJALA E AVOKATIT TE POPULLIT, Z. ERMIR DOBJANI NE KONFERENCEN KOMBETARE ME TEME:

 “Avokati i Popullit ne Mbrojtje te Personave me Aftesi te Kufizuara”

Tirane 11 Dhjetor 2006

Te nderuar pjesemarres,

Konferenca e sotme eshte e gjashta rradhazi qe organizon Institucioni i Avokatit te Popullit qe nga fillimi i veprimtarise se tij, ne mbrojtje te te drejtave, lirive dhe interesave te ligjshme te individeve, te cënuara nga veprimet ose mosveprimet e organeve apo funksionareve te administrates publike shqiptare.

Sivjet u mendua qe tema e Konferences Kombetare që organizon çdo vit Institucioni i Avokatit të Popullit te jene problemet e Personave me Aftesi te Kufizuar.

Keta persona zene rreth 3 perqind te numrit te pergjithshem te popullsise ne vendin tone, dhe perbëjnë shtresen me standarte te ulta ekonomike, me mundesi me te pakta arsimimi dhe punesimi, me aftesi te kufizuara levizjeje, me nje fjale, gëzojnë te drejta njerezore ne pergjithesi te kufizuara.

Ne Deklaraten Universale te te Drejtave te Njeriut shpallet se te gjithe qeniet njerezore kane lindur te lire dhe te barabarte ne dinjitet dhe te drejta, dhe se gjithkush duhet te gezoje keto te drejta dhe liri te shprehura ne te, pa dallim race, ngjyre, seksi, gjuhe, besimi fetar, politik apo çfaredolloj besimi tjeter, origjine kombetare apo sociale, pasurie, statusi lindjeje apo çdo statusi tjeter.

Qe te arrihet qellimi i Deklaratës Universale te gjithe komunitetet duhet te reflektojne për të krijuar kushtet qe Personave me Aftesi te Kufizuar t’u garantohen te drejtat civile, politike, ekonomike, shoqerore dhe kulturore te njohura si standarte nga Aktet Nderkombetare.

Per fat te keq, sikunder mund te dale edhe nga kontributet e gjithesecilit ne kete Konference, kam pershtypjen se nje vezhgim mbi zbatimin, pra edhe per efikasitetin e tyre, te zhgenjen. Moszbatimi i kuadrit ligjor dhe mungesa e strukturave dhe sistemeve kontrolluese jane bere pengese ne lehtesimin e jetes dhe te qenurit e këtyre personave ne vemendjen e duhur te shoqerise. Varferia dhe padrejtesite shoqerore, qendrimet rendom diskriminuese nga segmente te caktuara te komunitetit dhe të administrates publike, izolimi në banesa, largesia nga qendrat administrative dhe mungesa e mbeshtetjes, apo edhe ndarja jo e drejte e burimeve ekonomike e financiare, jane faktorë të dukshëm qe s’mund te anashkalohen. Hidhni një sy në të gjithë ndërtesat qeveritare dhe publike dhe do shikoni se këta persona nuk mund të hyjnë dot në to bashkë me karrocat e tyre. Kjo mund të thuhet edhe për të gjitha hotelet e vendit me përjashtim të këtij hoteli ku zhvillojmë sot këtë konferencë. Kjo ishte edhe arsyeja kryesore pse e zhvillojmë konferencën në këtë hotel, i cili është më i shtrenjti në Shqipëri.

Nje faktor tjeter i rendesishem ne skakieren e zhvillimit dhe zbatimit te politikave te sherbimit social, jane vete grupimet e personave me aftesi te kufizuar, te cilet rezultojne te ndergjegjesuar se vazhdimi pafundesisht i te jetuarit me ndihma ekonomike dhe te natyrave te tjera te ngjashme, nuk eshte zgjidhja me e mire. Tashme pranohet nga te gjithe, se politikat sociale, qofte ne kushtet e nje habitati sa me komod ekonomiko shoqeror, nuk mund t’u japin zgjidhje te gjitha problemeve te personave ne nevoje, pa pjesemarrjen aktive dhe te organizuar te vete kesaj shtrese. Hapja e vendeve të punës të posaçme apo punësimi i sa më shumë personave me aftësi të kufizuara është një objektiv dhe sfidë për të gjithë administratën publike shqiptare.

Institucioni i Avokatit te Popullit, ne perputhje me parimet dhe vlerat mbi te cilat ushtron  veprimtarine e tij, nje vemendje te veçante i ka kushtuar edhe trajtimit te problemeve dhe shqetesimeve te Personave me Aftesi te Kufizuara, te bera te njohura permes rrugeve te ndryshme te informimit. Ne institucionin tone vepron nenseksioni per fëmijët përfshirë edhe fëmijët me aftesi te kufizuar, tregues i rritjes se interesimit tone per keto  kontigjente individesh. Ne funksion te shtrirjes se tij dhe ne baze te Ligjit “Per Avokatin e Popullit”, janë ngritur ne bashkepunim me Save the Children, dy zyra rajonale, perkatësisht ne Shkoder dhe Korçe, per te qene me afer njerezve dhe problemeve të tyre.

