I nderuar z.ambasador Arvizu
I nderuar z. ambasador Henk van den Dool;
I nderuar z.ambasador Jensen
E nderuar znj.Kodra
E nderuara znj.Baraku,
Të nderuar miq të shoqërisë civile dhe pjesmarrës,
Pak ditë më parë, në një tekst historie lexova se në mesjetën e largët, në Venecia ka egzistuar një profesion që quhej Codega (Kodega) – dikush të cilin mund ta merrje me qira që të ecte përpara teje, natën – me një fener të ndezur në dorë për të të treguar rrugën, për të trembur hajdutët por edhe djajtë, duke të krijuar kështu ngrohtësi dhe mbrojtje mes rrugëve të errëta.
Ka momente dhe rrethana në jetën e një shoqërie, kur të gjithë kemi nevojë për një Codega. Vecanërisht kur harrohet që ideale të tilla si E Vërteta, Drejtësia, Liria, Mosdiskriminimi – ndonëse shpesh shërbejnë vetëm si fjalë të zbrazëta ose racionalizime, – mund të jenë synime të vërteta të Njeriut.
Sot jemi këtu për një aktivitet shumë të rëndësishëm, të organizuar për Ditën Ndërkombëtare të homofobisë dhe transfobisë.
Ne dimë tashmë që të drejtat dhe liritë themelore të komunitetit LGBT, janë përfshirë brenda Rekomandimit 11 te BE “Lirite dhe të drejtat e njeriut” duke qenë kësisoj vendimtare për procesin e Integrimit të Shqipërisë në BE
Dimë gjithashtu që Shqipëria ka nënshkruar në 2008 Deklaratën e OKB mbi “Orientimin seksual dhe identitetin gjinor”; ka nënshkruar dhe ratifikuar dy vite më vonë Protokollin nr. 12, të Konventës për Mbrojtjen e të Drejtave dhe Lirive Themelore të Njeriut, si dhe ka një kuadër të plotë ligjor “Për mbrojtjen kundër Diskriminimit”. Për ne të rëndësishme janë zbatimi i parimeve kushtetuese, barazia para ligjit e të gjithe personave pavarësisht grupit apo komunitetit të cilit ata i përkasin.
Po! Sot është vërtet një ditë në të cilën mund të bëhen shumë apele dhe të citohen shumë konventa e ligje. Por ka rrethana ku egziston vetëm një LIGJ: ligji i ndërgjegjes sonë! Dhe në këto rrethana – vecanërisht zyrtarët dhe politikanët e një vendi - e kanë vetë në dorë të zgjedhin: të mbeten Njerëz ose të bëjnë Demagogun e egër që shkel mbi fate Njerëzish. Kemi parë këto ditë se sa me lehtësi infantile dhe entuziazëm dritëshkurtër, disa kanë zgjedhur të dytën.
Bëjnë sikur harrojnë që shoqëria shqiptare nuk ka nevojë edhe për pasione homofobike. Përkundrazi, ajo ka brenda vetes forca për të hapur një dialog dhe debat të shëndoshë qytetar për të drejtat dhe liritë e komunitetit LGBT. E dëshmon këtë fakti që gjatë këtyre muajve ne kemi bërë arritje të dukshme në vendosjen e bashkepunimit ndërmjet Institucionit të Avokatit të Popullit dhe organizatave të shoqërisë civile, të cilat punojnë për të drejtat dhe liritë e njeriut përfshirë ato të komunitetit LGBT.
A ka mangesi dhe probleme sot ne garantimin e te drejtave te komunitetit LGBT? Bazuar ne raportet dhe vleresimet e kryera nga eksperte nderkombetare por jo vetem, ne mendojme se ka probleme ne, ushtrimin e te drejtes per punesim apo formim profesional, ne drejtim te permiresimit te metejshem te kurikulave ne shkolla, ne shfaqjen e qendrimeve stigmatike dhe izoluese apo te gjuhes se urrejtjes, ne pune, shkolle dhe shoqeri, per kete komunitet. Edhe në këtë ditë ndërkombëtare, Institucioni i Avokatit të Popullit, bën sërish thirrje për angazhim maksimal të të gjitha autoriteteve shtetërore përgjegjëse që sipas fushës së tyre të veprimit të hartojnë politika për mbrojtjen nga diskriminimi të komunitetit LGBT, si dhe të zbatojnë detyrimet e përcaktuara nga legjislacioni në fuqi.
Vleresoj se per te gjitha keto sa thashe me lart ka nevoje edhe per permiresime ne legjislacionin shqiptar, atje ku eshte e nevojshme. Kuptohet, qe te gjitha keto perniresime duhet te behen duke patur parasysh jo vetem standardet shqiptare, por edhe standardet e percaktuara ne aktet nderkombetare dhe ne direktivat europiane.
Sot ne vijmë pas një eksperience pozitive të filluar prej rreth dy-muajsh në bashkëpunim me këto organizata-aleate në mbrojtjen e të drejtave dhe lirive të njeriut. Ne ishim bashkë gjatë këtyre muajve të fundit, në disa raste të lidhura drejpërdrejt me komunitetin LGBT. Shkëmbyem mendime të vyera, mbi përgatitjen e një rekomandimi legjislativ të Avokatit të Popullit për ndryshimet në Kodin e Punës: konkretisht për përfshirjen si - “shkak për mosdiksriminim për punësim dhe formim professional” – të orientimit seksual dhe identitetit gjinor. Diskutuam mes nesh për ndryshimet në Kodin Penal dhe konkretisht lidhur me ato dispozita që lidhen me “krimet e urrejtjes”.
Shqiperia synon te behet pjese e familjes se madhe europiane, te ciles duhet t’i bashkohet duke u perputhur me te jo vetem institucionalisht por edhe me legjislacionin e saj, Shqiperia duhet t’i bashkohet jo per vlerat e dyshimta dhe antivlerat, por per vlerat e verteta qe shoqeria shqiptare mbart, si nje shoqeri e hapur me vlera te bashkejeteses qytetare dhe te pranimit te diversitetit.
Por, të nderuar miq!
Ashtu sic e kam theksuar shpesh në bisedat tona të mëparshme dhe sic e përmenda në fillim të këtij fjalimi, – askush nuk mund ta bëj Codega-n e një shoqërie, i vetëm. Më lejoni të ritheksoj domosdoshmërinë e vijimit të veprimeve tona të përbashkëta.
Ne mund të hedhim hapa të mëdhenj përpara vetëm duke qenë bashkë. Ne mund dhe duhet të veprojmë e punojmë në të ardhmen solidarë me njeri- tjetrin, për promovimin dhe garantimin e të drejtave dhe lirive të të gjithë qytetarëve, ku ato të komunitetit LGBT dhe komuniteteve të tjerë të sulmuar jo vetëm janë prioritare, por në një rajon si Ballkani e dëshmojnë Shqipërinë si të parën shoqëri që po jep mesazhin e një shoqërie të hapur, e cila rikonfirmon në mënyrën më qytetare traditën e saj më të vyer: atë të bashkëjetesës dhe pranimit të diversitetit.
Sot eshte nje dite e lumtur per ju dhe per ne, ndjehuni te gezuar sepse sot po fillon nje histori e re e Shqiperise, e ndertimit te themeleve te nje shoqerie te hapur.
Ndjehuni te lumtur por edhe te forte, ne do te jemi ne krahun tuaj ne te gjitha betejat.
Edhe njëherë ju faleminderit.
Avokati i Popullit Z. Igli Totozani