Sakaq, është inkurajues fakti se ka nje shtim te organizatave, shoqatave dhe fondacioneve jo fitimprurese te liçensuara, rrjeti i te cilave mbulon thuajse gjithe territorin e vendit. Ne permbushjen e misionit te tyre human, kjo pjese e shoqerise civile, punon me invidide me aftesi te kufizuar, me organizata simotra të tyre brenda dhe jashte vendit, me institucionet shteterore per promovimin e legjislacionit tone dhe atij nderkombetar, për zhvillimin e programeve, ofrimit te konsulences ligjore dhe te sherbimeve per Personat me Aftesi te Kufizuar.

Te nderuar pjesemarres,

Konventa per te Drejtat e Personave me Aftesi te Kufizuar, e miratuar ne Gusht te ketij viti nga Kombet e Bashkuara, eshte nje akt juridik teper i rendesishem, dokumenti kryesor, unik dhe universal ne pandashmerine e te drejtave dhe lirive themelore te njeriut nga ato te mbrojtjes dhe afirmimit te Personave me Aftesi te Kufizuara. Konventa parashikon zhvillimin e politikave sociale, vendos rregulla dhe standarte unifikuese per te gjitha vendet qe do te aderojne ne te, me qellim ekuilibrimin e mundesive qe do t’u jepen personave ne nevoje, do te jete specifike ne sanksionimin e integrimit te tyre ne shoqerite e vendeve aderuese dhe promovon respekt per dinjitetin e tyre te lindur. Ratifikimi  sa me i shpejte i saj nga Kuvendi i Shqiperise, do te rrise shkallen e pergjegjesise dhe te fokusimit te detyrimit dhe perkrahjes pozitive te shtetit per barazi, jetese e levizje te pavarur, privatesi dhe pjesemarrje pa kufizime ne jeten publike dhe politike. Ky mendoj se do te jete edhe nje nder perfundimet, me te cilat do te dale kjo konference, e qe do te perfshihet ne rekomandimet perkatese qe Avokati i Popullit, si çdo vit, ka pergatitur dhe derguar instancave me te larta shteterore.

Ne vlerësojmë pozitivisht edhe tre Vendimet e Qeverisë të datës 6 dhjetor 2006 për miratimin e standarteve të shërbimeve të përkujdesit shoqëror për personat me aftësi të kufizuar dhe të moshuarit në qendrat rezidenciale, ngritjet e pensioneve të pleqërisë apo atyre të veçanta e masa të tjera me karakter social.

Impenjimi dhe shkalla e pergjegjesise e institucioneve shteterore dhe e faktoreve te tjere aktive te shoqerise civile, informimi i drejte i strukturave pergjegjese dhe opinionit, do te rrise interesin e te gjithe shoqerise dhe ndikimin e tyre ne mbrojtjen e te gjithe Personave me Aftesi te Kufizuara, sigurimin e nje niveli ekonomik te nevojshem, per permiresimin e kushteve te strehimit, te rritjes se mundesive per punesim, per ngritjen e nivelit te tyre kulturor, arsimor e profesional, me synim integrimin e tyre te metejshem ne shoqeri.

Ne emer te Institucionit qe drejtoj, une ju siguroj se Avokati i Popullit do te kete te gjithe vullnetin dhe predispozicionin e duhur qe, ne emer te standarteve me te larta ne fushen e mbrojtjes se te drejtave dhe lirive te njeriut, te adresoje me profesionalizem maksimal te gjitha shqetesimet e ligjshme te kesaj shtrese, duke kerkuar nga instancat e administrates publike respektimin dhe rivendosjen e te drejtave te shkelura.

Njekohesisht, ne vazhdimesi te praktikave tona me te mira, Zyra jone do të vazhdojë t’i rekomandoje pushtetit legjislativ dhe atij ekzekutiv permiresime dhe ndryshime ne aktet ligjore e nenligjore, ne zbatim te Akteve dhe Marreveshjeve Nderkombetare ku shteti yne ka ose do aderoje, si dhe te Kushtetutes dhe ligjeve te vendit tonë. Firmosja nga shteti shqiptar i Marreveshjes se Stabilizim-Asociimit, na obligon te gjitheve si shoqeri dhe si shtet per arritjen e standarteve te tjera, cilesisht me te larta ne hartimin e politikave sociale, per perfshirjen dhe gjetjen e individualitetit  te secilit person ne nevoje ne gjithe veprimtarine shoqerore, ekonomike dhe politike te vendit.

Avokati i Popullit shikon si mjaft pozitiv faktin se ndergjegjesimi dhe zeri i tyre per barazi, mos-diskriminim dhe integrim ne komunitet, ka ardhur gjithnje e ne rritje, veçanerisht per detyrimet qe ka shteti dhe shoqeria ndaj tyre. Ne ju bëjmë thirrje këtyre njerëzve dhe shoqatave të tyre që të ngrejnë më tepër zërin dhe të përdorin më tepër të gjitha mjetet e mundëshme në demokraci për të fituar të gjitha të drejtat e tyre. Ju nuk duhet t’i konsideroni të drejtat që fitojni si “lëmoshë apo privilegje që ju falen” nga qeveritë shqiptare, por si të drejta të ligjshme që ju takojnë dhe që shoqëria shqiptare ju a ka borxh dhe duhet t’jua kthejë këtë borxh.

Faleminderit të gjithëve për pjesëmarrjen dhe suksese punimeve te kesaj konference!